Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

De Mexicaanse schuldigenfabriek

Mensenrechtenadvocate Araceli Olivos over willekeurige arrestaties en martelingen

Datum : 16/10/2014
Auteur : Moniek Werkhoven
Land : Mexico

De Mexicaanse schuldigenfabriek

De Mexicaanse mensenrechtenadvocate Araceli Olivos van het Mexicaanse mensenrechtencentrum Prodh was op uitnodiging van Amnesty International in Nederland. La Chispa sprak met haar over Claudia Medina, een van de slachtoffers van de oorlog tegen de drugskartels. Om te laten zien dat ze hun werk doen, pakken marine en leger willekeurige mensen op en dwingen hen een schuldigverklaring te tekenen.

Welkom in Mexico, land van witte stranden, helderblauwe zee en palmbomen. Maar als je de hangmat even verlaat en dat prachtige uitzicht verruilt voor lokale tv-beelden, zie je criminelen van een drugskartel die aan de media worden gepresenteerd met in beslag genomen drugs en wapens. Zou je kunnen vermoeden dat de vrouw met het verwilderde haar en verdwaasde blik 36 uur eerder in het holst van de nacht samen met haar man van haar bed is gelicht door de marine, is gemarteld en onder dwang een verklaring tekende? 

Marine en leger in Mexico staan onder druk om te presteren in de oorlog tegen de drugskartels. Deze militairen worden zelden gestraft voor hun onwettige acties en martelingen. Mede daardoor maakt het zoeken van daders plaats voor het willekeurig oppakken van onschuldigen, die vervolgens hardhandig worden getransformeerd in criminelen en dus schuldigen. Claudia Medina is een van de slachtoffers van deze schuldigenfabriek. 

Haar advocate Araceli Olivos van het Mexicaanse mensenrechtencentrum Prodh, vertelt wat Claudia overkwam.  “Claudia kwam nadat ze, ook seksueel, gemarteld was en een voor haar belastende verklaring onder dwang tekende, vrij op borgtocht. Haar man zit nog in de gevangenis. Ze verloor haar inkomen omdat veel klanten van haar microbedrijfje niet meer kwamen nadat ze haar als bendelid op de televisie hadden gezien. In mei is ze met haar drie kinderen verhuisd omdat er een arrestatiebevel wegens deelname aan georganiseerde misdaad tegen haar loopt."

Waarom werd Claudia opgepakt?

“Het is complete willekeur geweest. In de periode voordat Claudia werd opgepakt, in augustus 2012, werden er veel moorden op journalisten gepleegd in Veracruz, een oostelijke kuststaat. Claudia, haar man en vier hen onbekende personen werden aan de pers voorgesteld als leden van een drugskartel die verantwoordelijken waren voor deze moorden. In de aanklacht komt moord echter niet terug, de persconferentie was dus een showproces om te laten zien dat de marine haar werk had gedaan en de moorden op de journalisten opgelost waren. Het was en is een gebruikelijke praktijk van de marine in Veracruz om onder valse voorwendselen huizen binnen te vallen, vooral in arme gebieden. Een onafhankelijk blog - de media zijn inmiddels allemaal in handen van de overheid - publiceerde deze maand over meerdere echtparen die hetzelfde overkwam als Claudia en haar man.” 
                               
Waar wordt Claudia van beschuldigd?

“Van bezit van een wapen dat alleen maar in het leger wordt gebruikt. Omdat het om een relatief licht wapen gaat, is ze op borgtocht vrij gekomen. In februari van dit jaar is ze beschuldigd van georganiseerde misdaad. Wij denken dat dit komt doordat Claudia in dezelfde maand een aanklacht wegens marteling heeft ingediend.”

Wat is de basis van de aanklachten?

“De verklaring die zij onder dwang tekende en het rapport van de marine, waarin staat dat ze bekend heeft. Wij beschouwen dit als onwettige bewijzen. Toen Claudia werd voorgeleid en aangaf dat ze was gemarteld, had de rechter dat moeten laten onderzoeken, zodat ze kon bepalen of Claudia vervolgd kon worden. Dezelfde rechter heeft ons verteld dat ze niet gelooft in mensenrechten, dat de marine goed werk doet en Claudia een crimineel gezicht heeft. ‘Doe maar wat jullie willen, maar ik ben hier de wet’, voegde ze er aan toe.”

Hoe staat het op dit moment met deze aanklachten?

“Wij hebben beroep aangetekend tegen het arrestatiebevel wegens georganiseerde misdaad en verwachten deze of volgende maand uitsluitsel. Over de aanklacht van wapenbezit hebben wij het Hooggerechtshof gevraagd een uitspraak te doen. Dit hof behandelde al eerder zaken over marteling, maar nog nooit over seksuele marteling. Een positieve uitspraak zou niet alleen belangrijk zijn voor Claudia, maar ook een precedent scheppen voor toekomstige rechtszaken. Wij hopen de autoriteiten in Mexico bewust te maken dat wanneer een vrouw wordt voorgeleid een grote kans bestaat dat zij verkracht is. Marteling door overheidsinstanties komt voor in het hele land, het is een gedoogde en bewust uitgevoerde praktijk. Ook mannen worden gemarteld, maar marteling van vrouwen heeft altijd een genderaspect. Een positieve uitspraak zullen wij gebruiken in de aanklacht van Claudia tegen haar folteraars. Bereiken dat zij daadwerkelijk worden veroordeeld, is moeilijk. In de laatste achttien jaar zijn slechts twee keer overheidsfunctionarissen veroordeeld wegens martelen.” 

Wat motiveerde Claudia om deze stappen te zetten?

“Claudia is altijd doodsbang, maar kan niet zwijgen. Toen ik Claudia in november 2012 voor het eerst ontmoette, zei dat ze wilde dat bekend zou worden wat haar en andere vrouwen is overkomen. Ze wilde gerechtigheid, al wist ze nog niet wat dit inhield. Aangifte doen is in Mexico niet vanzelfsprekend. Men laat dit vaak na uit angst voor represailles. Voor een vrouw is het moeilijk om aangifte te doen van verkrachting of seksuele marteling, omdat ze te maken krijgt met een stigma en morele veroordeling, zelfs van autoriteiten. In Mexico, net als in andere Latijns-Amerikaanse landen, bestaat echter een bijzonder fenomeen: elke ongerechtigheid gaat gepaard met een grote passie om die te bestrijden, in het bijzonder bij zware ongerechtigheden. Mexico maakt sinds 2006 een crisis door, waarbij meer dan tachtigduizend mensen zijn vermoord en zo’n dertigduizend verdwenen. Hun familieleden laten zich niet intimideren door wat de overheid hen kan aandoen, want ze zijn toch al levende doden en hun leven bestaat uit strijd.” 

Is een sluiting van de schuldigenfabriek te voorzien?

“Het is moeilijk voor te stellen dat er de komende tien jaar drastische verandering komt. Het uiteindelijke doel van wat wij samen met Claudia doen is dat op een dag een overheidsfunctionaris voor hij iemand onrechtmatig oppakt erbij nadenkt dat hij hiervoor gestraft kan worden. Of dat een militair voor hij een vrouw verkracht denkt, wat als... en dan stopt. Naast de processen en veroordelingen is de invloed van Europa belangrijk. Mexico geeft niet om de mening van de Verenigde Staten of andere Latijns Amerikaanse landen. De Mexicaanse economische belangen in Europa stellen Europese landen echter in een positie om eisen te stellen op het gebied van mensenrechten.”

Meer informatie over de organisatie waar Araceli Olivos werkt: www.centroprodh.org.mx

Bookmark and Share


Terug