Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Paria's van de samenleving

Jeugdbendes in Midden-Amerika

Datum : 30/05/2011
Auteur : Teun Heuvelink

Paria's van de samenleving

Jeugdbendes zijn een groeiend sociaal fenomeen in Latijns Amerika. In de regio waar de urbanisatie met rasse schreden toeneemt, worden jeugdbendes geassocieerd met extreem geweld en met allerlei illegale activiteiten. De maatschappij ziet de bendeleden als zware criminelen en uitschot, als paria’s van de samenleving. Maar welke rol hebben jeugdbendes vandaag de dag en hoe is precies de verhouding tussen bendes en de maatschappij?

Waar landen veranderen door de toenemende urbanisatie en de steeds groter wordende kloof tussen arm en rijk, daar verandert ook de structuur en invloed van de aanwezige jeugdbendes. Begin jaren negentig verkochten groepjes jongens op de hoek van de straat nog marihuana; tegenwoordig zijn de adepten van die groepjes doorgeschoten naar het verkopen van crack, cocaïne en wapens. Jeugdbendes zijn vooral in Midden-Amerika een bekend fenomeen. Landen als El Salvador, Guatemala en Honduras staan bekend om hun extreem gewelddadige bendes. Dit zijn dan ook de landen in Midden-Amerika waar de meeste moorden worden gepleegd. In 2008 werden er in El Salvador 52 moorden per 100.000 mensen gepleegd, tegen 48 in Guatemala en in Honduras waren er zelfs 58 moorden per 100.000 inwoners. Deze landen blijven daarmee de andere landen in Midden-Amerika ver voor.

De media schrijven het merendeel van deze moorden toe aan jeugdbendes, in Midden-Amerika maras genoemd. In de praktijk zijn de jeugdbendes echter maar verantwoordelijk voor een klein percentage van de moorden, zo rond de tien procent. Jeugdbendes krijgen echter al snel overal de schuld van en worden door de media vaak neergezet als zondebok. Dit komt mede doordat het bendegeweld erg zichtbaar is. Omdat de media en de maatschappij de bendes overal de schuld van geven, is er een kloof ontstaan tussen de burgermaatschappij en de bendes.

Gunstig

In de brede context zijn er verschillende oorzaken te noemen voor het ontstaan van jeugdbendes in de Midden-Amerikaanse regio. Landen in de regio zoals Guatemala, Nicaragua en El Salvador zijn in de jaren tachtig en negentig van de twintigste eeuw het toneel geweest van burgeroorlogen en gewapende conflicten. Hierdoor zijn er in de regio nog altijd grote hoeveelheden illegale wapens in omloop, die betrekkelijk makkelijk te verkrijgen zijn. Tevens hebben veel Midden-Amerikaanse landen te maken met een hoge mate van verstedelijking, een groeiende jeugdpopulatie en hoge werkeloosheid onder jongeren. Deze factoren dragen bij aan de sociale en financiële ongelijkheid binnen de maatschappij. Ook de voor drugshandel gunstige geografische ligging van Midden-Amerikaanse landen (negentig procent van de cocaïne die de Verenigde Staten binnenkomt, wordt binnengesmokkeld via Mexico en 43 procent daarvan is via Midden-Amerika gegaan) is van invloed op bendevorming.

Respect

Met betrekking tot de geweldsituatie in Midden-Amerika worden de bendes dus al snel als schuldigen aangewezen door de media en de maatschappij. De bendes krijgen van buitenaf een identiteit opgelegd, een rol, waar bendeleden zich ook naar gaan gedragen. Het bendelid moet zijn identiteit, of rol, bevestigen en de beste manier om dit te doen is door middel van het gebruiken van geweld. Als een bendelid wordt uitgedaagd en hij reageert niet gewelddadig, dan betekent dit een verlies aan respect. Door de aangemeten identiteit van een bendelid door de media en de maatschappij en door het rolbevestigende gedrag van bendeleden is er een ‘wij-tegen-zij’-cultuur ontstaan. Voor bendeleden zijn reguliere burgers van de maatschappij ‘de anderen’. Dit bevestigt bovendien hun eigen identiteit. Door de maatschappij worden bendelenden ‘geacht’ extreem gewelddadig en crimineel te zijn. De media bevestigen dit beeld weer door geweldsincidenten waar bendes bij betrokken, zijn uit te vergroten.

De verhouding tussen jeugdbendes en de maatschappij is eigenlijk een vicieuze cirkel. Bendes wordt een identiteit opgedragen door de maatschappij, en de bendes gedragen zich hierna. De kloof tussen arm en rijk wordt steeds groter, waardoor het bendeleven een steeds populairder alternatief wordt voor jongeren. Zo wordt het ‘wij-tegen-zij’-fenomeen dus steeds groter.
 

Bookmark and Share


Terug