Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Milieu & Natuur

La Guajira sterft van de dorst

Hoe mijnbouw, wanbeheer en droogte het Colombiaanse schiereiland leeg slurpen

Datum : 08/05/2016
Auteur : Estefania Pampín Zuidmeer
Land : Colombia

La Guajira sterft van de dorst

La Guajira sterft van de dorst. Dit gebied is een van de armste, meest inheemse en meest vergeten regio’s van Colombia. De kindersterfte is er bijna net zo hoog als in Rwanda. De rivier Ranchería, de belangrijkste waterbron, droogde uit door hevige droogte en intensief waterverbruik door mijnbouwbedrijf El Cerrejón. De overheden doen onvoldoende om de bevolking aan water te helpen. 

Het noordoostelijke schiereiland La Guajira is een van de 32 departementen van Colombia en zo groot als de helft van Nederland. Het grootste gedeelte van La Guajira is woestijnachtig gebied. De heuvel Cerrejón wordt geëxploiteerd door het gelijknamige mijnbouwbedrijf, dat toebehoort aan drie buitenlandse bedrijven: BHP Billiton (Australië), Anglo American (Zuid-Afrika) en Glencore plc. (Zwitserland). Dit bedrijf delft kolen voor elektriciteitsopwekking, voornamelijk bestemd voor de Europese en Noord-Amerikaanse markten. De mijn bestaat sinds 1980 en beslaat een oppervlakte van 69.000 hectare. Bedrijf Cerrejón verwacht hier in 2017 een productie van zestig miljoen ton kolen. Het waterverbruik door Cerrejón tast de kwantiteit en kwaliteit van het water ernstig aan. Het afgelopen jaar maakte de hevige droogte de situatie op het schiereiland alarmerend. 

De lokale bevolking lijdt onder het watertekort, vooral de inheemse bevolkingsgroep de Wayúu. De Wayuú en andere inheemse groepen vormen 45 procent van de 900.000 inwoners van La Guajira  en wonen verspreid over driekwart  van het gebied. Zo’n 15 procent stamt af van uit Afrika gehaalde slaven. Hoewel in La Guajira maar 1,5 procent van de Colombiaanse bevolking woont, herbergt het 20 procent van alle inheemse Colombianen. In geen enkel ander departement is dat aantal zo hoog.

Kindersterfte

Volgens het departementale statistisch bureau stierven tussen 2008 en 2013 in La Guajira 4.151 kinderen:  278 door ondervoeding, 2.671 door behandelbare ziektes en 1.202 door onbekende reden. Maar veel sterfgevallen worden niet geregistreerd, waardoor de kindersterfte in La Guajira waarschijnlijk nog hoger ligt. Veel kinderen van drie jaar oud wegen amper 6,7 kg en gebruiken luiers die bedoeld zijn voor baby’s  van vijf maanden. Cristina Plazas, directrice van het Colombiaans Instituut voor Familiewelzijn, meent dat het hoge aantal sterfgevallen te wijten is aan de grote afstand tussen de gemeenschappen in het gebied. Mensen moeten lange afstanden afleggen om voedsel en medicijnen te verkrijgen of een ziekenhuis te bereiken. Vaak lukt dit niet.  De sterftecijfers van kinderen zijn bijna net zo hoog als in Rwanda in Afrika, waar 55 van de 1000 geborenen voor het 5e jaar overlijden. In La Guajira is het officiële aantal 45, drie keer het Colombiaanse gemiddelde. 

De rivier Ranchería is de belangrijkste bron voor drinkwater en voor het bevloeien van akkers in La Guajira. Het mijnbouwbedrijf bevindt zich naast deze rivier en verbruikt een groot deel van het water, lang voordat dit andere zones van het schiereiland kan bereiken. Bovendien vervuilt de mijnbouw de rivier. De lokale autoriteiten doen weinig tot niets om deze problemen op te lossen. 
De advocate van de Wayúu gemeenschappen in La Guajira, Carolina Sáchica, stelt dat de Colombiaanse regering zich niet houdt aan de door de Inter-Amerikaanse Mensenrechtencommissie opgestelde gestelde voorwaarden. De overheid moet de ondervoeding bestrijden door voedsel te verdelen en mensen te voorzien van medische zorg, waterputten en aquaducten. Er is een aantal waterputten gebouwd, maar de bevolking heeft meer structurele hulp nodig. Momenteel is een delegatie van de nationale overheid in het gebied om te bekijken hoe de situatie verbeterd kan worden. 

Ontruimingen 

Mijnbouwbedrijf El Cerrejón zorgt niet alleen voor waterproblemen. In februari werden in de plaats Roche vijftig boeren van Afrikaanse origine uit hun huizen gezet door het stadsbestuur. Dat bestuur behartigde daarbij de belangen van El Cerrejón. De oproerpolitie ontruimde de huizen met geweld en vernietigde die daarna. Deze boeren verloren hun woning, hun akkers en hun vee in een gebied dat al driehonderd jaar in handen van hun gemeenschap was. De Guatemalteekse journalist Rafael Ríos, die verslag deed van de ontruimingen, werd gearresteerd en zijn beeldmateriaal gewist. Twee mensen raakten gewond.  Het mijnbouwbedrijf zou de inwoners voorzien van nieuwe woningen, water en vruchtbare landbouwgebieden in ruil voor hun oorspronkelijke land. Hoewel El Cerrejón zich niet hield aan deze afspraken met de gemeenschap van Roche, gaf een rechter toch toestemming voor de ontruimingen. De gedupeerden hebben een aanklacht ingediend tegen de onverschilligheid van de juridische organen die de gewelddadige ontruiming mogelijk hebben gemaakt. De gemeenschappen van Roche, Chancleta en Patilla, voornamelijk Colombiaanse boeren met Afrikaanse voorouders, worden momenteel het meest benadeeld. El Cerrejón heeft zich recentelijk negenduizend hectares landbouwgrond van de gemeenschappen van La Guajira toegeëigend. 

Verontreinigd water

Het Colombiaanse Constitutionele Gerechtshof gaf begin maart opdracht aan de ministeries van Financiën en Volkshuisvesting , mijnbouwbedrijf Cerrejón en de autoriteiten van la Guajira, om onmiddellijk een plan op te stellen voor de drinkwatervoorziening van de gemeenschappen in de directe nabijheid van het mijnbouwbedrijf. Ook heeft het Hof geoordeeld dat Cerrejón de fundamentele rechten van de gemeenschappen niet respecteert, omdat het geen rekening houdt met hun aanwezigheid. Het Hof deed deze uitspraak naar aanleiding van een zaak die was aangespannen door de Raad van de Gemeenschappen van Afrikaanse afkomst van Barrancas. Cerrejón stelt dat er geen milieuverontreiniging is, omdat het werkt volgens geavanceerde standaarden waarvan de kwaliteit gecertificeerd is. Cerrejón zegt ook dat het de lokale bevolking graag wil helpen aan herhuisvesting, maar dat die lokale bevolking niet meewerkt en weigert te vertrekken in ruil voor compensatie. 

Het Constitutionele Gerechtshof erkent ook dat de huidige beschikbare hoeveelheid drinkwater in La Guajira niet voldoende is om aan de basisbehoefte van de bevolking te voldoen. Het momenteel beschikbare water is ook niet geschikt voor consumptie door de door het mijnbedrijf veroorzaakte verontreiniging; het bedreigt de gezondheid van de gemeenschappen. Het plan moet binnen twee jaar uitgevoerd worden, aansluitend bij de behoeften van de benadeelde gemeenschappen. Tevens moet het plan de ontwikkeling van akkerbouw mogelijk maken en de bewoners van het gebied kansen bieden om hun sociaaleconomische achterstand op de rest van Colombia in te lopen. Toch is twee jaar een lange termijn. Zolang kinderen blijven sterven aan dorst en ondervoeding dienen de autoriteiten van Colombia met een noodplan te komen om de situatie onmiddellijk te verbeteren.  

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug