Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Door de hond of de kat gebeten worden?

Guatemala kiest op 25 oktober tussen twee kandidaten voor het presidentschap

Datum : 19/10/2015
Auteur : Frank Bron
Land : Guatemala

Door de hond of de kat gebeten worden?

Bij de nationale verkiezingen in Guatemala op 6 september 2015 kreeg geen van de kandidaten voor het presidentschap meer dan 50 procent van de stemmen. Er is dus een tweede ronde nodig om de Guatemalteken te laten kiezen tussen de winnaar van de eerste ronde, Jimmy Morales met bijna 24 procent van de stemmen, en Sandra Torres die nipt tweede werd met 19,8 procent. Eén van hen zal dus de opvolger worden van interim-president Alejandro Maldonado Aguirre. Waartussen kunnen de Guatemalteken eigenlijk kiezen?

De winnaar van de eerste ronde, Jimmy Morales, is op 18 maart 1969 geboren in Guatemala-Stad als James Ernesto Morales Cabrera. Voordat hij in 2011 als verliezend kandidaat voor het burgemeesterschap van Mixco, een voorstad van de hoofdstad, politicus werd, was hij werkzaam als acteur, schrijver, film- en theaterproducer en zakenman. In 2013 werd hij voorzitter van de politieke partij Frente de Convergencia Nacional (Front van Nationale Eenwording, FCN). Deze nationalistische partij werd in 2008 opgericht op voorstel van een groep voormalige militairen, veteranen uit de burgeroorlog die in 1993 eindigde. Deze ex-militairen voelden zich onheus bejegend toen nabestaanden van de vele duizenden slachtoffers van verdwijningen hen ter verantwoording riepen tijdens de Dag van het Leger op 30 juni 2004. De FCN deed mee aan de verkiezingen van 2011 maar door geldgebrek niet aan de presidentsverkiezingen. Met slechts 0,33 procent van de uitgebrachte stemmen won de FCN geen enkel burgemeesterschap en geen enkele zetel in het nationale- of het Midden-Amerikaanse parlement.

Humoristisch televisieprogramma

Ondanks dit moeizame begin werd Morales aangetrokken tot de beginselen van de partij, inmiddels omgedoopt tot FCN-Nación. Morales heeft geen militaire achtergrond maar noemt zich wel een trotse, nationalistische Guatemalteek. Hij leerde het land kennen nadat hij op driejarige leeftijd zijn vader verloren had bij een auto-ongeluk, aan de hand van zijn grootvader die bananen verkocht op de markt. Ook andere baantjes gaven de jonge Morales inzicht in de grote informele sector van het land, terwijl hij later financiële diensten aanbood. Hij behaalde twee Master-titels aan de Universiteit van San Carlos en promoveerde in de Strategische Veiligheid. Daarnaast heeft hij verschillende cursussen gevolgd, onder andere in Madrid, op gebieden als veiligheid, defensie, openbaar bestuur en audiovisuele producties. In Guatemala was hij samen met zijn broer Sammy vooral bekend van het humoristische televisieprogramma Moralejas (Moraal), dat maar liefst 15 jaar lang uitgezonden werd.

De sprong naar de politiek is gezien zijn achtergrond misschien niet zo groot, maar zijn keuze voor de FCN is verrassender. Die partij baseert zich namelijk op de volgende zes ideologische uitgangspunten, te beginnen bij - in deze volgorde – ‘de liefde voor God en vaderland’. ‘Liefde voor het gezin en eergevoel volgen’, ‘de basis van begrip, zorg, kracht en waarden’. Ten slotte baseert de FCN zich zowel op ‘het individu als bron van de menselijke waarden en creativiteit’, als op ‘de solidariteit als bron van eenheid, integratie en welzijn’. De FCN streeft naar ‘een rechtvaardige en democratische staat waarin dialoog en het streven naar consensus centraal staan’. Onder de 28 uitgangspunten zoals genoemd op de Facebookpagina van de partij worden onder meer genoemd de versterking van het gezin als instituut, het gezag van de wet, de strijd tegen corruptie en drugsverslaving en het belang van privébezit. Voor wat betreft de verschillende bevolkingsgroepen in het land schrijft het programma: “Guatemala is een land waarin verschillende volken, talen en culturen in harmonie samenleven. Daarom geloven wij in het verdedigen en versterken van de eigen culturele waarden die samen één natie vormen.” Hij is vóór strikte handhaving van de wet, wat volgens de Tico Times van 10 juni betekent dat hij een tegenstander is van abortus maar een voorstander van de doodstraf.

Blijkbaar sprak het bovenstaande de Guatemalteekse kiezers aan – of misschien was er sprake van een massale proteststem tegen de andere kandidaten die uit de ‘oude’, corrupte Guatemalteekse politiek voortkwamen. Morales zelf heeft zich tijdens zijn campagne altijd op de borst geklopt vanwege het feit dat hij nooit een openbaar ambt bekleed heeft en zette zichzelf neer als medestander in de strijd tegen corruptie. Volgens de partij hebben ze hun militaire verleden achter zich gelaten, hoewel Morales nog steeds vindt dat er geen volkerenmoord plaatsgevonden heeft op de Ixil Maya tijdens de burgeroorlog. Morales is getrouwd, maar over andere aspecten van zijn privéleven is verrassend weinig bekend.

Voormalige primera dama

Daar waar de basis van de FCN bij conservatieve militairen ligt, ligt die van Morales’ uitdager Sandra Julieta Torres Casanova bij conservatieve zakenlieden. Anders dan Morales kon de 60-jarige Torres geen campagne voeren als outsider. Tot 2011 was ze namelijk getrouwd met de toenmalige president Álvaro Colom, van wie scheidde toen bleek dat de wet ‘partners van’ verbood kandidaat te zijn.

Hoewel tijdens de centrum-linkse regering-Colom (2008 – 2012) de Verenigde Naties toestemming gaven voor het opzetten van de veelgeprezen anti-corruptie commissie CICIG, werd ze ook gevolgd door aanhoudende beschuldigingen van corruptie en oplopende spanningen over mijnbouwcontracten. Ook Torres’ campagne verliep niet zonder slag of stoot en nadat ze uiteindelijk zesduizend stemmen meer gehaald had dan de gedoodverfde winnaar Manuel Baldizón, werd ze door het openbaar ministerie aangeklaagd wegens het kopen van stemmen via het uitdelen van tegoedbonnen voor cement. En dat was niet de eerste keer dat Torres en haar partij Unidad Nacional de la Esperanza (Nationale Unie van de Hoop, UNE) beschuldigd werden van valsspelen. Nog in juli had CICIG een rapport uitgebracht waarin de UNE onder meer beschuldigd werd van het illegaal aannemen van fondsen van drugshandelaars, houtsmokkelaars en multinationale bedrijven.

De voormalige primera dama heeft communicatiewetenschappen gestudeerd aan de Universiteit van San Carlos en later een master behaald in de bestuurskunde. Ze heeft zich het grootste deel van haar carrière ingezet voor de belangen van vrouwen, kinderen, armen en gehandicapten. Met deze ervaringen en een achtergrond in de textielindustrie nam Torres tijdens de regering van haar toenmalige echtgenoot cruciale taken van de regering over, waar ze volgens de grondwet het recht helemaal niet toe had. Met name wordt gezegd dat Torres miljoenen dollars van de begrotingen voor onderwijs, gezondheidszorg en defensie wist over te hevelen naar haar armoedebestrijdingsprogramma.

Skatebanen

Hoewel UNE brede steun geniet onder zakenmensen, afficheert de partij zichzelf als sociaaldemocratisch en zijn ze trots dat Torres vice-voorzitter is van de Socialistische Internationale. Net als de FCN, en ondanks de scheiding van Torres, ziet de UNE het gezin als hoeksteen van de samenleving. Toch heeft de UNE meer aandacht voor de noden van het gezin en heeft Torres onder meer aangekondigd dat ze gezondheidszorg en aandacht voor jongeren belangrijk vindt. Mocht ze gekozen worden tot president van het land, dan heeft ze meer gezondheidsposten en skatebanen beloofd.

Die aandacht voor de jeugd lijkt het grootste verschil met de FCN. Volgens de UNE-website is de partij namelijk ook voorstander van democratie op elk gebied binnen het multi-etnische en pluri-culturele kader van Guatemala. Uitgangspunten zijn respect voor de grondwet en het recht in het algemeen, democratie, vrijheid, rechtvaardigheid en de solidariteit. Alsof de UNE niet veel vertrouwen heeft in de grondwet en de rechtspraak van het land, noemt de website ook het onvoorwaardelijke respect voor de mensenrechten als uitgangspunt.

Al met al wekt het geen verbazing dat tot vlak voor 6 september de Guatemalteken de straat opgingen om te demonstreren voor uitstel van de verkiezingen, om te zorgen dat er echt wat te kiezen viel. Dat is dus niet gelukt met als gevolg dat er, misschien wat oneerbiedig samengevat, op 25 oktober gekozen kan worden tussen een goedbedoelende outsider met foute vriendjes en een goedbedoelende insider die het met de regels niet zo nauw neemt.

Bookmark and Share


Terug