Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Interview - Liefde voor de Spaanse taal

Veertigjarige vertaalcarrière bekroond

Datum : 13/04/2011
Auteur : Mark Weenink

Interview - Liefde voor de Spaanse taal

Eind vorig jaar ontving Mariolein Sabarte Belacortu een vertaalprijs van het Fonds voor de Letteren, een bekroning van haar veertigjarige carrière als vertaler Spaans. Dankzij haar staan vele Latijns-Amerikaanse auteurs bij ons op de boekenplank.

Ooit trakteerde Mariolein Sabarte Belacortu (1944) La Chispa op een ingezonden brief. Beleefd wees ze ons erop dat wij in gebreke bleven bij artikelen over literatuur: de vertaler bleef onvermeld. La Chispa bekende schuld. Sindsdien vermelden we netjes wie het literaire werk ontsluit voor Nederlandstalige lezers. “Vertalen is een vak dat je doet uit liefde voor taal, niet om er rijk van te worden.” Deze uitspraak typeert Sabarte, wier carrière ruim vier decennia bestrijkt. Eind vorig jaar ontving ze van het Fonds voor de Letteren een prijs voor haar oeuvre aan vertalingen. “Ik was een van de drie prijswinnaars”, nuanceert Sabarte, “maar het is natuurlijk een bekroning op mijn werk.”

Waarschijnlijk staat ze bij u op de boekenplank, zonder dat u er stil bij staat. Sabarte vertaalt grote namen uit de Latijns-Amerikaanse literatuur: Cortázar, Vargas Llosa, García Márquez, Borges. Tijdens haar studie Spaans rolde Sabarte per toeval het vertalersvak in. Ze maakte een proefvertaling voor uitgeverij Meulenhoff en die werd aanvaard.

Onvertaalbaar

Een vertaler werkt met wat zich voordoet; soms ‘ontdekt’ Sabarte zelf een boek. “Mijn mooiste vondst is de Peruaanse schrijver José María Arguedas, met zijn boek De diepe rivieren. Dat werd als onvertaalbaar beschouwd. Het was wel degelijk te vertalen, maar je moest letten op taalgebruik; Arguedas schreef over Peru en gebruikte inheemse personages die soms slecht Spaans spraken. Om dat te doorgronden heb ik er eerst gereisd.”

Bij vertalen zit de schoonheid ‘m in het spel met de taal, vindt Sabarte. “Maar je kunt het ook een worsteling noemen. De Mexicaanse schrijver Carlos Fuentes bijvoorbeeld is lastig te vertalen. Hij maakt taalgrappen en gebruikt dubbele betekenissen. Het is een uitdaging om het Spaanstalige verhaal om te zetten in aanvaardbaar Nederlands: sfeerbeschrijvingen, hoe mensen zich uitdrukken."

Of een boek zal aanslaan is moeilijk te voorspellen volgens Sabarte. “Sommige boeken zijn in Spaanstalige landen succesvol en krijgen meerdere oplages. In Nederland doen ze niets, in Duitsland weer wel.”

Handlanger

Heeft Sabarte nog wensen op vertaalgebied? “Sommige auteurs dicht ik eeuwigheidswaarde toe. Cortázar heeft een vreemd, poëtisch boek, over een reis naar India geschreven. Maar het gaat ook over voortplanting van palingen. Een aparte combinatie. Dat lijkt me geweldig om te vertalen. Er is ook een boek van Arguedas, El zorro de arriba y el zorro de abajo, dat gaat over mensen uit de bergen die in een havenstadje gaan wonen. De mengeling van de talen is verschrikkelijk ingewikkeld.”

Voor de lezer is de kwaliteit van een vertaling moeilijk te beoordelen. “Als een vertaling goed leest, is dat prettig, maar dat wil niet zeggen dat hij goed is. Mooie Nederlandse zinnen hoeven niet overeen te komen met het origineel. In die zin is de opvatting over vertalen veranderd. Vroeger was de lijn dat je als vertaler een bewerking gaf. Nu is het uitgangspunt dat je vertaalt wat er staat. Alleen als het niet vertaald kan worden, heb je meer speelruimte nodig. En je hebt natuurlijk verschil van inzicht bij vertalers.”

Als vertaler staat Sabarte in dienst van de auteur. “Ik heb daar geen problemen mee. Ik ben een handlanger van de auteur. Die persoon heeft er jaren over gedaan om het zo op papier te krijgen. Ik moet dat navertellen. Ik heb natuurlijk makkelijk praten, want bijna alle auteurs die ik vertaal, maken goede zinnen en mooie beelden. De dingen staan er, omdat ze er moeten staan.”

Bookmark and Share


Terug