Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

'Ieder persoon is erfgoed voor zijn gemeenschap'

Het eigen leven als kunst in Colombia

Datum : 21/07/2011
Auteur : Mark Weenink
Land : Colombia

'Ieder persoon is erfgoed voor zijn gemeenschap'

In de volkswijken van Medellín loopt sinds februari een bijzonder project: museos comunitarios. In gemeenschapsmusea – hun eigen huis of op straat - tonen bewoners hun eigen leven, als kunst. Het project is een initiatief van het Colombiaanse Museo de Antioquia en wordt ondersteund door het Prins Claus Fonds. Coördinator Carlos Jiménez: “Dit is voor u, van u.”
 

“Cultuur, dat is ieder moment van het leven.” Carlos Jiménez (Colombia, 1977) is stellig. Hij werkt bij het Museo de Antioquia in Medellín als coördinator van de zogenaamde museos comunitarios. Met dit project wordt de eigen leefomgeving van mensen in de volkswijken een museum. “Te vaak associëren mensen het woord ‘cultuur’ met iets dat ver van hen afstaat. Dat is natuurlijk een verkeerde visie. Ieder volk heeft zijn culturele expressie. Hoe leven de mensen in de comunas, volkswijken? Wat eten ze, naar wat voor muziek luisteren ze, waar dromen ze over? Dat vertelt allemaal iets over de cultuur van de mensen.”

Eind mei was Jiménez twee dagen in Amsterdam op uitnodiging van het Prins Claus Fonds, voor een bijeenkomst van internationale partners. Sinds september 2010 ondersteunt het fonds het Colombiaanse Museo de Antioquia voor een periode van drie jaar, met een budget van 180.000 euro. “Het is meer dan geld”, benadrukt Jiménez. “De relatie als partner brengt ons veel. Via het netwerk komen we in contact met andere partners en wisselen we ervaringen uit.”
 

Deftig


“Hoe kan een museum mensen hun eigen verhaal laten vertellen”, vraagt Jiménez zich hardop af. “Musea maken geen deel uit van het dagelijkse leven van veel mensen in Colombia. Dat komt niet eens door entreeprijzen, want veel musea zijn gratis. Probleem is dat conventionele musea het ‘officiële verhaal’ op een deftige manier vertellen. Mensen zijn niet gewend om daar schilderijen, beeldhouwwerken of kunstinstallaties te bekijken. Ze denken al snel: dit is niet voor mij. Met het project willen we het verhaal niet opsluiten in een museum, maar in de wijken brengen. Zo breiden we het concept van een museum uit. In het museo comunitario bepalen mensen zelf welk verhaal verteld wordt. Hun eigen leven is kunst. We zeggen: dit is voor u, sterker nog, het is van u.”
 

Melk


De rol van het Museo de Antioquia is vooral begeleidend, volgens Jiménez. “De gemeenschap besluit zelf welke thema’s aan bod komen, niet wij. Een museo comunitario is niet per se een gesloten ruimte of gebouw. Het kan een huis, een plein of een hele buurt zijn, waar op verschillende plaatsen exposities zijn. Het dagelijkse leven wordt getoond via fotografie en graffiti. Wanneer iemand naar de winkel gaat om melk te kopen, dan komt hij een expositie tegen.”

Dat het Prins Claus Fonds juist dit project van Museo de Antioquia ondersteunt, is geen toeval. “Medellín ging decennialang gebukt onder drugsgeweld”, legt Jiménez uit. “Ons project is in februari van start gegaan in comuna 1, een wijk in het noordwesten van de stad, die gebukt gaat onder het stigma van geweld. Ook al zijn er nog veel problemen, de realiteit is genuanceerder. Toen drugsbaron Pablo Escobar aan de macht was, controleerde hij alles. De verwachting dat met zijn dood het probleem van het geweld opgelost zou zijn, was vals. Het geweld is er nog, maar het is minder goed te duiden.” Een initiatief als het museo comunitario valt goed in de buurt. “De eerste reactie is ‘wat raar, een museum in mijn wijk’. Maar het staat dicht bij de bewoners en ze reageren positief. Hún foto’s worden geëxposeerd in hun eigen huis. Zo brengen ze hun leven in beeld en vertellen een verhaal: geboorte, doop, eerste communie, verjaardag. Deze persoonlijke verhalen leveren een blauwdruk van de gemeenschap op.”
 

Puzzel


Jiménez komt met veel plezier in comuna 1 om de museos comunitarios op te zetten. “Het contact met de mensen spreekt me aan. Je moet uitgaan van de behoeften van de mensen. Zestig jaar geleden bestond de wijk nog niet. Zonder enige planning groeide die uit tot een wijk van nu 140.000 inwoners. De meeste mensen kwamen van het platteland, op de vlucht voor geweld of op zoek naar werk. In het begin was er niets. Stroom tapten ze illegaal af en ze hadden geen stromend water. Hoe organiseerden ze dat? Mensen uit de buurt hielpen elkaar om huizen te bouwen. Ze legden wegen aan, regelden stroom en water. Hun geschiedenis is nauwelijks gedocumenteerd. Dat verhaal is als een puzzel, iedereen heeft een stukje. Voeg alle verhalen samen en dan krijg je een beeld van de geschiedenis. Jongeren die er vandaag de dag opgroeien, hebben weer een ander verhaal dan hun ouders. In het project werken we samen met kinderen, jongeren en volwassenen. Zo ontstaat een verhaal over de wijk vanuit verschillende perspectieven.”
 

Verdrietig


Het doel is om een netwerk van exposities in de wijk op te bouwen, die voor iedereen toegankelijk zijn, vertelt Jiménez. “Onlangs hebben we een expositie opgezet in het centrum van Medellín. Zo maak je het perspectief van de wijken op een andere plek zichtbaar. Hopelijk worden andere mensen enthousiast en zien ze hoe ieder persoon erfgoed is voor zijn gemeenschap.”

Plaatsen voor tijdelijke exposities worden niet lukraak uitgekozen, volgens Jiménez. “Soms kiezen we bewust voor plaatsen in de wijk die geassocieerd worden met geweld. Dat kan een straathoek of een voetbalveld zijn waar een geweldsincident is geweest. Mensen mijden die plek omdat ze daar niet aan herinnerd willen worden. Ons idee is om de betekenis van deze plekken opnieuw te definiëren. Wordt een plek met iets verdrietigs geassocieerd? Dan verbinden we die aan een moment van het leven.”

Meer informatie: www.museodeantioquia.org.co en www.princeclausfund.org

Klik hier voor een filmpje over het project.

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug