Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Interview - Tegen de stroom in

Colombiaanse televisiejournalist strijdt tegen straffeloosheid

Datum : 01/01/2010
Auteur : Mark Weenink
Land : Colombia

Interview - Tegen de stroom in

De waarheid is het eerste slachtoffer van de oorlog. Deze wijsheid uit de oorlogsverslaggeving gaat zeker op voor Colombia. De bandbreedtes van de journalistiek worden gedicteerd door geweld en heersende machtsverhoudingen. Hollman Morris is een onafhankelijke televisiejournalist die letterlijk buiten de gebaande paden treedt, met alle risico’s van dien. Op het Latin American Film Festival dat onlangs in Utrecht plaatsvond, draaide Sin tregua (Unwanted Witness), een documentaire van Juan José Lozano, over het werk van Morris. “De media zijn de ogen en oren van de samenleving.”

Scène één: Op het kleine zwartwittelevisieschermpje protesteren cocaboeren en hun families tegen de vernietiging van hun cocaplanten. Ze vormen hun enige bron van inkomsten. Scène twee: Bij een boerderij die voorheen fungeerde als basis voor paramilitairen doet een team  opgravingen, op zoek naar lichamen. Een moeder hoopt dat een van de stoffelijke resten haar zoon is. De beelden zijn afkomstig uit Sin tregua (Unwanted Witness), een documentaire van Juan José Lozano, waarin het werk van de Colombiaanse televisiejournalist Hollman Morris (1968) centraal staat.

De film draaide tijdens de laatste editie van het Latin American Film Festival (LAFF) begin mei te Utrecht. “De boodschap van de film is vrij hard”, erkent Morris, die in Utrecht is om de film toe te lichten. “De omstandigheden waarin honderdduizenden mensen in afgelegen gebieden leven, zijn abominabel. Ze lijden onder armoede en het geweld van alle gewapende partijen: guerrilla, paramilitairen en staatsleger. Hun verhaal komt echter nauwelijks aan bod in de reguliere media. Ik zie het als mijn taak om deze mensen een stem te geven.” Morris reist naar de meest ontoegankelijke gebieden om in zijn programma Contravía (Tegen de stroom in) verslag te doen. “Ik blijf niet achter mijn bureau zitten, zoals veel journalisten, maar ga zelf op pad. Bovendien zijn de grote media in handen van een kleine elite, waardoor het journaille weinig speelruimte heeft.”

Vrijbrief

Morris biedt zijn beeldmateriaal aan bij internationale persbureaus als AP en Reuters. “Nationale zenders als Caracol of RCN hebben geen belangstelling voor mijn werk. Dat interesseert me niet, want ik heb grote twijfels over hun professionaliteit en journalistieke ethiek. Ze schurken dicht aan tegen het officiële discours van de regering en dat doet afbreuk aan het informerende karakter die de media moeten hebben.”

Morris’ werk is niet zonder gevaar. Zijn onafhankelijke manier van opereren en zijn kritische verslaggeving hebben hem vijanden en vele bedreigingen opgeleverd. Morris: “Het is slecht gesteld met de persvrijheid in Colombia. Vroeger vielen guerrilla, drugshandelaren en paramilitairen ons aan, tegenwoordig is het onze eigen president die ons beschuldigt.” Morris refereert aan een zaak toen hij verslag deed van de vrijlating van een aantal gijzelaars door de FARC. De regering beschuldigde hem er toen van banden te hebben met de guerrilla. In een land als Colombia is een dergelijke uitspraak een vrijbrief om iemand te doden. In het verleden moesten Morris en zijn vrouw al eens in ballingschap omdat hun veiligheid in het geding was.

Frustratie

In de documentaire is te zien hoe Morris op een gegeven moment uitvalt tegen een vrouw die verhaalt hoe de mensen door de oproerpolitie in elkaar zijn geslagen, maar daarover vervolgens niet wil getuigen voor de camera. “Het is inderdaad een wat grove reactie, maar het is puur frustratie en wanhoop van mijn kant. Stel je voor, ik kom daar, mensen zijn mishandeld en niemand wil iets zeggen!”

Soms stemt alle ellende moedeloos en rijst de vraag of zijn werk zin heeft. Een strijdlustige Morris snoert critici en cynici echter de mond. “In landen zoals Colombia heeft de journalistiek een belangrijke taak: aanklagen. Slachtoffers willen dat hun verhaal geregistreerd wordt. Dat betekent heel veel voor hen. Hoe langer het duurt voordat een camera bij een bloedbad arriveert, hoe groter de straffeloosheid wordt. Een journalist die zo’n gebeurtenis vastlegt, gaat de strijd met straffeloosheid aan.”

Wel moeten journalisten ervoor waken geen valse hoop te wekken, waarschuwt Morris. “Mensen verwachten altijd iets van journalisten. Maar we kunnen alleen maar in alle eerlijkheid de gebeurtenissen verslaan. We kunnen niet de realiteit veranderen en daarover moet je duidelijk zijn. Journalisten moeten de stem van slachtoffers registreren. Wij zijn de ogen en oren van de samenleving.”

Internationale erkenning

Sinds december is Morris’ programma Contravía wegens gebrek aan financiële middelen uit de lucht. “Tijdelijk”, benadrukt hij, “want mede dankzij enkele buitenlandse organisaties zullen we weer gaan uitzenden.” De steun die Morris ontvangt dankt hij gedeeltelijk aan zijn  bekendheid. Hij kreeg verschillende journalistieke prijzen, die naast erkenning ook een ander belang dienen. “De prijzen versterken de geloofwaardigheid van mij en mijn team, van ons journalistieke project. We proberen andere stemmen, andere realiteiten, andere Colombia’s te tonen”. Het is typerend voor de houding van het Colombiaanse establishment dat geen enkel journaal of nieuwsprogramma in Colombia aandacht besteedde aan de uitreiking van een belangrijke journalistieke prijs aan Morris in Mexico.

Naast geloofwaardigheid verschaft de internationale erkenning Morris ook een zekere mate van veiligheid. “Ik word al jarenlang bedreigd. Meestal word ik vergezeld door lijfwachten, die me vanuit de overheid zijn toegewezen.” De persoonlijke prijs die Morris en zijn gezin betalen is hoog. Niet alleen hij zelf, maar ook zijn vrouw en twee kinderen lopen gevaar. In de documentaire is te zien dat het zijn vrouw teveel wordt. “Kapuściński stelt dat je geen oorlog kunt verslaan als je aan je gezin denkt.” De legendarische, twee jaar geleden overleden Poolse journalist Ryszard Kapuściński is een van Morris’ grote voorbeelden. “Hij is een klasse apart. Ik denk aan mijn gezin, altijd. Zou het me lukken om dat niet te doen, dan zou ik misschien rustiger, vrijer kunnen werken, maar ook onverantwoorder. Juist de gedachte aan je gezin zegt je misschien ‘stap niet in deze auto, sla deze weg niet in’ en maakt je voorzichtig.”

Ondanks de zware tol die Morris voor zijn werk betaalt, denkt hij er voorlopig niet aan om te stoppen of om Colombia te verlaten. Waar ligt de grens? “Je weet het nooit. Ik ben journalist en wil dit werk doen. Vooralsnog is de situatie nog niet zo erg dat ik het land moet verlaten. Maar iedereen heeft een limiet.”

Bookmark and Share


Terug