Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Inheemse bevolking voorkomt ecologische crisis in Bolivia

Protestmars stopt aanleg weg

Datum : 02/11/2011
Auteur : Miet Chielens
Land : Bolivia

Inheemse bevolking voorkomt ecologische crisis in Bolivia

In het Zuid-Amerikaanse Bolivia is er  afgelopen maanden grote onrust ontstaan naar aanleiding van de aanleg van een driehonderd kilometer lange snelweg dwars door het officieel erkende inheems gebied en nationaal park Isiboro Securé, ook wel TIPNIS genoemd. Ruim 2500 inheemse mannen, vrouwen en kinderen protesteerden tegen de aanleg van de snelweg door hun natuurgebied. Deze protestmars kwam op 19 oktober, na een tocht van twee maanden, aan in La Paz.

De 640 kilometer lange tocht van de inheemse bevolking als protest tegen de aanleg van de snelweg, is een van de grootste protestacties uit de Boliviaanse geschiedenis. Dit soort protestmarsen zijn een veelgebruikt middel in Bolivia om onvrede over regeringsbeslissingen uit te drukken. Hiermee claimen de inwoners van TIPNIS hun recht op inspraak bij geplande projecten op hun grondgebied, zoals dat beschreven staat in de Boliviaanse grondwet. “We zijn erg bezorgd over wat we achterlaten voor volgende generaties”, vertelt Adriana Saveedra. Ze is een vooraanstaand leider van de Organisatie voor Inheemse Vrouwen in Bolivia en moest de protestmars na vijftig dagen verlaten vanwege uitputtingsverschijnselen.

Kloof

Op 24 september botste de mars, na ruim honderd kilometer lopen, in het stadje Yucumo op een wegblokkade van een groep boeren – vooral aanhangers van president Morales - die de vreedzame protestmars wilden tegenhouden. Dit gaat niet alleen in tegen de grondwet, maar ook tegen de Boliviaanse traditie van solidariteit en tolerantie met deze vreedzame vormen van protest. De blokkade bemoeilijkte in eerste instantie voornamelijk de toegang tot voedsel en water voor de  protesterende bevolking.

Maar op 25 september kwamen politieagenten op zeer gewelddadige wijze in actie tegen de protestmars, waar ook vrouwen en kinderen bij waren. Er werd traangas gebruikt en verschillende inheemse leiders werden opgepakt. Bolivia reageerde geschokt op deze gebeurtenissen. Verschillende politici, zoals de minister van Defensie en de minister van Binnenlandse Zaken, namen ontslag omwille van deze gewelddadige acties tegen de protestmars. In het hele land werden er solidariteitsacties georganiseerd en de kloof tussen de inheemse bevolking en hun inheemse leider, Evo Morales, lijkt dieper dan ooit.

President Morales, die zelf ook van inheemse afkomst is en zich altijd een groot voorstander heeft getoond van de bescherming van natuur en leefmilieu, stelde  in september voor om een referendum te organiseren over de aanleg van de snelweg door TIPNIS. Maar dit was niet voldoende meer, aangezien de aanleg van de snelweg al van start was gegaan. De protesterende bevolking eiste een volledige stopzetting van de aanleg van een snelweg door het gebied.

Economische ontwikkeling

De geplande snelweg is onderdeel van IIRSA, een groot integratieproject dat door een infrastructureel netwerk de Pacifische en Atlantische kust met elkaar verbindt. Het project werd in 2000 door de Unie van Zuid-Amerikaanse Staten (Unasur) goedgekeurd om de handel tussen de landen te verbeteren. Ook voor Bolivia, het armste land van dit continent, kan de geplande weg voor een snellere economische vooruitgang zorgen. Maar het lijkt in eerste instantie toch vooral voordelig te zijn voor buitenlandse bedrijven en multinationals.

 

Sinds de start is er veel kritiek op het IIRSA-project, omdat het in veel landen zou leiden tot de vernietiging van het Amazone regenwoud. Dit vormt ook in Bolivia de grootste reden voor protest. TIPNIS  is het woongebied van drie inheemse volkeren: Moxeño, Yuracaré en Chimán. Voor deze mensen biedt de geplande weg tussen Villa Tunari en San Ignacio de Moxos bitter weinig voordelen. In de eerste plaats is de constructie van de weg rampzalig voor de bijzondere fauna en flora in het gebied. Het zou leiden tot 64 procent ontbossing tegen 2030. Bovendien vrezen de bewoners dat de illegale houtkap in het gebied sterk zal toenemen en dat ook cocaboeren gemakkelijker land kunnen inpikken voor de cocateelt.

De geplande snelweg lijkt met name voordelig te zijn voor Brazilië, die het arme Bolivia een lening heeft verschaft voor de aanleg van de snelweg. Dankzij de weg door TIPNIS zou deze economische reus niet alleen toegang hebben tot de havens aan de Atlantische kust, maar ook aan de andere kant van het continent, de Pacifische kust. Het feit dat de constructie in handen is van het Braziliaanse bedrijf OAS bewijst des te meer hoe groot het belang voor Brazilië is.

Frustratie

Na een lange en frustrerende strijd heeft de protestmars uiteindelijk bereikt wat ze beoogde. Tijdens een persconferentie op 21 oktober kondigde Evo Morales aan dat de snelweg niet door TIPNIS zal gaan. Dit betekent echter niet dat alle problemen nu van de baan zijn. Op dit moment zijn er gesprekken tussen een delegatie van de protestmars en de Boliviaanse president om de gebeurtenissen van 25 september en de gevolgen ervan te bespreken. Zo’n vijftig deelnemers aan de mars liggen nog in het ziekenhuis na het gewelddadig optreden van de politie. Ook is er psychologische schade, vooral bij de kinderen die het geweld van nabij meegemaakt hebben en zelfs direct betrokken raakten. De delegatie houdt president Morales hiervoor verantwoordelijk.

En dit is niet de enige zorg van de president. De frustratie over de houding van Evo Morales is groot en leeft in alle lagen van de bevolking. Het is onbegrijpelijk dat de president elke vorm van dialoog met de protestmars weigerde. Vooral omdat hij internationaal bekend staat als een verdediger van de rechten van ‘Moeder Aarde’ en van de inheemse bevolking. Na zijn optreden van afgelopen maanden is het vertrouwen beschadigd. Het blijft vooralsnog onduidelijk hoe dit zich in de nabije toekomst zal ontwikkelen.

Dit is het eerste deel van twee artikelen over de recente onrust in Bolivia

Foto’s: Ralph Schreinemachers

 

Bookmark and Share


Terug