Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Interview padre Javier Giraldo uit Colombia

"Regering en FARC verschillen over alle agendapunten van mening"

Datum : 27/11/2012
Auteur : Maja Haanskorf
Land : Colombia

Interview padre Javier Giraldo uit Colombia

Even was hij in Nederland: padre Javier Giraldo van de Colombiaanse oecumenische mensenrechtenorganisatie Justicia Y Paz. In winderig Scheveningen praat La Chispa met de man die zijn leven wijdt aan mensenrechten over het actuele Colombia en zijn kijk op de vredesonderhandelingen tussen de Colombiaanse regering en de guerrillagroep FARC. “Zo lang de staat ‘schizofreen blijft’ en er geen economische veranderingen tot stand komen, ben ik pessimistisch over een vredesakkoord.”

Een kleine, tengere, oudere man wacht in de lobby van het Ibishotel in Scheveningen op de komst van La Chispa. Hij heeft er al een interview opzitten en ’s middags wachten het Internationaal Strafhof en nog meer gesprekken. Toch vertelt padre Javier Giraldo schijnbaar onvermoeibaar op zachte, maar besliste toon over de stand van zaken in Colombia. Twee jaar was de pater weg, in ballingschap, vanwege de alsmaar toenemende doodsbedreigingen aan zijn adres. Maar in 2000 kwam hij terug; in Colombia ligt zijn hart. Na in 1988 medeoprichter te zijn geweest van Justicia Y Paz (Gerechtigheid en Vrede), was hij tot 1998 directeur van deze uiteindelijk oecumenische mensenrechtenorganisatie. “Voor die tijd deed de kerk niets. Ze zweeg over de mensenrechtenschendingen en de straffeloosheid”, stelt padre Giraldo vast. Een van de belangrijkste werkterreinen van de organisatie is de juridische steun aan slachtoffers van mensenrechtenschendingen en de humanitaire steun aan de miljoenen ontheemden tengevolge van het vijftig jaar durende gewapende conflict. Bezigheden waarvoor de medewerkers tot de dag van vandaag bedreigingen ontvangen. Gisteren is er op het kantoor van Justicia Y Paz in Bogotá nog een dreigbrief binnengekomen. De padre kijkt er niet van op: “In Colombia is straffeloosheid de norm.” En dus strijdt hij verder, via Justicia y Paz en via de publicatie van artikelen en boeken, want “informatie is belangrijk.”

In een artikel eind jaren negentig sprak u over de ‘parastaat Colombia’. Hoe beoordeelt u de huidige Colombiaanse staat?
“Ik noem het een ‘schizofrene’ staat. Ze heeft een gespleten identiteit; de ene hand wil mensenrechten verdedigen en zorgen voor welzijn, de andere hand verdrijft en vermoordt mensen. De eerste identiteit ziet ze als haar eigenlijke ‘ik’, de andere herkent ze niet als ‘ik’. Daarvoor heeft de staat de paramilitairen, zodat ze kan zeggen dat al het slechte daar vandaan komt, die verdrijven mensen, niet de staat. Maar in werkelijkheid kunnen de para’s niet bestaan zonder de verstrengeling met de politici en het leger. De verwevenheid van de drugsmaffia met de para’s en dus ook met het leger en de staat is sinds de jaren tachtig enorm toegenomen. En die verwevenheid bestaat nog steeds.”

Met de wet ‘Justicia Y Paz’ is in 2005 begonnen met de demobilisatie van paramilitairen. Volgens de regering is dit een groot succes. Hoe ziet u dat? 
“Die demobilisatie is een toneelstuk, in elkaar gezet onder de vorige president  Uribe. Daar bestaat bewijs voor. Veel gedemobiliseerde para’s waren helemaal geen para’s, maar door de regering gecontracteerde mensen. Er zijn wel wat para’s gedemobiliseerd, waaronder hoge officieren die allerlei privileges kregen. Het ‘Pact van Santa Fe de Ralito’ is berucht; op die hacienda vonden onderhandelingen plaats over de demobilisatie met ministers, congresleden en para’s. Doel was een herschikking van het land onder controle van de para’s en de drugsmaffia.  Er is een onderzoek ingesteld en er zitten nu vijftig Congresleden in de gevangenis voor hun medeplichtigheid. Helaas zijn de meeste kritische leden van het Hooggerechtshof weg wegens bedreigingen en heerst er nog steeds straffeloosheid. Para’s worden niet bestraft, want wie demobiliseert krijgt in ruil een lagere straf. Laat staan dat er sprake is van genoegdoening aan de slachtoffers.”

Dus de activiteiten van de para’s gaan door?
“Ja zeker, die zijn nog zeer actief. De regering spreekt nu van ‘BACRIM’, bandas criminales (criminele bendes), die verantwoordelijk zijn voor het geweld tegen tegenstanders van het regime. Het is een eufemisme voor para’s. Nog steeds worden ontheemden, boeren, vakbondsmensen en critici van de regering   bedreigd en vermoord. Zo wordt ook Justicia Y Paz bedreigd, tegenwoordig vaak via internet of een sms. Bovendien worden deze zogenaamde ‘gewone’ criminelen nog steeds gesteund door het leger en vanuit de staat. In feite is het gewapende conflict tussen leger, para’s en de guerrilla voor de staat een voorwendsel om iedereen die kritiek uit, zoals sociale bewegingen, onder controle te houden en uit te sluiten van maatschappelijke deelname.”

Ook de guerrilla, met name de FARC, is nog actief. Hoe is dat, na vijftig jaar,  mogelijk?
“De politieke repressie is steeds groter geworden. Onder het mom van de ‘war on drugs’ ten tijde van de Amerikaanse president Reagan en daarna de ‘war on terrorism’ is de guerrilla vervolgd. Ze heetten toen ook ‘narcoguerrilla’ en ‘narcoterroristas’. In werkelijkheid is het aandeel van de FARC in drugshandel zeer klein. In de gebieden waar ze veel aanhang heeft, worden er drugs verbouwd. Ze gebruikt de handel om inkomsten te verwerven. Een alternatief is een politieke partij worden. Dat is gebeurd in 1985 met de oprichting van de Unión Patriótica (UP), waarvan de leden echter stelselmatig zijn vermoord. De electorale weg is in Colombia, anders dan in landen als Bolivia en Ecuador, onmogelijk. Die weg wordt gedomineerd door de ‘narcomilitairen’.”

Toch zijn er nu vredesonderhandelingen gaande tussen de FARC en de Colombiaanse regering. Is er kans op vrede?
“Zo lang de staat schizofreen blijft en er geen economische veranderingen tot stand komen, ben ik pessimistisch over een vredesakkoord. Ook al is het een pluspunt dat er nu een korte agenda is. Bij eerdere pogingen was de agenda veel te lang. Het probleem is wel dat de FARC en de regering over alle agendapunten van mening verschillen. Zoals ik het zie is er een diepgaande economische verandering nodig in het land om overeenstemming te bereiken. Dat eist de FARC ook, maar voor president Santos, een groot voorstander van het neoliberalisme, is dat onbespreekbaar. Een andere nadelige factor is de afwezigheid van maatschappelijke organisaties bij de besprekingen. Voor de regering is het genoeg als die reageren via internet, maar de FARC wil hen aan de onderhandelingstafel hebben. Soortgelijke vredesprocessen in El Salvador en Guatemala zijn tragisch afgelopen. Alles werd bedisseld van buitenaf en van bovenaf in plaats van binnenuit en van onderaf. In die landen is er niets veranderd en het geweld is er heviger dan tijdens de burgeroorlogen.”

Het eerste agendapunt gaat over agrarische hervormingen. Dat is toch een typisch FARC-punt, waarover de regering wil praten?
“Het is de reden waarom de FARC is opgericht. Maar ook hier zijn twee meningen. De regering wil via een wet uit 2011 (Ley de Víctimas y Restitución de Tierras) aan boeren de grond teruggeven die destijds van hen geroofd is, met een privé eigendomstitel. De FARC wil dat niet, die vraagt om een collectieve bescherming van de rechten van boeren tegen de markt en ik ben het daarmee eens. De para’s hebben de boeren verdreven en het land ‘schoongemaakt’ en daarmee de weg vrijgemaakt voor transnationale bedrijven, die er mijnbouw bedrijven, naar olie boren of Afrikaanse palmen verbouwen. Volgens de wet mogen die bedrijven overeenkomsten sluiten met de terugkerende boeren. Dat pakt doorgaans fout uit, want boeren kunnen niet aan de afspraken voldoen of geven toe aan de dwang hun eigendomstitel te verkopen en vertrekken naar de stad.”

Stel dat er toch een vredesakkoord wordt gesloten. Wat staat er dan te gebeuren?
“Zolang er geen werkelijke veranderingen komen, begint er weer een oorlog. Of Colombia gaat de weg op van El Salvador en Guatemala. Inmiddels is er in Colombia wel een herleving van sociale organisaties die geweldloos opereren. Vooral inheemse groepen doen van zich spreken, maar ook veel vredesbewegingen en politieke organisaties zoals de Marcha Patriótica. Dat is hoopvol.”

Wat kunnen andere landen bijdragen aan het vredesproces?
“Transnationale bedrijven zijn cruciaal bij sociale problemen. Ze zijn vaak van westerse origine, dus westerse landen zouden hen beter moeten controleren en misstanden aan de kaak stellen. Ook de aanwezigheid van andere landen aan de onderhandelingstafel is van belang. Nu zijn dat Noorwegen, Cuba, Venezuela en Chili, maar meer landen zou beter zijn.

 

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug