Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Veertig jaar na de staatsgreep

Chili nog steeds verdeeld

Datum : 11/09/2013
Auteur : Jan de Kievid
Land : Chili

Veertig jaar na de staatsgreep

Veertig jaar geleden, op 11 september 1973, pleegden de Chileense militairen onder leiding van generaal Pinochet een bloedige staatsgreep tegen de gekozen president Salvador Allende. Daarmee kwam een gewelddadig einde aan de in 1970 begonnen Chileense democratische weg naar het socialisme. 

 

De militaire dictatuur duurde tot 1990. Sindsdien kent Chili weer gekozen presidenten, een gekozen parlement en een overwegend vrije pers. Maar tot 1998 bleef Pinochet, de hoofdverantwoordelijke voor zeventien jaar repressie, legercommandant. De presidenten hadden geen bevoegdheid om de militaire commandanten te ontstaan. Pas in 2005 is deze ondemocratische bepaling uit de grondwet verdwenen. Toen kwam ook een einde aan de door de militairen en andere instanties aangewezen, maar wel stemgerechtigde senatoren, een vijfde deel van alle senatoren. 

Herdenking

Chili is nog steeds een verdeeld land. De rechtse president Sebastián Piñera hield een herdenking van de staatsgreep in het presidentiële Monedapaleis, samen met zijn ministers, rechtse parlementsleden en hoge militairen. Hij veroordeelde wel de schendingen van de mensenrechten uit de periode van de militaire regering  - hij vermeed het woord dictatuur -  en noemde de staatsgreep de verantwoordelijkheid van alle sectoren. 

De oppositiepartijen van centrum en links wilden niet bij deze officiële herdenking aanwezig zijn. Daar waren te veel medeplichtigen van de dictatuur. De oppositie hield een eigen bijeenkomst in het Museum van de Herinnering en de Mensenrechten. Daar voerde presidentskandidate Michelle Bachelet (zie foto hiernaast) die waarschijnlijk de verkiezingen van 17 november gaat winnen, het woord. Zij legde de verantwoordelijkheid voor de staatsgreep en de moorden en verdwijningen duidelijk bij de militairen.

Wonden

Volgens een net verschenen enquête van onderzoeksinstituut CERC vindt 75 procent van de Chilenen dat de wonden van de dictatuur nog niet zijn geheeld. Steeds minder Chilenen oordelen echter positief over de staatsgreep, de dictatuur en Pinochet. In 1996 vond nog 27 procent hem een van de beste regeerders van de twintigste eeuw, nu nog maar 9 procent. Nog slechts 18 procent meent dat de staatsgreep Chili ‘bevrijdde van het marxisme’, terwijl 63 procent vindt dat toen de ‘democratie werd vernietigd’. In 2003 vond nog maar 24 procent Pinochet (die toen nog leefde) de hoofdverantwoordelijke voor de staatsgreep, nu is dat 41 procent;  9 procent legt de meeste schuld bij Allende. Bij al deze onderwerpen liggen de meningen van aanhangers van de rechtse partijen en van de centrumlinkse partijen ver uiteen.  

Succesverhaal

Chilenen zijn niet alleen verdeeld over het verleden, maar ook over het huidige Chili wordt heel verschillend gedacht. Volgens sommigen is Chili een succesverhaal. Door de snel groeiende economie telt het land internationaal mee en is de armoede fors afgenomen. De overgang naar democratie is geleidelijk en zonder geweld verlopen en het politieke stelsel is stabiel. De economische en politieke modernisering is een voorbeeld voor het hele continent.

Ongelijkheid

Anderen benadrukken dat de economische groei niet heeft geleid tot vermindering van de extreme ongelijkheid. Een op geld gericht individualisme met weinig collectieve solidariteit is dominant geworden. Met wat sociale correcties is het neoliberale beleid van de dictatuur voortgezet, waarbij de rijkdommen van het land worden uitverkocht aan buitenlandse bedrijven. De democratie is weinig participatief. Ook worden de Mapuches, de oorspronkelijke bewoners van het land, nog steeds gediscrimineerd. Hoewel een paar grote misdadigers zijn veroordeeld, lopen de meeste moordenaars en folteraars van de dictatuur nog vrij rond.   

Het volgende nummer van het magazine van La Chispa (nummer 366) bevat een themadeel over ’Chili, 40 jaar naar de staatsgreep’. 

 
Bookmark and Share


Terug