Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

PRI terug op het politieke toneel?

Opmaat voor Mexicaanse verkiezingen 2012

Datum : 17/08/2011
Auteur : Jos Maalderink
Land : Mexico

PRI terug op het politieke toneel?

Tot eind vorige eeuw was de Revolutionaire Institutionele Partij (PRI) in Mexico zeventig jaar lang oppermachtig. In 2000 gebeurde het onvoorstelbare en moest de PRI pas op de plaats maken. Met de presidentsverkiezingen van volgend jaar in het vizier lijkt de PRI echter terug te keren op het politieke toneel. Dankzij een mediagenieke presidentskandidaat, een jonge bevolking en interne verdeeldheid bij de andere partijen.

Het lijkt alsof er in Mexico in tien jaar tijd niets is veranderd. Begin juli werd er in drie deelstaten een kandidaat van de PRI (Revolutionaire Institutionele Partij) tot gouverneur gekozen. In de deelstaten Coahuila en Estado de México (de deelstaat rondom, maar exclusief Mexico-Stad) vergaarden de PRI-kandidaten zelfs twee keer zo veel stemmen als alle oppositiekandidaten bij elkaar. In de deelstaat Nayarit kreeg de PRI de helft van de stemmen.
Vooral de overwinning in Estado de México, met vijftien miljoen inwoners de grootste deelstaat, is een belangrijke graadmeter. Het lijkt erop dat niets de terugkeer van de PRI op het politieke toneel meer in de weg staat en dat deze de presidentsverkiezingen van 2012 gaat winnen. De rechtse PAN (zie kader) en linkse PRD (zie kader) hebben het nakijken.

Binnenskamers

De terugkeer van de PRI op het politieke toneel is op zijn minst opvallend. Deze partij kwam voort uit de Mexicaanse revolutie en was in de vorige eeuw - dankzij ongebreidelde corruptie en fraude - zeven decennia onafgebroken aan de macht. In 2000 gebeurde het onvoorstelbare en won de oppositie. De hoop dat de PRI schoon schip zou maken, is tevergeefs gebleken. De belangrijkste oorzaken – moordpartijen op studenten, economische crises, verkiezingsfraude - waarom veel Mexicanen zich in de jaren negentig afkeerden van de PRI, interesseren de mensen kennelijk niet meer. De eerste jaren na het verliezen van de macht verliepen onwennig. De PRI werd regelmatig verscheurd door interne twisten, waardoor de partij bij de presidentsverkiezingen in 2006 geen rol van betekenis speelde. Sindsdien heeft de PRI haar conflicten binnenskamers weten af te handelen, terwijl de andere partijen juist in toenemende mate in het openbaar hun interne conflicten uitvechten.

Braaf

De wederopstanding van de PRI is echter niet alleen een verdienste van de partij zelf; minstens even belangrijk is het falen van de andere politieke partijen. De escalerende drugsoorlog wordt de huidige president Calderón en zijn PAN zwaar aangerekend. De PRI herinnert er graag aan dat er in het PRI-tijdperk geen sprake was van het buitensporige geweld, dat tegenwoordig aan de orde van de dag is. Dat dit kwam omdat de autoriteiten onder de PRI de drugskartels rustig hun gang lieten gaan, wordt voor het gemak maar even vergeten.
Een andere factor is de bevolkingsopbouw van Mexico. Jongeren vormen het leeuwendeel van de bevolking. Zij weten weinig van de problemen die speelden ten tijde van de PRI-heerschappij. Beschuldigingen van corruptie en incompetentie geloven ze wel, maar geldt dat niet voor alle politici?
Politieke desinteresse is een derde factor. Als politici en partijen een pot nat zijn, heeft stemmen weinig zin. Bij de presidentsverkiezingen komt de opkomst nog net boven de 50 procent uit. Een dergelijke lage opkomst is in het voordeel van de PRI, waarvan de achterban braaf komt opdagen.

Gelboy

In de peilingen voor de presidentsverkiezingen gaat PRI-kandidaat Peña Nieto – momenteel nog gouverneur van Estado de México - comfortabel aan de leiding. Voordat Peña Nieto in 2005 gouverneur werd, was hij landelijk nauwelijks bekend. Hij bleek echter mediageniek en zijn openbare optredens kunnen rekenen op buitenproportionele aandacht in televisiejournaals. Critici verwijten hem een gebrek aan standpunten en beschuldigen 'gelboy' Peña Nieto van oppervlakkigheid. Met vrees denken ze terug aan het hoogtepunt van de PRI-eenpartijstaat, toen partij en televisie twee handen op een buik waren.

Hardliners

Nu de terugkeer van de PRI dreigt, leken de PAN en de PRD - de afgelopen jaren gezworen tegenstanders- elkaar weer te vinden. Er gingen stemmen op om gezamenlijk de verkiezingen in te gaan, een strategie die in 2010 bij gouverneursverkiezingen met succes is uitgeprobeerd. Toen wisten kandidaten die door zowel PAN als PRD gesteund werden de PRI-kandidaten in drie belangrijke deelstaten (Oaxaca, Puebla en Sinaloa) te verslaan. Deze allianties waren echter niet onomstreden; hardliners binnen zowel PAN als PRD hebben zich uitgesproken tegen samenwerking.
Andrés Manuel López Obrador is faliekant tegen elke vorm van samenwerking. Hij is dé grote man van de PRD die in 2006 presidentsverkiezingen verloor, volgens zichzelf en vele anderen wegens fraude. Hij neemt dit de PAN nog altijd kwalijk en is door zijn onverzoenlijke opstelling ook binnen zijn eigen partij controversieel. Het is grotendeels door het verzet van López Obrador dat de PAN en PRD vorige maand in de Estado de México niet met een gezamenlijke kandidaat de verkiezingen in zijn gegaan. Cynici merken dan ook wel op dat López Obrador door zijn halsstarrigheid een bondgenoot van Peña Nieto is geworden.

Oorlogsmoe

Het is inmiddels niet waarschijnlijk meer dat de PAN en PRD met een gezamenlijke kandidatuur de presidentsverkiezingen in zullen gaan. Sterker nog, zelfs binnen beide partijen is nog niet duidelijk wie de kandidaten zullen worden. In de PRD strijden twee pretendenten om de presidentskandidatuur, in de PAN zelfs vijf. Beide partijen hebben de afgelopen jaren te kampen gehad met interne conflicten. Vooral binnen de PRD rolden de dames en heren politici vaak vechtend over straat.
De teruggang voor de PAN lijkt voor een groot deel veroorzaakt door de drugsoorlog, die president Calderón zwaar wordt aangerekend. Aanvankelijk werd zijn beslissing om de drugscriminaliteit met militaire middelen te bestrijden positief ontvangen. Inmiddels is duidelijk dat drugsoorlog contraproductief werkt en zijn de Mexicanen oorlogsmoe geworden. De PRI spint er intussen garen bij; keer op keer benadrukt de partij dat de PAN er een puinhoop van maakt en dat de PRI nog altijd de enige partij is die weet hoe een land te regeren. De afgelopen maanden is de Mexicaanse regering een pr-campagne gestart om de Mexicanen ervan te overtuigen dat de drugsoorlog wel degelijk populair en succesvol is.

Lachende derde

Het is opvallend dat zowel de PAN als de PRD in zichzelf haar grootste tegenstander heeft en dit verklaart voor een groot deel de wederopstanding van de PRI. Die heeft sinds de dramatische verkiezingsuitslag van 2006 – de PRI behaalde slechts 20 procent van de stemmen - rust in de tent weten te houden, terwijl de PAN en de PRD intern verdeeld zijn geraakt.
De twee kemphanen van 2006, López Obrador en Calderón hebben hun eigen partijen en de Mexicaanse democratie grote schade berokkend. López Obrador vecht halsstarrig zijn partijgenoten de tent uit en jaagt kiezers weg bij de PRD. Calderón heeft in een poging zijn presidentschap met harde hand te legitimeren Mexico in een burgeroorlog gestort. Beiden laten zien dat Mexicaanse politici zich bijna net zo onverantwoordelijk gedragen als toen het land nog geen democratie was. De PRI, niet bepaald de meest democratische van de drie, komt zo als lachende derde uit de bus en heeft daarvoor niet eens haar leven hoeven te verbeteren.
Een overwinning van de PRI in 2012 lijkt vrijwel zeker, en het is nog maar de vraag hoe de PRD en de PAN na 2012 verder zullen gaan. Ze zullen moeten leren van de fouten die ze de afgelopen jaren gemaakt hebben, anders zou de PRI haar opnieuw verworven macht nog wel eens lang vast kunnen houden.

De kandidaten

PRI

Enrique Peña Nieto Huidige gouverneur van deelstaat Estado de México. Hij is favoriet van de media en gedoodverfde winnaar
Manlio Fabio Beltrones Voorzitter van de Senaat, ex-gouverneur van deelstaat Sonora. Als een van de oppositieleiders was afgelopen jaren een van de machtigste personen van Mexico. Nu is hij grotendeels ondergesneeuwd geraakt door Peña Nieto


PAN

Josefina Vázquez Mota Fractievoorzitter in de Kamer van Afgevaardigden en voormalig minister van Onderwijs. Als ze de nominatie krijgt, zou ze de eerste vrouwelijke presidentskandidaat zijn voor een grote partij.
Santiago Creel Minister van Binnenlandse Zaken onder president Vicente Fox. Voorafgaand aan de verkiezingen in 2006 streed hij met partijgenoot en huidige president Calderón om het leiderschap van de partij.
José Emilio González Martínez Gouverneur van deelstaat Jalisco. Hij is even conservatief als grofgebekt. Onder zijn bewind is de PAN weggevaagd in de deelstaat Jalisco, traditioneel een PAN-bolwerk.
Ernesto Cordero Minister van Financiën. Relatief onbekend, maar hij is de protegé van president Calderón.
Alonso Lujambio Minister van On

 

PRD

Andrés Manuel López Obrador Verliezend presidentskandidaat in 2006 en daarvoor burgemeester van Mexico-Stad. Hij beschuldigde de regering in 2006 van verkiezingsfraude en weigerde zijn nederlaag te erkennen.
Marcelo Ebrard Voormalig protegé van López Obrador. Als burgemeester van Mexico-Stad maakte hij furore met liberale wetgeving, waaronder legalisering van homohuwelijk en abortus. Hij is vrij populair en waarschijnlijk de enige die kans maakt om Peña Nieto te verslaan.

 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug