Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Burgemeester van bijbel, kogel en rund

Conservatief- religieuze Marcelo Crivella wordt in januari 2017 burgemeester van Rio de Janeiro

Datum : 16/12/2016
Auteur : Wies Ubags
Land : Brazilië

Burgemeester van bijbel, kogel en rund

In januari 2017 treedt in Rio de Janeiro de nieuw gekozen burgemeester Marcelo Crivella aan. Niet zo maar een burgemeester: hij is bisschop bij een van de grootste en meest omstreden evangelische kerken van Brazilië, de Universele Kerk van het Koninkrijk Gods, opgericht door zijn oom Edir Macedo. Wat gaat dat voor deze hedonistische stad met zijn wereldberoemde carnaval betekenen en vooral: hoe reageren de Afro-Brazilianen en homoseksuelen, die het meest te duchten hebben van de Universele Kerk?

Marcelo Crivella (1957) heeft zich sinds zijn overwinning eind oktober 2016 verzoeningsgezind opgesteld. Hij wil besturen voor alle cariocas (zoals de inwoners van Rio worden genoemd) en alle religies zijn even belangrijk. Maar een jaar of vijftien geleden verscheen een boek van zijn hand waarin hij homoseksualiteit verwerpt als een afwijking en zijn kerk wordt in verband gebracht met geweld tegen tempels en gelovigen van de Afro-Braziliaanse godsdienst candomblé. Hij behoort tot wat in Brazilië de fractie van bijbel, kogel en rund wordt genoemd. Anders gezegd de volksvertegenwoordigers van rechts, behoudend Brazilië.

Tot op het bot verdeeld

Celina Rodrigues is een struise vijftigster die de scepter zwaait over het Culturele Centrum Klein Afrika in het opgeknapte havengebied van Rio. Ze is ook mãe de santo, priesteres met een hoge status van een terreiro, een candomblé-tempel. Met de verkiezing van Crivella is ze niet gelukkig, “Maar ik wacht liever af totdat ik weet wat voor vlees ik in de kuip heb. Wij gewone burgers moeten ook leren politiek te bedrijven en ons niet tegen de politici keren, maar kijken op welke punten we met hen een verbond kunnen sluiten”, formuleert ze diplomatiek.

Sinds de impeachment van de socialistische president Dilma Rousseff lijkt Brazilië tot op het bot verdeeld. Rousseff is opgevolgd door haar centrumrechtse vice-president Michel Temer, die een flink bezuinigingspakket door het parlement heeft geloodst. Rechts juicht het pakket toe en snakt naar herstel van de economie en nieuwe impulsen voor het bedrijfsleven. Links klaagt dat de maatregelen zoals altijd de armste Brazilianen het hardst zullen treffen. De regering Temer wil dat de uitgaven voor onder andere onderwijs en gezondheidszorg twintig jaar lang niet meer zullen stijgen dan de inflatie.

Seksuele diversiteit

Maar de linkse burgemeesterkandidaat die tijdens de tweede verkiezingsronde tegenover Crivella stond, Marcelo Freixo, heeft het ongenoegen van links niet weten te verzilveren. Crivella won dankzij de steun in het arme noorden en westen van de stad. Deze cariocas voelden zich meer door hem gehoord dan door Freixo die met zijn vrijzinnige pro-abortus, -homo’s en –vrouwenbetoog vooral academici en kunstenaars in de rijkere delen van de stad aansprak.

Zo ook docent Engels en homoactivist Sérgio Viula. Tijdens de twee termijnen van de huidige burgemeester Paes is veel goed werk verricht voor seksuele diversiteit en het opnemen van bijvoorbeeld travestieten en transseksuelen in het arbeidsproces, betoogt hij. “Ik ben bang dat met Crivella daar een einde aan komt. Die heeft zich als senator altijd tegen de rechten van lesbiënnes, homo’s, bi- en transseksuelen verzet.”

Frustraties

Maar Celina Rodrigues is sceptisch ten aanzien van wat de huidige burgemeester Paes voor de zwarte bevolking heeft gedaan. Hij riep dan wel een afdeling voor Afro-Brazilianen in het leven, maar daar hebben de mensen volgens haar weinig van gemerkt. Rodrigues noemt een voorbeeld: “Wij vallen hier duidelijk buiten het deel van het havengebied dat is opgeknapt voor de Olympische Spelen. Het fancy deel is het Mauá-plein met het Museum voor Moderne Kunst en het Museum van Morgen. Wij met onze Valongo-kade, het Instituut voor de Nieuwe Zwarten en ons cultureel centrum Klein Afrika zijn buiten het vizier gebleven.”

De Valongo-kade werd in het begin van de negentiende eeuw aangelegd voor het aan land brengen van slaven uit Afrika. Naar schatting zijn er een miljoen slaven aangekomen, dus de kade heeft een enorme historische waarde en is dan ook genomineerd als Werelderfgoed van de UNESCO. Hij werd in 2010 herontdekt toen de straat waaronder hij lag werd opgeknapt. Duizenden gebruiksvoorwerpen uit het slavernijverleden werden ook gevonden en liggen nu in containers te wachten op een bestemming. Een van de grootste frustraties waar Celina Rodrigues mee te maken heeft.

Theocratie

Millena Lízia is als docente kunsten verbonden aan twee staatsuniversiteiten in Rio. Ze zit in Celina Rodrigues’ kantoor om wat projecten te bespreken en is net als Sérgio Viula bezorgd. “Links kon zich niet verenigen tegen Crivella en heeft daarom de verkiezingen verloren”, moppert ze. “En daarom krijgen nu conservatieve krachten de overhand. Wat gaat dat voor ons zwarten betekenen? Ondanks alle vooruitgang maken zwarten nog maar een procent van de studentenbevolking uit. Onze identiteit wordt nu gedefinieerd door geweld en armoede. De drugsdealers die in de favela’s door de politie worden gedood zijn zwart. Dat willen we doorbreken. We hebben andere criteria nodig, gebaseerd op onze Afrikaanse cultuur.”

Van een ding zijn zij en Rodrigues overtuigd. Crivella zal hogerop willen na het burgemeesterschap van Rio en zal president van Brazilië willen worden. Hoe evangelisch zal hij zich dan opstellen? In het congres heeft hij machtige, aartsconservatieve bondgenoten en sommigen vrezen voor een theocratie a la Iran of Saoedi-Arabië, maar dan gebaseerd op de Bijbel.

“Maar voor nu is Crivella niet eens de belangrijkste zorg”, vindt Millena Lízia. “Het grootste probleem is de economische crisis waar Brazilië zich in bevindt.” De mensen die tijdens de jaren van Lula en Rousseff dankzij sociale programma’s uit de armoede konden klimmen, vallen nu weer terug. De deelstaat Rio de Janeiro heeft geen geld om zijn ambtenaren uit te betalen en in heel Brazilië loopt de werkloosheid op, terwijl de prijzen zijn gestegen. De mensen die het zwaarst worden getroffen zijn zwart.

De foto's op locatie zijn genomen door Wies Ubags. Ze is correspondente Latijns Amerika voor verschillende Nederlandse media en woont en werkt sinds 2013 als journaliste in Brazilië. Meer informatie vindt u op haar website: https://wiesubags.wordpress.com/

Bookmark and Share


Terug