Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Interview - Stad van verbeelding

Argentijnse roman over universele vreemdeling

Datum : 29/04/2011
Auteur : Mark Weenink
Land : Argentinië

Interview - Stad van verbeelding

Wat betekent het om vreemdeling te zijn? Die vraag houdt de Argentijnse schrijver Andrés Neuman bezig in zijn dikke roman De eeuwreiziger. “Ik heb geleerd dat plaatsen niet bestaan.”

 “Wie Wandernburg op de landkaart wil vinden, zoekt tevergeefs”, aldus Andrés Neuman. Deze Argentijnse schrijver situeert het verhaal van zijn bekroonde roman De eeuwreiziger bewust in een fictieve plaats. “De naam is niet toevallig gekozen. Het betekent wandelen, vooral in de betekenis van rondzwerven, zonder duidelijke richting. De eeuwreiziger is een niet-traditionele historische roman. Omdat Wandernburg niet bestaat, is het verhaal niet plaatsgebonden en staat het dichtbij mensen, uit Latijns Amerika of elders. Wandernburg is een stad van verbeelding.”

Het verhaal speelt begin negentiende eeuw. Reiziger Hans doorkruist Europa en blijft hangen in Wandernburg, een stad waar straten van plaats veranderen. Hij wordt verliefd op Sophie.
De keuze van Duitsland als setting is weloverwogen. Neuman vertelt dat hij twee jaar onderzoek deed naar historische achtergronden, om een idee te krijgen van de tijdsgeest. “Wil ik Europa tot een metafoor maken, dan moet het Duitsland zijn. Want Duitsland is er door de eeuwen heen het best en het slechts vanaf gekomen. Duitsland is bron van de hoogste filosofie, beste technologie, avant-garde kunstenaars, maar ook de plaats waar de meest verschrikkelijke oorlogen woedden.”

Provinciaal

Hans en zijn vrienden discussiëren over Europa, gesprekken die niets aan actualiteit hebben ingeboet, volgens Neuman: “Ik wil de negentiende eeuw niet reconstrueren, maar als spiegel gebruiken voor onze tijd. Conflicten van toen zijn oorzaken van huidige problemen. Voor lezers hoeft een verhaal zich niet af te spelen in hun eigen maatschappij. Er zijn sterkere zaken die aan een verhaal binden. In de Dominicaanse Republiek reageerde het publiek sterk op de wereld die ik in mijn verhaal schep. In Argentinië - door de historie van migratie het meest Europese land van Latijns Amerika - sprak het aan vanwege het Europese karakter. Voor veel mensen was het een verhaal over hun (betover-)grootouders. In Chili sprak de koppeling tussen seks en literatuur en verlangen aan.”

Het thema van het boek maar ook van Neumans leven is reizen. “De roman geeft het contrast tussen iemand die eeuwreiziger is en mensen die niet uit hun dorp weg kunnen en reizen in gedachten. De filosoof Kant was op en top provinciaal. Hij heeft nooit zijn stad verlaten, niettemin was hij in zijn denken universeel.”

Voorvaderen


Het is verleidelijk om het leven van Neuman te projecteren op dat van Hans. Als veertienjarige verhuisde hij van Argentinië naar Spanje, van wereldstad Buenos Aires naar provinciestadje Granada. Neuman ontkracht die gedachte. “Een drieledige verandering: van land, cultuur en ritme. Een moeilijke ervaring, maar ik heb leren afstand te nemen en geleerd dat plaatsen niet bestaan. Bovendien, wat je van jezelf in een personage stopt, is een beperkte realiteit. Wat ons omringt komt erbij kijken. Onze persoonlijke ervaring bestaat niet alleen uit dingen die ons overkomen, maar ook die ons verteld worden, het collectieve geheugen van onze voorvaderen, en zaken die we ons inbeelden.”

De roman gaat niet alleen over Duitsland, meent Neuman. “Wandernburg is een grensstad tussen verschillende regionen, maar hoort nergens bij. Je weet zelfs niet waar het ligt; straten veranderen van plaats. Hans is een buitenstaander, hij heeft geen plek om naar terug te keren. Het is een ontmoeting tussen een supervreemdeling zoals Hans en een grensplek als Wandernburg. Hoewel dit boek zich niet zoals mijn vorige boeken afspeelt in Latijns Amerika, is het thema hetzelfde: wat betekent het om vreemdeling te zijn?”

Aantekeningenboekje

Door zijn verhuizing ziet Neuman Latijns Amerika meer als een geheel. “Dat is een verrijking. In Europa maken ze geen onderscheid tussen Argentijnen, Brazilianen of Colombianen. Daarmee bewijzen ze ons een gunst, want het verplicht ons Latijns-Amerikanen om met elkaar in gesprek te gaan. Ik heb Latijns Amerika sterk in het collectieve familiegeheugen. Ik leef als een Spanjaard, maar mijn familie is Argentijns. Eén wereld in huis, een andere wereld op straat. Ik ben het product van de afstand en nabijheid van die twee werelden. Ik interesseer me nu meer voor het continent. Dat is de paradox van iemand die migreert.”

Voor zijn werk reist Neuman veel, maar het is ook essentieel voor zijn bestaan. “Reizen geeft me de mogelijkheid om te bewegen als lezer, want reizen is een oefening in lezen. Je loopt door straten, wacht veel en hebt tijd om te observeren. Ik heb altijd een aantekeningenboekje bij me. Als ik op promotietoer ben, moet ik teveel over mezelf praten. Dat wil ik voorkomen. Want het werk van vertellers, detectives en journalisten is om informatie te verkrijgen van de wereld om hen heen te observeren, en niet om te navelstaren.”

Bookmark and Share


Terug