Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Kleur bekennen?

Verkiezingscampagne in Guatemala

Datum : 08/06/2018
Auteur : Marjolein Keijsper
Land : Guatemala

Kleur bekennen?

In Guatemala bieden presidentskandidaten in hun campagne mensen graag een reisje met maaltijd aan of materiaal voor het opknappen van hun huis, om zo hun stem te verwerven. Ook worden campagnes illegaal gefinancierd. Jarenlang konden politici daarmee wegkomen. Nu worden ze steeds vaker aangeklaagd voor corruptie, maar nog geen president is hiervoor echt gestraft. 

Veel Guatemalteken hebben geen geld om te reizen, maar willen wat graag meer van hun land zien. Tijdens de verkiezingscampagnes zijn er voldoende mogelijkheden om gratis te reizen. Door te sympathiseren met een politieke partij kun je onder begeleiding per bus naar een andere stad reizen én krijg je een gratis maaltijd. Op het moment dat de lijsttrekker het podium bestijgt, sta je vooraan en met het gekregen vlaggetje wuif je de mogelijk toekomstige president toe.

Naar de markt

Maria, die in mijn straat woonde, vertelde me dat ze zich aangemeld had bij een politieke partij. Ik vroeg haar waarom juist bij die partij? Zij en haar moeder waren nog nooit naar Chimaltenango geweest en wilden graag een keer naar de markt in die stad. De partij zou daar naartoe gaan om campagne te voeren, vandaar. Een paar dagen later vroeg ik haar hoe de reis geweest was. Het was ze wat tegengevallen. Ze hadden genoten van de reis, maar zes uur lang in een groot stadion moeten luisteren naar toespraken van de partij was toch wel een lange zit geweest. En de markt, nee die hadden ze niet bezocht.

Drie verkiezingcampagnes heb ik van dichtbij meegemaakt. Wegen, straten, gevels van huizen, hele dorpen veranderen van kleur in aanloop naar de verkiezingen. Groen, blauw, rood, geel, oranje, alles wordt geschilderd in de partijkleur. Zo wordt noodzakelijk onderhoud aan de huizen gefinancierd door de partijen, die de verf gratis verstrekken. De gemeenschap bekent kleur en de partij is zichtbaar. Lokaal campagne voeren is erg belangrijk in de strijd om het presidentschap.

Financiering

In juni 2019 mag Guatemala weer naar de stembus; 25 partijen doen mee aan de verkiezingen. In 2016 is de wet voor deelname aan verkiezingen aangescherpt. Ingeschreven partijen die niet meedoen aan de verkiezingen moeten zich opheffen. Dit naar aanleiding van het door Cicig (Internationale Commissie tegen de Straffeloosheid in Guatemala, ingesteld door de Verenigde Naties) in 2015 gepresenteerde rapport over financiering van de politiek in Guatemala. Daarin is het verband aangetoond tussen de financiële middelen van een partij en het aantal stemmen.

Nieuwe partijnamen, nieuwe kleuren en logo´s, maar de namen van de kandidaten zijn in veel gevallen dezelfde. Ze switchen van de ene naar de andere partij in de strijd om de hoogste positie. Politieke partijen zijn vooral organisaties die, als het klimaat voor hen gunstig is en er voldoende geld in kas zit, ten strijde trekken om de belangrijkste posten binnen de overheid te veroveren. Bovendien geven partijen veel meer geld uit dan dat ze opgeven, meestal zijn dit middelen uit het criminele circuit.

Eerst moet de huidige president Jimmy Morales zijn ambtstermijn nog vol zien te maken. Zijn voorganger Pérez Molina moest eerder aftreden nadat een groot corruptieschandaal aan het licht was gekomen. De bevolking ging massaal maandenlang de straat op, protesteerde, demonstreerde en eiste meer transparantie. Pérez Molina zit nog steeds achter de tralies. Het lopende onderzoek, bijgenaamd ´de lijn´, leidt tot steeds meer arrestaties. Ook oud-president Álvaro Colom is in maart van dit jaar opgepakt op verdenking van corruptie. Dit is ongekend in een land waar de machthebbers en elite altijd konden rekenen op straffeloosheid. Ex-president Ríos Montt overleed in april van dit jaar. Hij werd veroordeeld tot gevangenisstraf wegens genocide en oorlogsmisdaden. Zijn korte periode aan de macht was de meest gewelddadige van de burgeroorlog. Het vonnis werd echter nietig verklaard en Ríos Montt werd nooit bestraft. 

Persona non grata

Is er dan toch een nieuwe wind gaan waaien? In augustus 2017 is ook tegen Jimmy Morales op verzoek van de Cicig en de procureur-generaal een rechtszaak geopend. Zij willen onderzoeken of de president tijdens de verkiezingscampagne in 2015 illegaal anoniem geld aanvaardde voor zijn partij FCN-Nación (Front van Nationale Eenwording). Ook familieleden van de president worden van fraude verdacht.  Bovendien zouden niet alle campagnekosten opgegeven zijn bij het verkiezingstribunaal. Jimmy Morales reageerde hierop door het hoofd van Cicig, de VN-gezant Iván Velásquez Gómez, tot persona non grata te verklaren. Het Grondwettelijk Hof, de hoogste juridische instantie in het land, stak hier onmiddellijk een stokje voor. Boze burgers gingen wederom de straat op om te demonstreren. Voor hen is het duidelijk dat dit voor Jimmy Morales de oplossing was om de rechtszaak tegen hem en zijn familie te stoppen. 

Dat Jimmy Morales met zijn campagne ‘niet corrupt, geen dief’ de verkiezingen van 2015 won, kwam vooral omdat hij werd gezien als een buitenstaander die niet tot de politieke elite behoorde. De televisiekomiek betrad de politieke arena zonder ervaring en zonder te zijn beschuldigd van corruptie zoals zijn tegenstanders. De FCN-Nación werd in 2008 opgericht door een groep ex-militairen en deed in 2015 voor het eerst mee aan de verkiezingen. De principes waar de partij voor zegt te staan, zijn dezelfde waarmee zijn voorganger Pérez Molina de verkiezingen won: strijden tegen corruptie, misdaad en straffeloosheid, ijveren voor veiligheid, nationalisme en burgerzin. Voor veel Guatemalteken is het wachten op de eerste (ex) president die daadwerkelijk bestraft wordt. Het feest ´dat niemand boven de wet staat´ kan dan eindelijk gevierd worden.

Deze bijdrage is onderdeel van de Special ‘Trends en verschuivingen in Latijns Amerika’

Fotoreportage

Onderstaande foto´s zijn gemaakt in de stad Quetzaltenango tijdens de campagne van de Partido Unionista voor de presidentsverkiezingen van 2011.

1. Met door de Partido Unionista gehuurde ‘chicken’-bussen komen sympathisanten uit andere steden en dorpen aan in Quetzaltenango. Begeleiders van de partij, herkenbaar aan de zwarte shirts, wachten hen op.
2. Een partijbus staat klaar. De mensen stappen voor in en achter uit. Binnen wordt hun het campagnemateriaal zoals ballonnen en vlaggen uitgereikt én natuurlijk de beloofde lunchbox.
3. Patricia de Arzú, lijsttrekker voor de Partido Unionista komt met bewaking aan. Zij wordt vergezeld door haar man Alvaro Arzú, de onlangs overleden burgemeester van de hoofdstad en oud-president van Guatemala.
4. De sympathisanten staan vooraan en juichen op commando met hun vlaggen en ballonnen.

 

 

 

.

 

 

 

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug