Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Twee vrouwen strijden om presidentschap

Verkiezingen in Chili op 17 november

Datum : 09/11/2013
Auteur : Daniela Navarrete en Pablo Irizarri
Land : Chili

Twee vrouwen strijden om presidentschap

Voor het eerst in de Chileense geschiedenis is het al voor de verkiezingen zeker dat de volgende president een vrouw zal zijn. Bij de eerste ronde van de verkiezingen van 17 november staan Michelle Bachelet voor centrumlinks en Evelyn Matthei voor rechts tegenover elkaar. Zeer waarschijnlijk gaat Bachelet winnen, mogelijk al in de eerste ronde. 

Michelle Bachelet (1951) en Evelyn Matthei (1953) groeiden samen op, maar staan nu diametraal tegenover elkaar. Twee totaal verschillende persoonlijkheden vertegenwoordigen twee tegengestelde maatschappelijke werkelijkheden. De grofgebekte Matthei houdt van cijfers, economische groei en het recht van de sterkste. Ze probeert Bachelet op allerlei manieren in diskrediet te brengen. Zo geeft zij haar de schuld van de grote schade en sterfgevallen bij de grote aardbeving en tsunami van 2010. 

Bachelet houdt zich op de vlakte en benut vooral haar verworven waardigheid als de populairste Chileense president ooit (2006-2010). Haar sobere campagne benadrukt gelijke kansen, opkomen voor de zwakkeren en een rechtvaardiger samenleving. 

De vrouwelijke titanenstrijd is een teken dat het conservatieve, patriarchale Chili aan het veranderen is, maar de samenleving is nog steeds gepolariseerd over de staatsgreep van 1973 en de militaire dictatuur, die ook de deze twee vrouwen uit bevriende gezinnen uit elkaar hebben gedreven. 

Sinds het einde van de dictatuur in 1990 heeft tot 2010 steeds de Concertación geregeerd, een coalitie van christendemocraten en sociaaldemocraten/socialisten. In 2010 kozen de Chilenen voor het eerst sinds 1958 een rechtse president, de schatrijke ondernemer Sebastián Piñera. 

Vrienden

De twee vrouwen kennen elkaar al sinds 1958, toen ze tegenover elkaar woonden op een militaire vliegbasis in Antofagasta, in Noord-Chili. Hun vaders waren allebei kolonel van de Chileense luchtmacht. De meisjes gingen naar dezelfde school op de luchtmachtbasis. De luchtmachtofficieren Alberto Bachelet en Fernando Matthei waren niet alleen collega's, maar ook goede vrienden. Hun vriendschap groeide verder in de jaren zestig in Santiago, toen de meisjes verschillende wegen insloegen. Evelyn zat op de particuliere Deutsche Schule en Michelle op het openbare Liceo 1 in Santiago. 

Bij de presidentsverkiezingen van 1970 stemde vader Matthei voor de rechtse kandidaat Alessandri en vader Bachelet voor de socialist Allende. Toen Allende in 1970 aantrad als president, verhuisde Matthei met zijn gezin naar Engeland, waar hij luchtmachtattaché werd op de Chileense ambassade. Bachelet werd in 1972 door Allende benoemd tot hoofd van de voedseldistributie. 

Op 11 september 1973, de dag van de staatsgreep, begaf generaal Bachelet zich naar zijn werk in het ministerie van Defensie. Omdat hij weigerde de coup te steunen, werd hij beschuldigd van verraad, gevangen genomen en gemarteld. Op het moment van de coup woonde Fernando Matthei nog steeds met zijn gezin in Londen. Na de coup keerde hij terug naar Chili, waar Pinochet hem benoemde tot directeur van de Luchtmachtacademie en vervolgens tot commandant van de Luchtmacht en als zodanig lid van de militaire junta (1978-1990).

Alberto Bachelet stierf in maart 1974 in de gevangenis aan een hartaanval, als gevolg van systematische martelingen. Er is van rechtswege en in de media aandacht geweest voor de zaak, maar zowel de nu 88-jarige generaal Matthei als de weduwe van Bachelet houden zich afzijdig - van beide kanten wordt benadrukt dat de vriendschap nooit is opgezegd. 

Populair

Michelle en haar moeder zaten in 1975 een tijd in martelcentra. In het beruchte centrum Villa Grimaldi herkende de geblinddoekte Michelle Manuel Contreras, de chef van de beruchte geheime politie DINA. Daarna werden moeder en dochter het land uitgezet. Na een tijd in Australië en Oost-Duitsland keerde Michelle in 1979 terug naar Chili, waar ze haar studie geneeskunde afrondde. Als student was ze al lid van de socialistische partij. Haar carrière in het landelijke bestuur begon in 2000, als minister van Volksgezondheid in de regering van Ricardo Lagos (2000-2006). Vervolgens benoemde Lagos haar tot de eerste vrouwelijke minister van Defensie in de Spaanstalige wereld, een politieke meesterzet. De militairen die haar vader hadden doodgemarteld moesten gehoorzamen aan zijn dochter. 

In 2006 werd ze verkozen tot eerste vrouwelijke president van Chili. Tegen het einde van haar presidentschap haalde ze ongewoon hoge populariteitscijfers. Daarna werkte ze als directeur van UN Women, de organisatie van de Verenigde Naties voor gelijke rechten voor vrouwen en mannen. Nu is ze de leider van de coalitie Nieuwe Meerderheid, de oude Concertación, aangevuld met de Communistische Partij (PC). Zij werd in juni met een grote meerderheid (73,1 procent) aangewezen als kandidaat van deze coalitie. 

Spanningen

Evelyn Matthei is de allereerste vrouwelijke presidentskandidaat van de rechtse Alliantie, een coalitie van de politieke erfgenamen van de dictatuur; de Onafhankelijke Democratische Unie (UDI) en de Nationale Vernieuwing (RN). Ze werd in juli 2013 presidentskandidaat toen ex-minister van Financiën Pablo Longueira zich terugtrok vanwege een depressie.

In Londen leerde Matthei pianospelen en werkte ze als secretaresse voor de ambassade. Toen ze in 1974 in Chili terugkeerde, ging ze economie studeren aan de Katholieke Universiteit, het bolwerk van de neoliberale Chicago Boys. Vanaf 1980 werkte ze voor verschillende particuliere ondernemingen, waaronder een bedrijf van de huidige president Piñera. In 1990 begon ze haar politieke carrière als lid van het Huis van Afgevaardigden voor RN. Later stapte ze over naar de rechtsere UDI. In 2011 werd ze  minister van Werkgelegenheid onder Piñera. Matthei heeft haar parlementszetel opgegeven om campagne te voeren. Ze staat er bekend om dat ze regelmatig journalisten en collega-politici uitscheldt. Dit zorgt voor spanningen met de oppositie, binnen haar eigen partij en binnen de Alliantie.

Het verkiezingsprogramma van Matthei gaat vooral over onderwijshervorming, betere gezondheidszorg, regionale ontwikkeling en het terugdringen van de criminaliteit. Bachelet wil wijziging van de door de junta opgestelde grondwet, belastingsherziening en hervorming van het onderwijssysteem. 

Uit alle enquêtes blijkt dat Bachelet in de eerste ronde op 17 november ongeveer twee keer zoveel stemmen als Matthei kan verwachten. In de laatste peiling van bureau Opina krijgt Bachelet 53,5 procent van de geldig uitgebrachte stemmen en Matthei 25,1. De rest gaat naar zeven andere kandidaten. Als niemand meteen een meerderheid haalt, volgt 15 december een tweede ronde tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. 

Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug