Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Colombiaanse ex-burgemeester Mockus biedt hulp aan bij vredesproces

Interview met een atypische politicus

Datum : 21/12/2012
Auteur : Mark Weenink
Land : Colombia

Colombiaanse ex-burgemeester Mockus biedt hulp aan bij vredesproces

De Colombiaanse atypische politicus en wetenschapper Antanas Mockus heeft zichzelf als onbezoldigd adviseur aangeboden aan de guerrillabeweging FARC als er snel een vredesverdrag wordt gesloten. Vorige week was hij kort in Nederland, waar hij een lezing en ‘collegetour’ verzorgde op een seminar van  Cedla en Nalacs.  “Zonder sociale en politieke erkenning voor de FARC zal er geen vrede zijn.”

Begin oktober verrast Antanas Mockus (1952) vriend en vijand. In een open brief biedt de Colombiaanse oud-burgemeester duizend uur van zijn vrije tijd aan om als adviseur voor de FARC op te treden. Dit om het inburgeringproces van de guerrillabeweging in goede banen te leiden. Het aanbod is Mockus ten voeten uit. Het Colombiaanse proces van vredesonderhandelingen, die officieel op 17 oktober in Oslo zijn begonnen, maakt net een voorzichtig start, in een poging om een slepende burgeroorlog van bijna vijftig jaar te beëindigen. Mockus stelt wel voorwaarden aan zijn filantropische actie. Vriendschappelijke druk uitoefenen, noemt hij dat in zijn brief. Het aanbod geldt alleen als de FARC en de Colombiaanse regering binnen negen maanden tot een vredesakkoord komen.  “Het grootste obstakel dat ik voor het vredesproces zie, is de factor tijd”, zegt Mockus. “Ze zijn  op de goede weg. Het is prima dat de eerste fase van de gesprekken geheim was. Als die publiekelijk waren gevoerd, dan zouden ze niet zover zijn gekomen.”

Paradox

Mochten de FARC en de Colombiaanse regering binnen zes maanden tot een vergelijk komen, dan verdubbelt Mockus zijn beschikbare uren. Andersom geldt het ook, stelt Mockus streng. “Ik heb de limieten arbitrair gezet en heb me persoonlijk eraan verbonden. Als het drie of vier jaar duurt, dan hebben ze mijn zegen, maar ik denk dat we ons veel pijn kunnen besparen. Ik ben er ook van overtuigd dat als de gesprekken te lang duren, de FARC niet door zal zetten. Want in dat geval zal de FARC zowel militair als politiek verzwakt zijn. We zitten dus gevangen in een verschrikkelijke paradox. Als we het politieke isolement van de FARC verminderen, dan zou dat de strijdlust van de FARC kunnen aanwakkeren. Tegelijkertijd zal er geen vrede kunnen komen zonder een sociale en politieke erkenning voor de FARC.”

Mockus is in Colombia een bekendheid en heeft een imponerende staat van dienst: rector van een van ‘s lands meest prestigieuze universiteiten, tweemaal burgemeester van Bogotá (1995 – 1997 en 2001 – 2003) en in 2010 presidentskandidaat voor de Groene Partij. Hij handelt vanuit oprechte betrokkenheid bij zijn land. In die zin is Mockus geen doorsnee politicus. Op de vraag hoe hij zich voelt in de wereld van de Colombiaanse politiek, antwoordt hij in alle eerlijkheid: “Ongemakkelijk”. Daarbij ziet hij er met zijn blanke huid, blauwe ogen en baard niet uit als de gemiddelde Colombiaan: zijn ouders waren immigranten uit Litouwen, maar hijzelf is geboren en getogen in Colombia.

Wortelwet

 Van huis uit is Mockus wetenschapper: filosoof en wiskundige. Hij staat bekend om zijn onorthodoxe methodes . Als rector van de Universidad Nacional moonde hij eens een groep studenten die niet naar hem wilde luisteren. Als burgemeester stuurde hij aan op gedrags- en mentaliteitsverandering: mensen moesten verkeersregels respecteren, water besparen en de geweldscijfers moesten omlaag. Mockus zette in plaats van de notoir corrupte verkeerspolitie mime-spelers in om het verkeer in het hectische Bogotá in goede banen te leiden. Hij liet zich onder de douche filmen om te tonen hoe je met minder water toekon en hij voerde de ley zanahoria in, de wortelwet. Die bepaalde dat café’s om 1 uur ’s nachts dicht moesten. “In Colombia betekent de uitdrukking ‘een wortel zijn’ saai, bescheiden, beheerst zijn”, legt Mockus uit. “In de jaren negentig was december altijd de meest gewelddadige maand, vooral in het weekend. Alcohol was de boosdoener.” Onder zijn burgemeesterschap daalden de geweldscijfers spectaculair. “Colombia heeft een complexe  structuur. Het is makkelijker om over Bogotá te regeren dan over het hele land”, relativeert Mockus. Bij een andere gelegenheid hees hij zich in een geel-rood superheldenpak, met een C op zijn borst, van superciudadano, superburger. Mockus lacht: “Soms word ik meer geaccepteerd als artiest dan als politicus.”

Landrechten
 

Toch zullen er weinig mensen zijn die Mockus niet serieus nemen. Hij formuleert bedachtzaam, weegt zijn woorden. Een stilte van tien seconden op een vraag is niet ongewoon. Hij is alom gerespecteerd. Twee jaar geleden kreeg hij als presidentskandidaat voor de Groene Partij bijna twee miljoen stemmen, maar hij moest het afleggen tegen Juan Manuel Santos. Gaat hij over twee jaar weer een poging wagen? “Ik denk het niet, maar sluit nog niets uit. Voor dit soort beslissingen wil ik vrijheid behouden.” Mocht het zover komen, dan zal Santos hoogstwaarschijnlijk weer zijn tegenstander zijn. Die heeft er dus ook baat bij als er snel een vredesakkoord met de FARC wordt bereikt, voor een eventuele herverkiezing. “Herverkiezing is secundair. Vrede is veel belangrijker.”

Het is moeilijk te voorspellen of Mockus’ aanbod vrede dichterbij brengt. Hoewel zijn talent en prestige onbetwist zijn, is de vraag of de politiek daadwerkelijk ruimte schept voor vertegenwoordiging van groepen uit de samenleving. Mockus ziet zeker kansen voor vrede. “De structuur van de gesprekken tot nu toe is goed geweest. Landrechten zijn een substantieel thema. Als op dat punt vooruitgang geboekt kan worden, dan zal dit in de ogen van hoge FARC-leden het vredesproces rechtvaardigen. Een ander heikel punt is de fysieke veiligheid van FARC-leden, vindt Mockus. In de jaren tachtig onderhandelde de regering ook met de FARC over vrede. Van de FARC-leden die demobiliseerden en opgingen in de legale politieke partij Unión Patriótica werden er letterlijk duizenden vermoord.

Cynisme

Mockus is heilig overtuigd van zijn zaak.  “Ik ben laf, in de zin van het fysieke heldendom. Theoretisch   kan ik makkelijk stellen dat als het nodig is om als menselijk schild te dienen van FARC-leden, ik dat doe. Het zou zo maar kunnen dat ik mijn aangeboden duizend uren zo moet doorbrengen, opdat ze hen niet doden. Ik ben wars van geweld, door wie dan ook. Ik hoop dat de Colombiaanse samenleving genoeg van mij houdt om – wanneer er vrede is - een aanval op een leider van de FARC te beschouwen als een aanval op mij. Als mijn leven waardevol is, dan geldt dat ook voor FARC-leden. Natuurlijk moeten ze zich, als ze misdaden tegen de menselijkheid hebben begaan, verantwoorden voor het Hooggerechtshof, bij voorkeur in Colombia.”

“Straffeloosheid moet worden voorkomen”, zegt Mockus stellig. “Maar het gaat om een delicaat evenwicht. Er is steeds minder ruimte voor cynisme. Als iemand oorlogsmisdaden begaat of  mensenrechten schendt, dan moet dit hard bestraft worden. De regering, het leger en de FARC moeten dat goed begrijpen. Er is steeds minder rechtvaardiging om slachtoffers te maken alleen omdat je zelf slachtoffer bent geworden.”

 

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug