Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Interview met Argentijnse uitgeverij Eloísa Cartonera

"Wij zien onze lezers niet als klanten, maar als vrienden"

Datum : 21/12/2012
Auteur : Annelies van der Poel
Land : Argentinië

Interview met Argentijnse uitgeverij Eloísa Cartonera

In de week rond 12 december waren vertegenwoordigers Santiago Vega en Maria Gómez van de Argentijnse uitgeverij Eloísa Cartonera  in Nederland. Op woensdag werd de Grote Prins Claus Prijs aan hun organisatie uitgereikt. La Chispa interviewde hen later die week.

Hoe is Eloísa Cartonera ontstaan?
“We zijn in 2003 begonnen  onder de naam Eloísa Latinoamericana, maar sinds onze  samenwerking met de cartoneros (kartonverzamelaars) hebben we de naam veranderd. We zijn ontstaan als reactie op de crisis in Argentinië, die het land in 2001 hard trof. Argentijnen hebben een sterke  mentaliteit van autogestión: mensen organiseren zich en gaan aan de slag met een eigen initiatief. Vaak is dat op cultureel en artistiek gebied. In Argentinië zie je dat veel meer dan in andere Latijns-Amerikaanse landen. Een goed voorbeeld is wat er gebeurde met sommige fabrieken tijdens de crisis. De fabriekseigenaar liet zijn bedrijf in de steek, waarbij hij alles meenam. De arbeiders die toen met niets achterbleven, richtten spontaan een eigen organisatie op om de fabriek over te nemen en opnieuw in werking te stellen. Een soort arbeiderszelfbestuur. 
Ook wij zijn een onafhankelijk groep mensen en we zijn geïnspireerd door de sfeer van die periode. Door de crisis werden boeken heel duur en wij wilden blijven publiceren. Mensen lezen veel in Argentinië, dus wij zochten naar een goedkope methode om boeken te produceren. Het recyclen van karton bleek daarvoor een goede manier. Veel mensen begonnen met het verzamelen van karton, omdat ze door de crisis werkloos geworden waren, maar dat bracht hen weinig op. Een samenwerking bleek effectief te zijn.”  

Wat is het doel van Eloísa Cartonera en hoe werkt de organisatie?
“We willen werk bieden aan mensen en boeken publiceren tegen een prijs die iedere Argentijn zich kan veroorloven. Bovendien willen wij kunstenaars en kunst ondersteunen. We kopen gerecycled karton van de cartoneros voor een goede prijs op een daar maken we de kaften van boeken van. Die worden beschilderd door kunstenaars en vervolgens op straat verkocht. We verkopen boeken voor slechts 8 pesos (€1,25) terwijl ze normaal voor minimaal 40 pesos (€ 6,20) verkocht worden. We verkopen vooral op straat, op festivals en evenementen in de wijken, maar er zijn ook kleine boekwinkels die onze boeken verkopen. Met onze lezers ontwikkelen we een band; we zien hen niet als klanten, maar als vrienden. Over het algemeen publiceren we literatuur en poëzie, maar we hebben nu ook al zes boeken voor kinderen uitgegeven.  We maken de boeken terwijl we ze verkopen. We kunnen heel veel uitgeven, maar onze productie is afhankelijk van de vraag.
Daarnaast  houden we ook presentaties en workshops op scholen en voor vakbonden; iets wat de meeste commerciële bedrijven niet doen. Deze workshops noemen wij ‘culturele interventies in tijden van crisis.’”

Hoe selecteren jullie de boeken?
“We publiceren boeken van auteurs uit verschillende Latijns-Amerikaanse landen. We selecteren boeken van schrijvers die we goed vinden. Ook zij worden vrienden van ons. We werken met schrijvers die we kennen of met schrijvers die wel in hun eigen land bekend zijn, maar in Argentinië nog nauwelijks. Of auteurs die in Argentinië alleen bij dure uitgeverijen gepubliceerd zijn. We kiezen uit wat wij goed vinden, maar we kiezen niet voor beroemde schrijvers als Gabriel García Márquez en Mario Vargas Llosa. Dit overigens ook vanwege het auteursrecht dat op hun werk rust. Wij hebben wel een boek van de bekende schrijver Rodolfo Walsh gepubliceerd en daar hadden we ook geen officiële toestemming voor, maar we beschouwen hem als Argentijns cultureel erfgoed. Dat was ook een politieke beslissing. Ieder jaar houden wij een wedstrijd voor de duizenden auteurs die willen dat wij hun werk publiceren. Tot het eind van het jaar auteurs boeken hiervoor aandragen.”

Hoe ziet de huidige situatie eruit?
 “Na ongeveer tien jaar heeft het land zich hersteld. Er zijn nog steeds cartoneros, maar inmiddels zijn ze beter georganiseerd en er zijn nu verschillende coöperaties. De huidige regering steunt corporaties en heeft een sociaal beleid. Eloísa Cartonera werkt samen met de onafhankelijke, minder georganiseerde cartoneros. Zo helpen wij hen ook. Inmiddels hebben we tweehonderd titels uitgegeven, waarvan we zo’n duizend exemplaren gedrukt hebben. We zijn in 2008 een corporatie geworden, om meer zekerheid en een betere organisatie te hebben.  In Argentinië is er een bloeiende alternatieve cultuur, die zelfs groter is dan de officiële. Veel wordt spontaan en onafhankelijk georganiseerd. Neem nu boekenbeurs La F.L.I.A. (Feria del Libro Independiente y Alternativo) die zes á zeven keer per jaar in Buenos Aires plaatsvindt. Er is daar geen organisatie van bovenaf, de deelnemers regelen het onderling. En toch staan er zo’n tweehonderd uitgeverijen. 
Nu in 2012 zijn we inmiddels bekender en zichtbaard geworden; zowel in Argentinië als internationaal. Het winnen van de Grote Prins Claus Prijs heeft ons meer bekendheid gegeven en zal daar in de toekomst nog meer voor zorgen. We voelen ons verantwoordelijk om het geldbedrag (van 100.000 euro) dat aan de prijs verbonden is goed te besteden. Daarmee gaan we verder werken aan onze lopende projecten.”  

Jullie hebben navolgers gekregen in andere landen. Werken die hetzelfde?
“Ja, er zijn intussen ook in andere Latijns- Amerikaanse landen soortgelijke initiatieven opgezet, zoals in Peru, Chili en Brazilië. Ze maken allemaal boeken van karton, maar het zijn wel allemaal verschillende organisaties. De Peruaanse en Braziliaanse organisaties hebben een meer educatief doel en in Chili werkt de organisatie samen met mensen in gevangenissen. Toch zijn de Peruaanse en Chileense organisaties bij ons op bezoek gekomen om te zien hoe wij te werk gaan. De organisaties in Paraguay en Brazilië zijn ook om een andere reden speciaal: zij publiceren boeken in de taal die gesproken wordt op de straat; dat is daarom belangrijk. In Brazilië in het Portuñol (een mix van het Spaans en het Portugees) en in Paraguay in de inheemse, maar grote taal Guaraní.”

                                                                                                       Wat zijn jullie plannen en dromen?
“We willen doorgaan met de projecten die we hebben lopen en we willen ook graag wat uitbreiden. We hebben een stuk grond gekocht even buiten Buenos Aires, waar niet alleen onze drukkerij komt, maar waar we ook huizen bouwen. Naast het produceren van boeken, willen we een werk- en verblijfplaats aan kunstenaars bieden en ook onze eigen groente gaan verbouwen. We willen een sterkere band met de natuur hebben. In de toekomst zal de maatschappij ongetwijfeld meer technologisch en elektronisch gericht worden. Dit heeft effect op de publicatie van (papieren) boeken, zoals nu al te zien is met de opkomst van e-books. We zullen dan moeten kijken of het nog zin heeft om verder te gaan met de organisatie, maar voorlopig heeft het dat nog wel. Misschien zouden we ons dan meer op webdesign kunnen richten. Ook willen we graag boeken naar China gaan exporteren, zodat ze daar de Latijns-Amerikaanse schrijvers leren kennen. Andersom willen wij ook Chinese boeken importeren, maar er zijn nu nog maar weinig vertalingen. Terwijl er  wel een grote Chinese emigratie is naar Argentinië .
Ach, we zien wel waar we uitkomen; Eloísa Cartonera is altijd in beweging, het is een groeiproces. In 2013 bestaan we dertien jaar, dat gaan we op 27 en 27 januari vieren.”

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug