Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Kunst & Cultuur

Van Vuurland tot Alaska

Kadir van Lohuizen fotografeert migranten in Latijns Amerika

Datum : 04/12/2013
Auteur : Simone Kalkman

Van Vuurland tot Alaska

Door verhalen te vertellen de wereld bewust maken van problemen zoals migratie en klimaatverandering. Dat is naar eigen zeggen het doel van fotojournalist Kadir van Lohuizen. Voor een recent project reisde Van Lohuizen de gehele Pan American Highway af - van Vuurland tot Alaska. Onlangs verscheen een boek over dit project, Vía PanAm en tot en met 12 januari 2014 is in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam een bijbehorende tentoonstelling te zien. 

Wat beweegt mensen ertoe hun thuisland te verlaten en het geluk elders te zoeken? Dat is de vraag die fotojournalist Kadir van Lohuizen zich stelt in het project Vía PanAm, waarin hij de 40.000 kilometer van de Pan American Highway helemaal afreisde. Van Lohuizen begint in de meest zuidelijke nederzetting ter wereld, het Chileense Puerto Toro, en eindigt in (of eigenlijk in een vliegtuig boven) de olievelden van noord-Alaska. Het kostte hem een jaar en de erkende fotograaf deed op verschillende manieren verslag van zijn bijzondere reis. Zo verschenen er foto’s in het NRC Handelsblad, waren er verschillende radio-documentaires te horen bij de VPRO en ontwikkelde hij een IPad app waarin mensen zijn belevenissen konden volgen. Na zijn terugkeer is een tentoonstelling ontworpen die - na de premiѐre in Santiago de Chili - momenteel in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam te zien is. Ook verscheen bij de tentoonstelling een boek met niet alleen veel foto’s, maar ook teksten over de hedendaagse migratieproblematiek van Latijns Amerika. Zowel de tentoonstelling als het boek zijn geproduceerd door de non-profit organisatie Paradox.  

Crisis

Kadir van Lohuizen is een van Nederland’s meest succesvolle fotojournalisten; hij ontving twee keer een World Press Photo Award. Hij fotografeerde onder andere conflicten in Afrika en het Midden-Oosten, de nasleep van orkaan Katrina in de Verenigde Staten en voerde het project ‘Diamond Matters’ uit over de diamantindustrie. Voor Vía PanAm richt hij zich op het veelzijdige thema van hedendaagse migratie in de Amerika’s. Zo fotografeert hij Peruaanse huishoudsters in Chili, interne vluchtelingen in Colombia, Palestijnen in Honduras en een Salvadoriaanse kok in Alaska. Het wordt duidelijk dat het thema veel meer behelst dan de klassieke zuid-noord migratie waar Latijns Amerika bekend om staat. Natuurlijk komt Mexicaanse en Midden-Amerikaanse migratie naar de Verenigde Staten aan bod, maar Van Lohuizen laat zien dat dit zeker niet de enige vorm van migratie in het continent is. Door de economische crisis is dit juist afgenomen (ondanks de nog altijd indrukwekkende aantallen die jaarlijks naar het noorden trekken) en migreren veel Latijns-Amerikanen binnen het eigen continent. Een sprekend voorbeeld zijn de Peruaanse vrouwen in Santiago de Chili, met wie Van Lohuizen bij toeval in aanraking komt als hij ze op een zondagmiddag in de rij ziet staan om te gaan stemmen voor de Peruaanse presidentsverkiezingen. 

Tederheid

De foto’s waarmee van Lohuizen deze migratie in beeld brengt zijn zeer divers van vorm. Landschappen, (groeps-)portretten en foto’s van interieurs wisselen elkaar af. Dit fragmentarische beeld wordt versterkt door de vormgeving van het boek, waarin gewerkt is met halve pagina’s en uitklapbare panoramafoto’s. Deze originele opbouw is zeer geslaagd en geeft de lezer een beeld van het chaotische karakter van de reis van Van Lohuizen en de levens van de mensen die hij fotografeert. Het is dan ook een plezier om door het boek te bladeren. Het zijn daarbij vooral de foto’s van mensen, door de doorgewinterde fotograaf met een bepaalde vanzelfsprekendheid en tederheid vastgelegd, die indruk maken. De fotograaf toont dat de hedendaagse migratieproblematiek talloze, zeer verschillende gezichten heeft, die allen de moeite waard zijn om gefotografeerd te worden. 

Bekende kost

Van Lohuizen’s project is breed en ambitieus opgezet en behelst veel interessante thema’s. Toch ligt hierin ook een zwakte. Juist door zoveel uiteenlopende zaken te behandelen, gaan het boek en de tentoonstelling niet echt de diepte in. Hoewel er enkele verrassende thema’s gekozen zijn, blijven veel teksten (bijvoorbeeld over het gewelddadige platteland van Colombia, criminele gangs in El Salvador en cocaproductie in Bolivia) voor kenners van het continent steken bij bekende kost. De korte teksten - zowel quotes van Van Lohuizen zelf en korte journalistieke uitleg door journalist en Latijns Amerika-specialist Edwin Koopman - stippen de thema’s wel aan, maar komen niet met verrassende conclusies. Ook is het jammer dat de gefotografeerden zelf niet aan het woord komen, ondanks het feit dat Van Lohuizen veel interviews heeft afgenomen. Hoewel de fotograaf aangeeft de verhalen van deze mensen te willen vertellen, blijven de teksten in het boek bij de algemene problematiek en mist de lezer vaak een persoonlijke noot. Gelukkig doet dit niet af aan de kwaliteit van de foto’s, waar dit persoonlijke karakter juist wel sterk aanwezig is. 

Multimediaal

In de tentoonstelling zijn enkele foto’s uit het boek op groot formaat tentoongesteld en toont een video-installatie met drie schermen aanvullend beeld datVan Lohuizen maakte tijdens zijn reis. Ook liggen in het Fotomuseum IPads waar de bezoeker kan ‘rondkijken’ in de App die rond dit project gemaakt is. Aangezien de foto’s en teksten hier met filmpjes en geluid zijn aangevuld, is dit zeker de moeite waard. Het boek moet dan ook niet gezien worden als slechts een catalogus van de tentoonstelling. De verschillende kanalen waarin Van Lohuizen zijn project heeft vastgelegd vullen elkaar mooi aan en laten de toeschouwer op verschillende manieren naar het verzamelde materiaal kijken. Welk kanaal het meeste aanspreekt, heeft vooral te maken met persoonlijke voorkeur. En ook al kan waarschijnlijk geen enkel kanaal deze gigantische reis in zijn totaliteit vastleggen, de fragmentarische beelden geven een indrukwekkend beeld van de grootte en de veelzijdigheid van Latijns Amerika en haar bewoners.

Kadir van Lohuizen, Vía Panam, Paradox_YdocPublishing, 2013, ISBN 978-90-818876-1-8, 420 pag., €49,50, tekst Engels en Spaans.

Kijk voor meer informatie op de website van Vía Panam of op de website van Paradox. Het boek Vía PanAm is online te bestellen op de YdocStore

Bookmark and Share


Terug