Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Interview - Juan Pablo Villalobos: In het hol van de leeuw

Mexicaanse roman over drugsproblematiek

Datum : 01/09/2011
Auteur : Quintijn Kat
Land : Mexico

Interview - Juan Pablo Villalobos:  In het hol van de leeuw

Met In het hol van de leeuw schreef de Mexicaanse schrijver Juan Pablo Villalobos een komisch en soms aangrijpend verhaal over het hedendaagse Mexico en een van haar voornaamste problemen: de drugshandel. Volgens de schrijver - onlangs op bezoek in Amsterdam - is dit slechts decor. “Het was nooit mijn intentie om een boek over drugsdealers te schrijven. Het onderwerp is de verhouding van vader tot zoon.

De nieuwe roman van Juan Pablo Villalobos heeft hij opgedragen aan zijn zoon, Mateo. En niet zonder reden. Want in In het hol van de leeuw schetst de auteur de relatie tussen vader en  zoon in al zijn facetten. “Het gaat over onschuld, eenzaamheid en een kind wat toetreedt tot de wereld van volwassenen.” 
Hoofdpersoon Tochtli is de zoon van een grote drugsbaron, Yolcaut. Tochtli woont in wat hij noemt het ‘paleis’, ergens midden in de woestijn. Zijn leven speelt zich af tussen de muren van de woning. Het personeel van Yolcaut, van schoonmaaksters tot huurmoordenaars en prostituees, vormt zijn sociale wereld. Leraar Mazatzín geeft hem thuisonderwijs. Verder vermaakt Tochtli zich met zijn hoedencollectie, Playstation en cadeaus die hij krijgt van zijn vader (waaronder een leeuw en twee tijgers, die in kooien in de tuin worden gehouden). Tochtli heeft echter zijn zinnen gezet op iets nieuws. Hij wil een dwergnijlpaard, uit Liberia. Deze bijna uitgestorven diersoort prijkt bovenaan zijn wenslijst. Zijn vader belooft die wens te vervullen, want zoals hij steeds zegt: ‘Yolcaut kan alles.’

Zoals alle jongetjes wil Tochtli niets liever dan een stoere man zijn. De momenten waarop dat hem niet lukt, zijn de mooiste passages van het boek. Dan wil je als lezer het liefst een arm om Tochtli heen slaan en hem het leven van een normaal jongetje geven. Het ontwapenende perspectief van een kind brengt de bizarre drugswereld tot leven. In dit commentaar valt soms de schrijver zelf te beluisteren. “Het boek toont mijn haat-liefdeverhouding met Mexico, iets wat veel landgenoten hebben. Mexicanen houden van hun land, maar zijn zich bewust van de grote problemen. Zoals Tochtli zegt: ‘Soms is Mexico een rampzalig land, maar soms is het ook fantastisch.’”

Wapens

In het hol van de leeuw wordt al gauw gerekend tot het genre van de narconovela, boeken met het drugsgeweld in Mexico als onderwerp. Hoewel Villalobos zijn roman zelf niet zo ziet, heeft hij hier geen problemen mee. “Het was nooit mijn intentie om een boek over drugsdealers te schrijven. Ik gebruik het als decor om een verhaal te vertellen. Als mensen de roman willen labellen, prima. Mexico is tegenwoordig veel in het nieuws, helaas vooral vanwege drugsproblemen. Logisch dat mensen dan dat verband leggen.”

Villalobos gelooft niet dat men goed bezig is met het zoeken naar een oplossing. “De huidige aanpak van oorlog tegen de kartels moet je eigenlijk over enkele jaren beoordelen. Dan kun je pas zien of het gewerkt heeft. Ik denk echter dat president Calderón nu maar een kant van het probleem aanpakt. Het zit hem niet alleen in de gewelddadige kartels, de problemen van Mexico zijn veel groter. Er is bijvoorbeeld slechte toegang tot onderwijs, enorme sociale ongelijkheid en corruptie in alle lagen van de maatschappij. Daarnaast moet je je niet enkel focussen op de verkoop van drugs aan de Verenigde Staten (VS), maar ook op de verkoop van wapens van de VS naar Mexico. Die fatale combinatie heeft ervoor gezorgd dat Mexico is waar ze nu is.”

Existentialist

De Mexicaanse maatschappij wordt steeds materialistischer, meent Villalobos.  “Tegenwoordig draait alles om geld. Vroeger werden mensen in Mexico beoordeeld op hun kennis, en daarnaast helaas vaak op hun huidskleur. Nu zijn beiden naar de achtergrond verdreven, in ruil voor economisch succes. Van racisme is Mexico opgeschoven naar een klassenmaatschappij. Het gaat er alleen maar om hoeveel geld je hebt. Het dwergnijlpaard uit Liberia dat Tochtli zo graag wil, verbeeldt de absurditeit waartoe dit kan leiden. Het is een vrij nutteloos beest, wordt met uitsterven bedreigd en komt alleen voor in een problematisch land. Maar Tochtli kan het vragen, en daarom doet hij het ook. Hij wil het dier hebben om het hebben.”

Ondanks dat Tochtli’s vader een gevaarlijke drugsbaas is, vindt Villalobos hem een liefhebbende vader, die alles doet voor zijn zoontje. “Hij houdt van Tochtli en wil hem koste wat het kost beschermen. We blijven allemaal mensen, met goede en slechte kanten. Ik ben een radicaal existentialist. Ik geloof niet dat iemand van nature een bepaalde aard heeft en niet kan veranderen. In bepaalde situaties zijn mensen in staat om hele nare dingen te doen, en in andere situaties juist hele goede dingen.”

Exotisch

In Mexico is Villalobos’ boek goed ontvangen en ook in Spanje waren de reacties positief. Hoe zal het Nederlandse publiek reageren? Kunnen we iets leren van de roman? “Mexico en Nederland zijn twee totaal verschillende landen. Stellen dat mensen iets kunnen leren van mijn boek, gaat wel wat ver. Voor mij is het belangrijkst dat literatuur vragen stelt, en niet dat ze die beantwoordt. Je moet zoeken naar nieuwe gedachten, maar het gaat niet om het vinden van die gedachten. Als lezers iets opsteken of nieuwe ideeën krijgen door wat je hebt geschreven, dan is dat mooi.”
“Latijns-Amerikaanse literatuur is erg populair in landen als Nederland. Dit komt vooral door de grote schrijvers van de boom, de opkomst van Latijns-Amerikaanse literatuur in de jaren zeventig van de vorige eeuw, zoals Gabriel García Márquez en Jorge Luis Borges. Mensen verwachten van een Latino altijd een magisch realistisch verhaal. Op zich is dat niet erg, maar het is ook een last die elke schrijver van dit continent met zich meedraagt. De West-Europese lezer wil iets exotisch, dat voldoet aan zijn verwachtingen. Ik ben dus benieuwd naar de reacties van het Nederlandse publiek.”

In het hol van de leeuw, Uitgeverij Van Gennep, 2011, Amsterdam, ISBN 9789461640185, 122 pag., € 10,00, vertaling: Nadia Ramer

Bookmark and Share


Terug