Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Afscheid van een padrão

In memoriam Nanko van Buuren (1951 - 2015)

Datum : 22/02/2015
Auteur : Frank Bron

Afscheid van een padrão

Ik ben in de favela verschillende keren door corrupte politie uit mijn auto gesleept en op mijn knieën gedwongen voor een nekschot. Alle keren ben ik door de jongens van de favela gered.”

Op 14 februari 2015 is in het Braziliaanse Rio de Janeiro IBISS-directeur Nanko van Buuren aan een hartstilstand overleden, een paar weken voor zijn 64e verjaardag. Hij laat een vrouw, een geadopteerde zoon en duizenden bedroefde favelabewoners na, maar ook een bloeiende en gerespecteerde organisatie die zich inzet voor sociale gerechtigheid.

Na een carrière in de sociale en geestelijke gezondheidszorg werd de geboren Groninger (Eenrum, 1951) eind jaren tachtig door een Nederlandse organisatie gevraagd een maandje naar Rio de Janeiro te gaan om zijn mening te geven over hun werk voor straatkinderen daar. Hij bleef hangen en richtte in 1989 met acht anderen IBISS op, het Instituto Brasileiro de Inovações em Saúde Social (Braziliaans Instituut voor Innovatie in de Sociale Gezondheidszorg). Via IBISS bleef hij zich tot het einde toe inzetten voor het welzijn van de honderdduizenden gemarginaliseerde favelabewoners in de stad.

Daarbij overwon hij de ziekte van Hodgkin, overleefde bendeoorlogen en vaak even gewelddadig politieoptreden gericht tegen die bendes, het chaotische verkeer in Rio de Janeiro en, naar verluid, grote hoeveelheden alcohol. Ondertussen redde hij veel jongeren uit de drugsbendes en bood mensen uit de favelas hoop. 

Korte lontjes

Hij deed daar zelf, als echte Groninger, nogal nuchter over : “Ik heb geen missie, bullshit, ik doe gewoon mijn ding.” Maar voor veel sloppenwijkbewoners was hij een echte padrão, een vaderfiguur, die hen inspireerde met zijn onvermoeibare passie en moed. Ook buiten Rio de Janeiro werd zijn werk gezien en gewaardeerd, getuige onder meer zijn onderscheiding als Officier in de Orde van Oranje Nassau (2007) en de Desmond Tutu prijs (2011). Deze erkenning gold met name zijn inzet om jongeren een alternatief te bieden voor een gewelddadig bestaan in drugsbendes via het IBISS programma Soldados Nunca Mais (Nooit meer kindsoldaten). Daartoe onderhandelde hij met de leiders van die bendes, vooral in gewelddadige wijken als Vila Aliança, Cidade de Deus en Vigário Geral. Hij kon dat doen omdat hij hen allemaal van kinds af aan kende. Toch moesten hij en zijn team regelmatig op eieren lopen vanwege de enorme financiële en economische belangen en de korte lontjes van de betrokkenen, van wie de meesten weinig waarde aan een mensenleven hechten. De bescheiden rust die hij daarbij uitstraalde, zoals mij opviel toen hij in Nederland was om over zijn werk te praten, zal daar zeker aan bijgedragen hebben.

Sinds het begin van het programma in 2005, heeft Soldados Nunca Mais met een team van ex-soldados en voormalige bendeleden ruim 3.500 jongeren succesvol begeleid bij het opbouwen van een nieuw leven. Ze gingen weer naar school of volgden een beroepsopleiding. Pragmatisch als hij was, slaagde Nanko van Buuren er in met alle bendes een goede band op te bouwen. Wat de achtergronden van de mensen om hem heen ook waren, hij kwam voor hen op en veroordeelde hen niet. Hij kende iedereen en werd tot het eind toe door vrijwel iedereen gerespecteerd.

Op 16 februari 2015 is Nanko van Buuren onder grote belangstelling van geëmotioneerde buurtbewoners en onder begeleiding van stemmige trommelmuziek begraven op het Cemitério do Caju in zijn geliefde Rio de Janeiro. IBISS zet het werk voort zonder haar inspirerende oprichter en jarenlange directeur.

Met medewerking van Nop Duys, Brazilië-deskundige

Bookmark and Share


Terug