Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Boek over Colombiaans voetbal en de drugsmaffia

Auteur Nico Verbeek: "Het leven had anders kunnen lopen"

Datum : 25/06/2014
Auteur : Mark Weenink
Land : Colombia

Boek over Colombiaans voetbal en de drugsmaffia

Een echt voetbalboek, dat wilde Nico Verbeek schrijven. Met Eigen doelpunt. Voetbal en maffia in het Colombia van Escobar geeft de in Medellín wonende auteur een uitvoerig kijkje in het Colombiaanse voetbal. Van de invloed van de drugsmaffia tot de dood van een speler die een goal in eigen doel moest bekopen met de dood. 

Een goal in eigen doel schieten is een van de ergste dingen die je als voetballer kan gebeuren. In 1994 op het WK voetbal in de Verenigde Staten overkwam het de Colombiaanse voetballer Andrés Escobar. Eenmaal terug in zijn vaderland moest hij zijn fout met de dood bekopen. La Chispa-correspondent Nico Verbeek (1961) schreef op basis van deze tragische gebeurtenis het boek Eigen doelpunt. Voetbal en maffia in het Colombia van Escobar. Hierin reconstrueert hij het noodlot dat Andrés Escobar treft  en analyseert hij het Colombiaanse voetbal van de jaren tachtig en negentig en de invloed van de drugsmaffia. “Ik wil een voetbalboek schrijven waarin de geur van het voetbalveld te ruiken is.”

Hoe zit het tegenwoordig met de invloed van de drugsmaffia op het Colombiaanse voetbal? 
“De opvallende en bijzonder openlijke vermenging van voetbal en maffia is echt iets van de jaren tachtig en begin jaren negentig. Dat betekent niet dat er tegenwoordig geen illegaal geld of louche personen meer in profclubs te vinden zijn. De manier waarop het gebeurt, is echter anders. Dat komt omdat het karakter van de drugsmaffia de laatste tijd sterk is veranderd. Destijds ging het allemaal open en bloot en waren drugsbaronnen vrijwel nationale beroemdheden. Tegenwoordig is de drugsmaffia versnipperd en heeft het zich een minder opvallend profiel aangemeten. Louche personen, bijvoorbeeld vanuit de hoek van de paramilitairen, hebben de laatste jaren invloed gehad in talrijke profclubs en hebben dat tot de dag van vandaag. Andere clubs zijn uit het illegale circuit verdwenen; Atlético Nacional uit Medellín bijvoorbeeld is tegenwoordig in handen van Postobon, een grote frisdrankenmultinational.”

Hoe ben je te werk gegaan om dit boek te schrijven?
“Ik heb er drie jaar aan gewerkt. Interviews kosten veel tijd, want coaches en oud-voetballers zijn een apart volkje. Ze spreken bijna altijd op het voetbalveld af, tijdens een training. Soms schiet het interview er dan bij in, want ze zijn met iets anders bezig. Je moet dus geduld hebben. Ik denk dat mijn eigen liefde voor voetbal dit dragelijk maakt. En het is natuurlijk geweldig om helden uit het verleden, zoals Pacho Maturana, Marcos Velásquez, Chicho Serna en John Jairo Tréllez persoonlijk te kunnen spreken. 
In mijn boek ga ik uitvoerig in op voetbalwedstrijden, omdat ik ook een echt voetbalboek wil schrijven, waarin de geur van het voetbalveld te ruiken is. Ik heb veel wedstrijden teruggekeken. Dat is het voordeel van Youtube: je kunt bijna alles uit het verleden terugvinden. Bijvoorbeeld die roemruchte wedstrijd van Colombia tegen de Verenigde Staten, waarin Andrés Escobar die eigen goal maakte. Dat deed me wel wat. En dan zie je ook dat Colombia in het eerste kwartier mooie kansen kreeg en dat de wedstrijd -  en dus het toernooi, het leven van de spelers en het leven van Andrés Escobar (foto) - heel anders had kunnen lopen.”

Hoe zou je het typisch Colombiaanse voetbal omschrijven en wie moeten we op dit WK in de gaten houden?
“De voetbalstijl van de Colombiaanse selectie is vanaf de tijd van Maturana en Bolillo Gómez, dus de grote generatie uit de periode 1987-1994, niet veel veranderd. Nog steeds wil de ploeg de bal hebben en - net zoals teams als Ajax of Barcelona - het spel maken en in principe offensief spelen. De typische Colombiaanse speler is technisch goed onderlegd, heeft een drang naar de goal en wil ook graag schitteren met mooie passeerbewegingen. De huidige generatie gaat serieuzer met voetbal om dan vroeger. Ze leven voor het voetbal en denken ook meer aan een goede fysieke gesteldheid. En omdat Colombia goede coaches heeft (op dit WK in Brazilië zijn er maar liefst drie actief: bij Ecuador, Honduras en Costa Rica), is het tactische gedeelte ook steeds beter verzorgd. De meeste spelers van het huidige Colombiaanse elftal spelen bij grote clubs in Europa, onder andere Porto, Napoli, Monaco en AC Milan. Ik denk persoonlijk dat dit het toernooi wordt van Juan Guillermo Cuadrado en James Rodríguez.”

In je boek noem je Argentinië ‘aartsrivaal’ van Colombia. Waarom?
“De relatie tussen Colombia en Argentinië heeft om verschillende redenen een speciaal karakter. In de jaren vijftig en zestig speelden talloze Argentijnen in de Colombiaanse prof-liga. De clubs betaalden hen veel beter dan hun Colombiaanse maten. Dat heeft veel kwaad bloed gezet. De rivaliteit tussen de nationale selecties komt ook uit de geschiedenis voort: omdat Colombia vroeger altijd van Argentinië verloor, hebben ze een soort minderwaardigheidscomplex gekregen en daarom worden de wedstrijden die wél worden gewonnen zo uitbundig gevierd. Een beetje vergelijkbaar met Nederland-Duitsland vroeger. En ook vinden veel Colombianen de Argentijnen maar een arrogant volkje: het land is tenslotte veel Europeser dan bijvoorbeeld de Andeslanden.”

Waarom ben je erg kritisch over de Colombiaanse sportjournalistiek: die waait met alle winden mee, is niet objectief en heeft kritiek zonder nuances?
“Ik denk dat dit geldt voor veel ‘latijnse’ landen. In Zuid-Amerika en ook in Zuid-Europa is de invloed van de sportpers erg groot. Ze kunnen coaches makkelijk maken of breken. Dat komt door het bovenmatige belang dat voetbal heeft in de maatschappij. In Colombia speelt ook mee dat veel sportpers regionaal is georiënteerd en openlijk supporter is van een van de clubs uit hun regio. Bovendien hebben veel sportjournalisten een echte alles-of-niets-mentaliteit. Als het goed gaat met hun club of met de nationale selectie, dan is alles geweldig en komen ze superlatieven te kort. Gaat het een keertje mis, dan is het meteen drie keer niks. Dat vind ik een voorbeeld van onvolwassenheid van de sportjournalistiek. Ik veronderstel dat dit een reflectie is van de maatschappij, die misschien wat meer ratio kan gebruiken en wat minder emotie.”

Hoe kan het dat in een voetbalgek land als Colombia voetbalwedstrijden op televisie in beeld en geluid onderbroken worden door reclameboodschappen?
“Dat is inderdaad bijzonder irritant. Op de radio is het nog veel erger: daar wordt gewoon de helft van de tijd besteed aan reclameboodschappen, niet om te harden! Het heeft niet met voetbal op zich te maken. Reclame is overal en altijd prominent aanwezig in Colombia. Het is onvoorstelbaar dat iedereen dat allemaal accepteert. De Colombiaan is een veel minder kritische consument dan de Nederlander en ‘slikt’ dus veel meer.”

Welke plaats neemt sport in de Colombiaanse samenleving in?
“Een van de problemen van het Colombiaanse voetbal is dat de overheid weinig greep heeft op het profvoetbal. Veel clubs doen daarom vaak waar ze zin in hebben en zijn financieel ongezond. Zo worden voetballers regelmatig wekenlang niet betaald. De nationale overheid doet weinig aan het bevorderen van de sport; de gemeenten daarentegen meer. In Medellín zijn talrijke sportparken die de gemeente beheert.”

Hoe is het in de Colombiaanse nationale competitie qua supportersgeweld?
“Zoals alle landen heeft ook Colombia daar problemen mee. Alle topclubs hebben hun zogenaamde barras bravas, die bij onderlinge confrontaties vaak met elkaar op de vuist gaan. Daarom werden het afgelopen jaar supporters van de bezoekende ploeg niet toegelaten in het stadion bij de zogenaamde clásicos, de derby’s. Een extra probleem is dat het geweld zich verplaatst naar elders en soms is het dragen van een shirt van de tegenpartij al aanleiding voor sommige hooligans om die personen te lijf te gaan.”

Hoe gaat Colombia met haar (sport)helden om?
“Sporthelden worden door de mensen wel herinnerd, maar de overheid steunt hen verder (financieel) weinig of niet. Voetballegendes uit het verleden worden uiteraard wel door de mensen in ere gehouden. Andrés Escobar is een apart verhaal, door zijn tragische dood. Er is een sportpark naar hem vernoemd, waar ook zijn standbeeld staat, en de supporters van Atlético Nacional, zijn club, gedenken hem nog iedere wedstrijd, op hun shirts, spandoeken en vlaggen.”

Tot slot een gewetensvraag: in de finale zouden Nederland en Colombia elkaar kunnen tegenkomen. Voor wie ben je?
“Ik ben uiteraard voor Nederland en mijn zoon Nicolás ook. Maar mijn Colombiaanse echtgenote is voor Colombia. Het is te hopen dat Oranje wint, want als Nederlander word je hier in Colombia extra aangekeken op de prestaties van je land.”

Nico Verbeek, Eigen doelpunt. Voetbal en maffia in het Colombia van Escobar, Uitgeverij Voetbal International, 2014, ISBN 9789067970556, 448 pag., € 19,95

Bookmark and Share


Terug