Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Onderzoek & Wetenschap

Chili: vooruitgang, ongelijkheid en teleurstelling

Datum : 29/03/2011
Auteur : Jan de Kievid
Land : Chili

Chili: vooruitgang, ongelijkheid en teleurstelling

De meeste Chilenen zijn er op sociaal gebied sinds het einde van de dictatuur in 1990 enorm op vooruitgegaan, maar niet gelukkiger of tevredener geworden. Over deze mogelijke tegenspraak sprak socioloog Vicente Espinoza van de Universiteit van Santiago, tijdelijk gasthoogleraar in Leiden, op 25 maart in het CEDLA in Amsterdam.

De regeringen van christendemocraten en sociaaldemocraten hebben van 1990 tot 2010 een bewust beleid gevoerd om de sociale schuld van de dictatuur van Pinochet (1973-1990) in te lossen. De uitgaven voor onderwijs, gezondheidszorg en huisvesting zijn fors verhoogd en er zijn allerlei programma’s opgezet om de positie van de armste groepen te verbeteren. Op sommige punten mogen de resultaten er zijn. Zo heeft tegenwoordig bijna iedereen elektriciteit en heeft ruim 80 procent van de huishoudens een wasmachine, een koelkast en een vaste telefoon. Dat is een verdubbeling – bij de telefoon zelfs een verdriedubbeling – vergeleken met vijftien jaar geleden. Driekwart heeft nu een mobiele telefoon en een kwart toegang tot internet. Van de Chilenen is 16 procent tegenwoordig hoog opgeleid, bijna twee keer zoveel als vijftien jaar eerder.
Het meest spectaculair is de daling van de armoede; in 1990 leefde 38 procent van de bevolking onder de armoedegrens, in 2006 nog maar 14 procent. Als gevolg van de economische crisis is het daarna weer iets gestegen.

Daar staat een fors minpunt tegenover. Ondanks de gestegen welvaart is de inkomensongelijkheid de afgelopen twintig jaar niet verminderd. In slechts drie Latijns-Amerikaanse landen is die ongelijkheid nog groter. Op dit punt heeft het beleid met de leuze ‘groei met eerlijke verdeling’ geen succes gehad.

Wantrouwen

Veel mensen zijn ontevreden, zij voelen zich minder verbonden met de samenleving. De waardering voor de democratie is laag en vooral jongeren blijven weg bij de verkiezingen en sluiten zich zelden bij een organisatie aan.

Espinoza verklaart de teleurstelling van veel mensen gedeeltelijk uit het slecht functioneren van de sociale programma’s: te routinematig, te bureaucratisch, te weinig aansluitend bij veranderende omstandigheden en te weinig doelgericht. De mensen wantrouwen de overheid en menen overal corruptie en criminaliteit te zien. Velen hebben het gevoel dat ze niet echt meer kansen hebben gekregen.

De discussie met de aanwezigen ging vooral over het onderwijssysteem. Wie op een dure privéschool zit, heeft een veel grotere kans om het toelatingsexamen voor de universiteit te halen dan wie van een gesubsidieerde privéschool of een openbare school komt. Als je ouders aan de armoede zijn ontsnapt, blokkeert deze onderwijsongelijkheid de sociale mobiliteit. Daarnaast zijn de media in Chili overwegend rechts georiënteerd. Die verspreiden de boodschap dat de criminaliteit en de corruptie een enorme omvang hebben aangenomen, terwijl Chili het veiligste en minst corrupte land van het continent is. In Chili stemde twintig jaar bijna de helft van de kiezers op rechtse partijen. Die partijen hebben het de centrumlinkse regeringen moeilijk gemaakt een effectiever sociaal herverdelingsbeleid te voeren, zeker als dat strijdig zou zijn met het neoliberale economische beleid.

Begin 2010 heeft de rechtse kandidaat, ondernemer en miljardair Sebastián Piñera, nipt de presidentsverkiezingen gewonnen. Hij zet een beleid dat gericht is op verbetering van de positie van de armste groepen voort, maar van een herverdelingsbeleid of het ongedaan maken van de privatisering van het onderwijs – waarmee onderwijs koopwaar is geworden – is geen sprake. Grote groepen mensen zullen dus in hun mogelijkheden beknot blijven en de kans is groot dat de frustraties zullen blijven.

Bookmark and Share


Terug