Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Economie & Ondernemen

Nog een lange weg te gaan

Debat over vrijhandelsverdrag tussen Colombia en de EU

Datum : 26/06/2012
Auteur : Mark Weenink
Land : Colombia

Nog een lange weg te gaan

Vorig jaar april tekende Colombia al een vrijhandelsverdrag met de Europese Unie. Voordat het in werking treedt, moet het echter bekrachtigd worden door het Europees Parlement én de afzonderlijke parlementen van alle 27 lidstaten. Het bedrijfsleven is positief, maar vakbonden en maatschappelijke organisaties zijn kritisch. Eind mei was deze controverse onderwerp van debat in de Balie in Amsterdam.

Sinds mei dit jaar is het vrijhandelsverdrag tussen Colombia en de Verenigde Staten in werking getreden. Dat ging niet van een leien dakje: in 2006 was het akkoord al getekend, maar de ratificatie heeft zolang geduurd omdat er grote zorgen waren over de mensenrechtensituatie in het Zuid-Amerikaanse land. Nergens anders ter wereld worden zoveel vakbondsmensen vermoord. Nu het verdrag tussen de VS en Colombia in werking is getreden, wil dat overigens niet zeggen dat de problemen opgelost zijn, integendeel.

Colombia ondertekende al in april vorig jaar een vrijhandelsverdrag met de Europese Unie. De kans is groot dat het traject naar ratificatie minstens zo gecompliceerd, zo niet nog lastiger wordt als het Amerikaanse handelsakkoord. Niet alleen het Europees Parlement moet het verdrag ratificeren, ook de parlementen van alle 27 afzonderlijke lidstaten moeten hun fiat geven. Of het verdrag er komt, valt dus nog te bezien. Voor- en tegenstanders bestoken elkaar met argumenten. Eind mei was er in de Balie een Amsterdam over het vrijhandelsverdrag een debat, dat georganiseerd werd door het Transnational Institute (TNI) en FNV Mondiaal.

Groeimarkt

Vertegenwoordigers van vakbonden in Colombia laten er geen misverstand over bestaan: het vrijhandelsverdrag moet niet geratificeerd worden, zolang de rechten van arbeiders niet worden gerespecteerd. Laura Rangel (Colombian Alliance Against Free Trade, RECALCA): “Colombia is een van de landen met de scherpste inkomensongelijkheid ter wereld. Zolang er niets wordt gedaan aan dat verschil tussen arm en rijk en vakbondsmensen vervolgd worden, komt er wat ons betreft geen definitief verdrag. Wij willen behoud van banen en een fatsoenlijk inkomen.”

Igor Kareld Díaz López, vakbondsleider van SINTRACARBON (werknemers uit de steenkolensector) valt haar bij: “De overheid lijkt soms niet met, maar tegen de arbeiders, ten dienste van het grootkapitaal en buitenlands geld. Op deze manier is een waardige baan niet mogelijk. In  Colombia is het makkelijker om een paramilitaire groep op te richten dan een vakbond. Het vrijhandelsverdrag mist een sociaal gezicht. Ook het milieu wordt niet gerespecteerd: Cerrejón, het kolenbedrijf waar ik werk, wil zomaar een rivier verleggen en daarvoor moet een heel dorp verhuizen.”

Frank Bron van Amnesty International bevestigt de penibele situatie van de arbeiders in Colombia. “Ondanks de positieve geluiden over Colombia, blijft het geweld schering en inslag. Weliswaar is er een verandering op gang gekomen sinds Juan Manuel Santos aan de macht is, maar straffeloosheid blijft de norm. De Colombiaanse regering zet het land neer als een moderne democratie en groeimarkt. Er gaan steeds meer Nederlandse handelsmissies die kant op. Dat mag allemaal, maar dan moeten er ook duidelijke mensenrechtenclausules komen, die bovendien worden nageleefd.

Papieren werkelijkheid

Het officiële standpunt van de EU is dat Westerse multinationals juist door het vrijhandelsverdrag met hun gedragscodes positief effect kunnen hebben op mensenrechtensituatie ter plaatse. Het verdrag bevat – na lang onderhandelen – tal van bepalingen over waarborging van mensenrechten en milieubehoud. Aan de papieren werkelijkheid ligt het ook niet, volgens Daniel Hawkins (onderzoeker Escuela Nacional Sindical). “Je kunt wel stellen: hecha la ley, hecha la trampa. Wat zoveel wil zeggen als: er zitten altijd wel mazen in de wet. De meeste richtlijnen over milieu en arbeidsnormen zijn niet bindend. Slechts enkele worden nageleefd. Bedreigingen, verdwijningen en moorden op vakbondsmensen gaan gewoon door. Het juridische kader werkt niet. Bovendien maken bedrijven aparte afspraken, buiten het verdrag om. En bedrijven die actief zijn in olie en steenkool creëren nauwelijks werkgelegenheid.”

Vanuit de zaal klinken er ook andere geluiden. “Een vrijhandelsverdrag is niet per se slecht. Colombia kan en moet zich niet isoleren van de wereldeconomie, anders missen ze de boot. En er moet niet alleen gefocust worden op dingen die fout gaan. Anders schiet Colombia zich in zijn eigen voet, en wil de EU bijvoorbeeld de kolen uit Cerrejón niet meer. Dan is het land nog verder van huis. Het verdrag valt of staat bij het juridische kader. Als bedrijven over de schreef gaan, moeten ze zich verantwoorden en niet de dans ontspringen.”

Igor Kareld reageert: “Het probleem met het vrijhandelsverdrag is dat het nu vooral commercieel is, terwijl er oorspronkelijk ook politieke en sociale aspecten in zaten. In deze vorm is het verdrag vooral een legalisering en consolidering van een onrechtvaardige situatie. Grond wordt onteigend en gemeenschappen verdreven. Ook is het de vraag of en hoe Colombiaanse bedrijven met Europese bedrijven kunnen concurreren. We willen een eerlijke kans. In deze vorm moet Nederland het verdrag niet tekenen.”

Hoewel er genoeg is aan te merken op het verdrag, twijfelen weinigen eraan dat het verdrag er uiteindelijk komt. Tjalling Postma van FNV Mondiaal sluit af: “We moeten met de politiek praten, druk uitoefenen. Pas als er verbetering is op het gebied van vakbondsrechten, als er iets gedaan wordt aan de straffeloosheid en het milieu wordt gerespecteerd, dan verdient Colombia een vrijhandelsverdrag.”

De discussie is nog niet afgelopen. Vermenigvuldig deze discussie met 27 en er is maar één conclusie. Het vrijhandelsverdrag tussen Colombia en de EU heeft nog een lange weg te gaan.
 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug