Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Eindelijk vrede in Colombia?

Tussen hoop en scepsis

Datum : 22/11/2012
Auteur : Nico Verbeek
Land : Colombia

Eindelijk vrede in Colombia?

Sinds maandag 19 november onderhandelen de Colombiaanse regering en de guerrillabeweging FARC over vrede. Op 26 augustus ondertekenden ze in Oslo al een akkoord, waarin beiden hun goede wil toonden. Ook ligt er een agenda, waarover vertegenwoordigers van de twee partijen in het geheim zeven maanden lang hebben onderhandeld.

De besprekingen vinden plaats in het Palacio de Convenciones in de Cubaanse hoofdstad  Havana, in een klein zaaltje van tien bij vier meter, waarin een rechthoekige tafel staat met vijf stoelen aan elke kant. Daarop nemen de zogeheten ‘gevolmachtigde’ vertegenwoordigers van de regering en de FARC plaats. Aan de korte zijden van de tafel zitten gedelegeerden van Cuba en Noorwegen, de bemiddelende landen in het vredesproces, die geen beslissende stem hebben. Elke groep van onderhandelaars heeft ook vijf ‘reserves’ in hun team, die alleen mogen meedoen om een van de anderen te vervangen, zodat er altijd een gelijke hoeveelheid onderhandelaars aan tafel zit. Tot deze groep behoort, namens de FARC, ook Tanja Nijmeijer, de Nederlandse guerrillera, die zich de laatste dagen in veel internationale media-belangstelling mocht verheugen.

Muisstil

Hoewel de Colombiaanse burgers in grote meerderheid voorstanders zijn van de vredesbesprekingen, hebben velen twijfels over een positieve uitkomst. Dat is misschien niet zo vreemd, als je bedenkt dat in de afgelopen decennia al drie keer eerder pogingen zijn ondernomen, die allemaal mislukten. In de jaren tachtig probeerde de regering van Betancur het voor het eerst, tevergeefs. In 1992 lukte het president Gaviria ook al niet en de grootste nachtmerrie stamt uit de periode 1999-2002, toen president Pastrana de FARC een grondgebeid ter grootte van Nederland afstond, het roemruchte ‘Caguan’. Maar tot een goed einde kwamen de besprekingen niet. De FARC wist zich in die drie jaar tijd wél militair te versterken en gebruikte het proces om de definitieve greep naar de macht voor te bereiden.

Scepsis

Een gezonde dosis scepis is daarom begrijpelijk. De sfeer is er niet beter op geworden in de periode tussen het pre-akkoord in augustus en de aanvang van de werkelijke onderhandelingen op maandag 19 november. Er ontstond onenigheid over de rol van de  sociedad civil (de ‘gewone’ burgers), voor wie de FARC een grotere rol in gedachten lijkt te hebben dan de regering. De opmerking van FARC-commdant ‘Iván Márquez’ dat het onderwerp van de slachtoffers van het conflict ‘onbelangrijk’ is, hielp ook niet echt om de scepsis weg te nemen. Daarnaast heeft de FARC optimaal gebruik gemaakt van deze tussenperiode om flink politiek te bedrijven, de media op te zoeken en harde uitspraken te doen. Begrijpelijk misschien, omdat er - voor het eerst in tien jaar, na het echec van El Caguan-  weer naar ze wordt geluisterd. De regering hield zich in die tijd muisstil, in de overtuiging dat een succesvol vredesberaad gebaat is bij discretie.

Beperkt

De agenda van de besprekingen telt slechts vijf onderwerpen en die worden allemaal als ‘realistisch’ beschouwd: agrarische ontwikkeling, politieke participatie van de guerrilla, het einde van het conflict en ontwapening, het probleem van de drugshandel en tenslotte de rol van de slachtoffers. Het is begrijpelijk dat de regering de agenda beperkt wil houden, want ze wil in ieder geval een herhaling van tien jaar geleden voorkomen. Toen werd juist alles overhoop gehaald, van de politieke en economische hervorming van het land tot aan het veranderen van de grondwet. President Santos heeft verklaard dat als de FARC het land wil veranderen, ze eerst de wapens moet neerleggen, een politieke partij moet vormen en zich kandidaat moet stellen bij democratische verkiezingen. En dan mogen ze in hun programma zetten wat ze willen.

Resultaat

Een van de problemen die zijn gerezen in de periode tussen augustus en november is de eerder overeengekomen agenda, waaraan de FARC zich nu plotseling niet meer gebonden lijkt te voelen. Uitspraken van Ivan Márquez lijken erop te wijzen dat de FARC over veel meer zaken wil onderhandelen dan de agenda voorschrijft. Daarom is het waarschijnlijk dat de eerste gespreksronde niet gaat over het eerste agendapunt, de landbouw, maar over de inhoud van de agenda.

Er zijn ook tegenstrijdige geluiden te horen over de tijdsduur. De FARC heeft al laten doorschemeren dat ze geen haast heeft, maar Santos heeft gezegd dat er snel resultaten moeten komen, omdat anders het proces ongeloofwaardig wordt. Ook hier hangt de schaduw van het mislukte vredesproces van tien jaar geleden over Havana, want toen maakte het oeverloos gedelibereer iedereen wanhopig. Natuurlijk is de Colombiaanse president ook gebaat bij een snel positief resultaat, want hij wil met een eventueel vredesakkoord de presidentsverkiezingen van 2014 winnen.

Publiciteitsstunt

Een andere ‘dreiging’ van het pas begonnen proces is paradoxaal genoeg de eenzijdige wapenstilstand, die Iván Márquez vlak voor aanvang van de besprekingen aankondigde. Hij zei dat de FARC zijn militaire acties tussen 20 november en 20 januari zou opschorten. Probleem is echter dat hij daarover geen overleg had gepleegd met de Colombiaanse regering, die zo voor het blok werd gezet. De regering heeft altijd gezegd niets te voelen voor een bestand tijdens de besprekingen en daarom werd die plotselinge aankondiging in Colombia gezien als een goedkope publiciteitsstunt.

De angst is groot dat de guerrilla een (eventueel) wederzijds bestand zal gebruiken om zich militair te versterken, zoals bij het vredesproces tien jaar geleden gebeurde. Bovendien roept een wapenstilstand een groot aantal problemen op, want het is in de praktijk vrijwel onmogelijk om dat effectief te controleren. Het verleden heeft in ieder geval laten zien dat een bestand alleen maar méér problemen oproept.

In Colombia heeft de FARC, door wat er bij eerdere vredesprocessen gebeurde, een groot probleem van geloofwaardigheid bij de Colombianen. Daarom is het devies nu: eerst zien en dan geloven. En je kunt ze geen ongelijk geven. Het bestand dat de FARC maandag beloofde, werd twee dagen later al geschonden.

 

 

Bookmark and Share


Terug