Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Van de Amerikaanse droom naar de Mexicaanse nachtmerrie

Interview met mensenrechtenactiviste Alma Rosa García Guevara

Datum : 30/09/2013
Auteur : Moniek van Werkhoven
Land : Mexico

Van de Amerikaanse droom naar de Mexicaanse nachtmerrie
In augustus kwamen elf migranten om het leven toen la bestia, het beest, ontspoorde. Aan boord van deze goederentrein zijn migranten doelwit van corrupt treinpersoneel en criminele groeperingen. Door hun illegale status zijn de meeste migranten aangewezen op dit vervoermiddel. Door de extreem zware omstandigheden zien Midden-Amerikaanse migranten tijdens hun reis naar het noorden hun Amerikaanse droom vaak veranderen in een Mexicaanse nachtmerrie.
 
Niet alleen de mensenrechten van migranten zijn in het geding in Mexico. Dit jaar erkende de Mexicaanse regering dat er meer dan 26.000 personen zijn verdwenen tijdens de regeringsperiode van Felipe Calderón (2006 - 2012), die actief de strijd aanging met criminele groeperingen. Deze verdwijningen gaan gepaard met een hoge mate van straffeloosheid. 

Al ruim een decennium zet de Mexicaanse Alma Rosa García Guevara, nog geen dertig, zich in voor de mensenrechten van haar verdwenen landgenoten, desaparecidos, Midden-Amerikaanse migranten en hun families. Alma Rosa werkt in Saltillo, in het noordelijke Coahuila, een van de meest gewelddadige staten van Mexico. Dit werk is niet zonder risico. Collega’s zijn bedreigd en uit het kantoor van een van de organisaties die Alma Rosa vertegenwoordigt, werd informatie gestolen. “We zijn een plaag voor zowel de overheid als criminele groeperingen. Daarom zijn we een doelwit en ligt bedreiging of intimidatie om de hoek.” 

Met het oog op de evaluatie van de mensenrechtensituatie in Mexico in oktober van dit jaar door de Verenigde Naties, reisde Alma Rosa af naar Europa om de humanitaire tragedie in haar land onder de aandacht te brengen. Tijdens haar reis door vijf Europese landen sprak La Chispa haar.
 
Wat is de situatie die u onder de aandacht wil brengen?
“De erkenning van 26.000 desaparecidos is een vooruitgang, maar er is nog geen effectieve zoektocht vanuit de overheid. De politie criminaliseert slachtoffers; ze suggereert dat ze betrokken waren bij criminele activiteiten en van vrouwen wordt beweerd dat ze er wel ‘met een vriendje van door zullen zijn gegaan’. De bewijslast legt de politie vaak bij de familie zelf. De media stigmatiseren de slachtoffers. Vaak gaat het niet over desaparecidos, maar levantados, wat een impliciete beschuldiging van criminele activiteiten inhoudt.
Volgens de nationale mensenrechtencommissie zijn er meer dan 15.000 niet geïdentificeerde lichamen en stoffelijke overschotten. De media hebben het over 170 massagraven, maar wij denken dat er meer zijn. Het bestaan van deze graven is bekend, toch wordt er niets gedaan. Er bestaat in Mexico geen forensisch systeem dat de DNA-gegevens van de overledenen vergelijkt met het DNA van de families van de desaparecidos.
De situatie van de migranten is lastiger. Migranten hebben te maken met seksueel misbruik, diefstal, afpersing door treinpersoneel en georganiseerde misdaad, mensenhandel, executies en verdwijningen. Door de afstand kunnen families onmogelijk een beroep doen op het kleine beetje gerechtigheid dat bestaat in Mexico. Comités van familieleden hebben lijsten met in totaal duizend in Mexico verdwenen migranten. Hoewel deze lijsten zijn overhandigd aan hun ministeries van Buitenlandse Zaken, is er noch vanuit hun regeringen, noch vanuit de Mexicaanse regering een zoektocht opgezet.”
 
Hoe is de situatie in Coahuila?
“In Coahuila hebben we tot op heden 314 verdwijningen geregistreerd. De slachtoffers zijn tussen 11 en 35 jaar. Van de slachtoffers is 20 procent vrouw, het afgelopen jaar is dit percentage gestegen. Verdwijningen in Coahuila zijn geen individuele aangelegenheden; 8 tot 21 personen verdwijnen tegelijkertijd. Ze  vertonen soms een patroon, vinden op een bepaalde tijd of op vergelijkbare data op vergelijkbare plekken plaats.
Bij 35 van de verdwijningen was politie of leger betrokken. Van de overige verdwijningen zijn de daders niet bekend of speelde de georganiseerde misdaad een rol. Het grote aantal slachtoffers dat de georganiseerde misdaad maakt, is niet mogelijk zonder de passieve houding van de overheid. Hoewel deze van de verdwijningen weet, heeft ze geen actie ondernomen om toekomstige verdwijningen te voorkomen. Sterker nog, we hebben 34 gevallen geregistreerd van marteling door lokale politie in Saltillo. De gemeentelijke overheid zet migranten veelal onterecht vast, op beschuldiging van drugshandel. Veel migranten doen geen aangifte, omdat ze de rechtszaak niet willen afwachten. Ze verklaren schuldig te zijn, betalen een boete en zijn vier maanden later weer vrij, waarna ze gedeporteerd worden.”
 
Wat doet de overheid in Coahuila voor de mensenrechten?
“De gouverneur van Coahuila noemt zich de gouverneur van de mensenrechten. Toch twijfelen we of hij daadwerkelijk gemotiveerd is, want hij is en blijft een politicus. In Coahuila is er een onderzoeksinstantie van de overheid voor verdwenen personen. Dit is echter onvoldoende. De regering erkent dat er 1.800 personen verdwenen zijn in Coahuila en de onderzoeksinstantie bestaat uit twaaalf procureurs en twintig politieagenten. Verder weigert de overheid samenhang binnen de verdwijningen te zien en benadert zaken los van elkaar.”
 
Wat verwacht u van de nieuwe regering van Peña Nieto?
“Hoewel de federale overheid gezorgd heeft voor dalende cijfers en een verbetering wat betreft veiligheid, schermt ze ook informatie af van de media. Het precieze aantal slachtoffers wil ze niet bekend maken. We zien geen vermindering van geweld, maar verliezen de hoop op verandering niet. We verwachten niet dat hij de redder van het land zal zijn.”
 
Wat kan er gedaan worden aan de problematiek van de desaparecidos?
“De desaparecidos moeten gevonden worden, levend of dood. Mexico moet een nationale instantie opzetten voor het zoeken naar vermiste personen. De autoriteiten moeten de verantwoordelijken voor de verdwijningen achterhalen en terechtstellen, ook als ze uit de eigen gelederen komen. Om te zorgen dat de overheid ook daadwerkelijk tot actie overgaat, moeten we blijven aandringen.”
 
Is er betrokkenheid van de overige Midden-Amerikaanse landen bij de situatie van hun burgers in Mexico?
“Ze spreken zich uit tegen de situatie en geven aan dat er verbetering moet komen. Ook zijn er regionale groepen van autoriteiten die zich bezighouden met de ontvoering van migranten. Toch zien we geen werkelijke interesse om zich bezig te houden met dit thema of de Mexicaanse regering onder druk te zetten om dit op een efficiënte manier te doen. Bovendien zijn ook de Verenifgde Staten hierbij betrokken. Om hun grenzen vrij te houden van terroristen bieden de VS in het kader van veiligheid financiering aan de regeringen van Midden-Amerika en Mexico.Zij verstrekken financiering voor meer bewaking van de zuidgrens van Mexico, door middel van het ‘plan Mérida’. Het doel is de veiligheid aan de grenzen te verbeteren. De VS oefenen druk uit en grijpen de migratieproblematiek aan om de veiligheid in de regio te controleren.”
 
Schrikt de Mexicaanse situatie Midden-Amerikanen af?
“Nee, het idee blijft bestaan dat alles beter is in de VS. Men is zich ervan bewust dat de weg door Mexico lijden betekent, maar vindt dat dit de moeite waard is.”
 
Toch moet het percentage dat daadwerkelijk de VS bereikt, klein zijn.
“Erg klein, het precieze aantal is niet bekend, maar van achthonderd migranten die in Tabasco de trein nemen, komen er misschien twintig of dertig aan in Saltillo. En dan is het nog de vraag hoeveel van hen zullen worden aangehouden bij de grens.”
 
Vorig jaar paste Mexico de migratiewet aan. Betekent dit een verbetering voor de migrantensituatie?
“Nee, de wet haalt migranten niet uit de illegaliteit. De wet biedt visa, maar deze zijn in de praktijk ontoegankelijk voor arme migranten die zich geen paspoort kunnen veroorloven. De wet pretendeert de situatie te verbeteren, maar maakt het nog niet eens mogelijk voor migranten om per bus te reizen. Daarom blijven de migranten reizen met de goederentrein, met bijbehorende risico’s.”
 
Waar zouden migranten wel mee geholpen zijn?
“Mexico zou de doorgang van migranten moeten reguleren, met een tijdelijke toestemming of een makkelijk te verkrijgen werk- en reisvisum. Vorig jaar heeft Mexico de tijdelijke programma’s beëindigd die dat toestonden. Migranten moeten nu terugreizen naar hun vaderland om toestemming te vragen bij hun baas in Mexico. Een Mexicaan die een ongedocumenteerde migrant in dienst neemt, kan beboet worden. Dit soort dingen zou Mexico juist moeten faciliteren. Maar behalve Mexicaans is er ook regionaal beleid nodig, zoals tijdelijke werkprogramma’s of langere vergunningen voor gezinshereniging, die migranten in staat stellen om te werken en voor bepaalde tijd terug te gaan. Het voornaamste is de migranten bevrijden van de illegaliteit.”
 
Bookmark and Share


Terug