Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Talent uit de diaspora voor Mexico

Datum : 18/07/2018
Auteur : Frank Bron
Land : Mexico

Talent uit de diaspora voor Mexico

Migratie: maar al te vaak wordt het neergezet als probleem, maar voor een land als Mexico biedt het ook veel mogelijkheden. Zo zorgen de miljoenen Mexicanen in het buitenland (met name in de Verenigde Staten) voor een enorme geldstroom naar het vaderland, tussen januari en november 2017 al meer dan 22 miljard euro. De bijdrage van deze diaspora gaat echter veel verder dan geld alleen. Het land heeft een originele manier gevonden om economische en culturele bijdragen van Mexicanen in het buitenland te kanaliseren; het Red de Talentos Mexicanos (Mexicaans Talentennetwerk).

Achter een keurig tuintje in Bennekom, verraadt een groot, aardewerken naambord de aanwezigheid van een Mexicaanse inwoonster van dit Gelderse dorp. Na aangebeld te hebben doet Martha Mondragón de deur open, inderdaad geboren en getogen in Mexico Stad. In de jaren ‘80 kwam deze voedingsdeskundige naar Nederland voor een specialisatie Food and Nutrition aan de Wageningen Universiteit. Terug in Mexico studeerde zij af in de Sociale Antropologie aan de Ibero-Amerikaanse universiteit.

Diaspora

Nadat ze zich in 1998 met haar Nederlandse man in Gelderland vestigde, legde ze zich als managementconsultant toe op interculturele veranderingsprocessen in het bedrijfsleven, onder meer via het KIT in Amsterdam. Hier in Nederland is ze één van de ongeveer 6.000 geregistreerde Mexicanen en hoewel Mondragón volgens haar CV “volledig geïntegreerd” is in de Nederlandse samenleving, blijft haar blik ook gericht op haar geboorteland. Deze instelling wordt gedeeld door een groot deel van de Mexicanen in de diaspora, die soms hun familieleden ‘thuis’ financieel onderhouden of op andere manieren bijdragen aan Mexico’s ontwikkeling.

Een speciale categorie zijn de hoogopgeleide kenniswerkers die, net als Mondragón, hun familieleden in Mexico meestal niet met geld of goederen hoeven te ondersteunen, maar die hun kennis, contacten en ervaringen inzetten om ontwikkelingen in hun moederland te ondersteunen. Het grootste deel van deze groep ‘expats’ woont en werkt in de Verenigde Staten, maar Europa telt er ook zo’n 57.000.

Samen met consulaire vertegenwoordigers richtten in 2005 een aantal hoogopgeleide Mexicanen in de Verenigde Staten de eerste ‘capítulos’ (afdelingen) van een netwerk van landgenoten in de diaspora op, met als doel Mexico’s toegang tot internationale kennis te verbeteren. Inmiddels zijn er alleen in de VS al 24 Redes de Talentos Mexicanos (RdTM) met zo’n 3.000 leden. Later begonnen ook Mexicaanse ‘professionals’ in Europa zich te organiseren, waar nu 17 afdelingen bestaan. De Nederlandse afdeling was er in 2011 vroeg bij onder leiding van Luisa Luna die in Amsterdam in de IT sector werkte.

Martha Mondragón was vanaf het begin betrokken, vanaf 2012 als voorzitter. Hoewel van wisselende samenstelling, bestaat het Red de Talentos Mexicanos in Nederland (RdTM-NL) sindsdien vrij constant uit zo’n 30 mensen. Zij wonen overal in Nederland, hebben verschillende achtergronden maar willen allemaal bijdragen aan de banden van Mexico met de rest van de wereld.

Startups

Terwijl RdTM-NL geregistreerd is als een organisatie zonder winstoogmerk, kunnen netwerken elders soms wel winst maken. “Er zijn inmiddels 58 capítulos in 28 landen en elke afdeling is anders”, vertelt Mondragón, “ze houden zich ook allemaal met andere onderwerpen bezig afhankelijk van de belangstelling van de leden.” Toch zijn er twee belangrijke overeenkomsten: iedereen zet zich op vrijwillige basis en met hart en ziel in voor de banden tussen het ‘oude’ en het ‘nieuwe’ land, en alle afdelingen werken met erkenning van het Ministerie via de lokale ambassade.

Die overheid kan profiteren van de kennis en contacten van de ruim 6.000 ‘Talentos' over de hele wereld, maar zij zetten zich met name in voor academische instellingen of bedrijven die meer contacten in het buitenland zoeken of nodig hebben. “Dit is vooral interessant voor startups die de innovatieve kant van Mexico kunnen laten zien", legt Mondragón uit.

Trots is ze op de contacten die ze heeft helpen leggen tussen de High Tech Campus in Eindhoven en verschillende beginnende Mexicaanse bedrijven. HighTechXL op die campus geeft geen grote financiële ondersteuning aan startups, maar wel inhoudelijke begeleiding en toegang tot internationale investeerders. Daarnaast worden beginnende bedrijven geholpen bij het opzetten van snelle, scherpe presentatietechnieken.

Dankzij Mondragón’s netwerken in Nederland en Mexico werden twee jonge en innovatieve bedrijven uit Morelos toegelaten tot het ‘acceleratieprogramma 2017’ van HighTechXL. Eén van hen is Hakken Enterprise dat een eenvoudige en toegankelijke test heeft ontwikkeld voor de opsporing van niet minder dan 15 soorten kanker, genaamd Kimera. De ander is OPPI dat een verf heeft ontwikkeld die door gebruik van nanotechnologie geen oplosmiddelen nodig heeft. Startups als deze krijgen nieuwe kansen op de lucratieve Europese markt en bewijzen tegelijkertijd de innovatieve kanten van Mexico.

Carrièremachine

Voor 2018 zijn al twee nieuwe startups uit Mexico geaccepteerd voor het acceleratieprogramma. Maar, in de woorden van Mondragón: “het Red de Talentos is meer een netwerkorganisatie dan een carrièremachine”. De bedoeling is vooral om contacten te leggen tussen Mexico en de wereld, en tussen Nederland en Mexico. Zo was het RdTM-NL in 2015 behulpzaam bij het regelen van drie stageplekken voor Nederlandse studenten in Mexico en was de aandacht die Mexico’s creatieve industrie nu krijgt binnen het Red de Talentos wereldwijd (‘Red Global MX’), oorspronkelijk een idee van Mexicanen aan de TU Delft. Daarnaast speelt de Nederlandse afdeling een belangrijke rol bij het stimuleren van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) aan beide kanten van de oceaan.

Sinds januari dit jaar kon Mondragón statutair geen voorzitter meer zijn en heeft ze haar taken overgedragen aan Marcos Quintana, software consultant uit Eindhoven.

Prijswinnaars

“Het is heel leuk om contact te hebben met succesvolle Mexicanen van over de hele wereld die belangrijk werk doen en soms zelfs internationale prijzen gewonnen hebben.” Haar aanstekelijke manier van vertellen maakt duidelijk dat ze nog steeds veel tijd en enthousiasme in het talentennetwerk stopt.

Onderling hebben de leden van de verschillende afdelingen veel contact, individueel of in georganiseerd verband. Soms ontvangen ze een bescheiden financiële tegemoetkoming van de Mexicaanse overheid maar de meeste activiteiten en reiskosten dienen de leden zelf te betalen. Het zal niet verbazen dat zij enthousiast de zegeningen van de moderne digitale vergadertechnologie omarmd hebben.

De internationale contacten leiden er ook toe dat Mexicanen elkaar op verschillende vlakken beter ondersteunen. Zo heeft RdTM-NL, samen met vrouwen in Liechtenstein, Finland en elders, het initiatief genomen om gerichte informatie te verspreiden over preventie van huiselijk geweld en hulp aan slachtoffers. In oktober 2018 zullen zij een eerste Europese bijeenkomst over dit thema organiseren, in Amsterdam.

Siesta, fiesta, pobreza

Hoewel goede ideeen zich makkelijk kunnen verspreiden over grenzen, is de lokale context altijd essentieel. Toen Martha Mondragón tijdens haar studententijd in Wageningen hoorde van de consultatiebureaus, leek het haar fantastisch om zoiets ook in Mexico te hebben. Later, toen ze in Nederland was komen wonen en al snel zelf een dochter kreeg, realiseerde ze zich dat in de grote steden in haar geboorteland genoeg specialisten en zorgverleners voorhanden zijn. En ook op het platteland, waar het vaak nog ontbreekt aan basis gezondheidsvoorzieningen, zou het nut van consultatiebureaus beperkt zijn bij gebrek aan lokale doorverwijsmogelijkheden.

Toch zijn er wel degelijk Mexicaanse eigenschappen waar Nederland baat bij kan hebben. Zo kunnen Nederlanders wel wat Mexicaanse flexibiliteit gebruiken, net als een wat meer open houding tegenover nieuwe ervaringen. Ook juicht Mondragón wat meer vermenging toe tussen iemands sociale omgeving en zijn of haar werkomgeving. “Ik noem dat sociaal netwerken: plezier hebben om een beetje tijd te nemen voor de ander.”

Omgekeerd kunnen Mexicanen leren van Nederlanders, zo somt ze op: “Goede planning, focus houden, bewust zijn van de tijd en discipline.” Daarnaast zouden Mexicanen hun land meer moeten verkopen zoals de Nederlanders dat doen: op modern, zakelijk gebied – dus meer de high tech kant van Mexico laten zien en niet blijven hangen in het stereotype imago van ‘siesta, fiesta y pobreza’ (middagdutjes, feesten en armoede).

Deze bijdrage is een onderdeel van de Special ‘Trends en verschuivingen in Latijns Amerika’.

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug