Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Milieu & Natuur

Venezolaans oliebedrijf PdVSA morst opnieuw olie

Sabotage of gebrekkig onderhoud?

Datum : 13/06/2012
Auteur : Thomas Riemersma
Land : Venezuela

Venezolaans oliebedrijf PdVSA morst opnieuw olie

Het Venezuela van Hugo Chávez bulkt van de olie. Sinds het begin van deze eeuw gaat de winst naar het Venezolaanse volk en niet langer naar de rijke aandeelhouders die hij uitkocht en het bedrijf dat hij volledig nationaliseerde. “Ahora es de todos”, was zijn populaire overwinningskreet, “Nu is het voor iedereen”. Maar sinds de nationalisering gaat er nog wel eens wat mis bij de oliewinning. In het Meer van Maracaibo, ten zuiden van de Antillen, was het  in april goed raak. Een reportage.

De vissers van de paaldorpen Congo Mirador en Ologá varen de komende maanden niet uit. De baai waar zij mana mana, cachama en andere vissen vangen is besmeurd met olie. De situatie is ernstig. De olie taste de mangroven en de vis aan. In de baai zijn de vissen verdwenen. “Als we ze al willen vangen, zullen we verder het meer op moeten varen, naar het noorden, waar geen olievlekken drijven”, legt visser Luis Barriga uit.

Eerst is het zaak de baai weer schoon te maken. Daarom zijn de vissersfamilies, verzameld in de consejos comunales, Venezuela’s socialistische gemeenschapsraden, met man en macht aan de slag om de baai weer schoon te maken. De olie strekt zich uit langs de kust over een lengte van zo’n 15 kilometer tussen de dorpen La Paloma en Olojá in het zuiden van het meer van Maracaibo, het grootste zoetwatermeer van Zuid-Amerika met een oppervlakte van 12.800 km2. Dit deel van het meer is bijzonder. Het vormt het nationale park Ciénagas del Catatumbo, een dierenrijk natuurpark langs de rivier Catatumbo, met bijzondere dieren als zoetwaterdolfijnen en manabee’s.


Oliewinning

Het meer is niet alleen groot, het is ook enorm rijk aan olie. Sinds begin vorige eeuw wordt er geboord en tegenwoordig staan er talloze olieplatforms in het water. Het boren is niet zonder risico’s voor het milieu. Halverwege de vorige eeuw vond al eens een grote ramp op het meer plaats en de bewoners klagen over de constante vervuiling door kleine en grotere lekken in de pijpleidingen die door en langs het meer lopen. De oliewinning is in handen van PdVSA , het Venezolaanse staatsbedrijf dat door president Hugo Chávez na een proteststaking in 2003 volledig is gezuiverd van subversieve elementen, met meer dan 18.000 ontslagen tot gevolg. Tegenwoordig is het ’s lands grootste werkgever met meer dan 60.000 werknemers. De winning door PdVSA is niet onomstreden. De afgelopen maanden vonden op diverse plaatsen in het land lekkages plaats. Toppunt was de scheuring van een pijpleiding begin februari in de deelstaat Monagas, waar de rivier Guarapiche door een enorme lekkage getroffen werd. De olie spoot zo’n vijfentwintig meter de lucht in en het kostte de oliemaatschappij een dag eer het lek was gedicht. Het leed was aanzienlijk. 

Milieuschade

De rivier Guarapiche levert 80 procent van het drinkwater voor de stad Maturin, met 350.000 inwoners de hoofdstad van de staat. Het drinkwater werd vervolgens met vrachtwagens de stad ingevoerd, maar in de afgelegen gebieden moesten bewoners veelal zelf in water voorzien. Inmiddels is volgens de minister van Milieu, Alejandro Hitcher, de  ramp onder controle en is de schoonmaak voortvarend aangepakt. Niet iedereen is tevreden. Milieubewegingen en vissers klagen over het gebrek aan communicatie met het oliebedrijf over aanpak van de vervuiling en preventie van nieuwe rampen. De vergaderingen van PdVSA blijven besloten en de gevolgen van het olielek worden door het staatsbedrijf gemarginaliseerd. Het oliebedrijf spreekt over een lek van rond de 10.000 vaten olie, met minimale gevolgen voor het milieu. Milieubewegingen en oppositiepartijen spreken over een maximum van wel 300.000 vaten en onherstelbare milieuschade. Het Britse blad The Economist noemt een schatting tussen 40.000 en 150.000 vaten olie waarschijnlijker. Over de reden van de fisuur in de leiding laten deskundigen zich kritisch uit. “Corrosie en slecht onderhoud”, zegt de voorman van de vakbond van oliearbeiders. “Gestuntel van dilettanten”, noemt een in 2003 na de staking ontslagen olie-ingenieur het oliedrama. PdVSA stelt een onderzoek in naar de feitelijke toedracht. Kamerleden reizen af naar Monagas om toe te zien op een accurate gang van zaken.

Schoonmaak

En nu opnieuw een aanzienlijke milieuschade, dit keer in de deelstaat Zulia. Over de reden van het lek bestaat opnieuw geen klaarheid. PdVSA sluit sabotage door ‘antirevolutionairen’ niet uit, maar zet primair in op de bomaanslagen die de FARC, de Colombiaanse rebellenbeweging, deze maand in Norte Santander in Colombia herhaaldelijk pleegde op olieplatforms van de Colombiaanse oliemaatschappij Ecopetrol. De olie zou via Colombiaanse rivieren het Venezolaanse meer op zijn gedreven. Vissers en milieubewegingen betwijfelen die versie. “De stroming en de wind dreven de olie vanuit het midden van het meer naar de kust. En dat wijst eerder op een scheur in een leiding op het meer”, zeggen bewoners van de dorpen.

Ondertussen varen de vissers niet uit. “De olie beschadigt de netten en de motoren”, aldus Luis Barriga, visser in het ‘palafito’ dorp Congo Mirador, dat volledig op palen in het water is gebouwd en waar het transport alleen per bootje plaatsvindt. Het dichtstbijzijnde dorp aan land betekent een boottocht van twee uur. Venezuela dankt zijn naam aan de palafitodorpen. Spaanse ontdekkingsreizigers Alonso de Ojeda en Amerigo Vespucci zagen de oorspronkelijke bewoners in hun paalwoningen aan het meer toen zij daar in 1499 binnenvoeren en noemden wat zij zagen, niet gespeend van enig sarcasme, Klein Venetië, naar de Italiaanse stad in het water.

Medewerkers van PdVSA , belast met het toezicht op de schoonmaakoperatie, geven een andere visie op de motivatie van de vissers. “De vissers verdienen meer met het opruimen van de olie dan met vissen”, zegt José, die niet met zijn achternaam vermeld wil worden. PdVSA maakt de baai niet zelf schoon maar heeft daar het bedrijf Tragasur voor ingeschakeld. En Tragasur betaalt de vissers flink voor de schoonmaak van de baai. “Reken maar dat die schoonmaak lang gaat duren”, zegt José.

De coördinatie van de schoonmaak rond het dorpje Ologá is in handen van de lokale consejo comunal. Tweeënvijftig families met 82 geregistreerde arbeiders en 24 motorbootjes werken aan het schoonmaken van de kust langs het dorp. Oliegordijnen moeten voorkomen dat meer olie de kwetsbare mangroven bereikt. De vervuilde mangroven worden gekapt en per boot afgevoerd naar een stortplaats. De duur van de schoonmaakoperatie wordt geschat op vier á vijf maanden. 

Diarree

Olie en politiek gaan in Venezuela hand in hand. Het land, met de in potentie grootste olievoorraad ter wereld, is politiek bitter verdeeld. De oppositionele gouverneur van de deelstaat Zulia, Pablo Pérez, verwijt het staatsbedrijf traag te handelen en onvoldoende kennis in huis te hebben om de leidingen goed te kunnen onderhouden. “Het is wachten op de volgende ramp”, zegt hij in de lokale bladen van Maracaibo. Landelijke oppositiekrant El Nacional spreekt over hongerende vissersfamilies, in de steek gelaten door de staat, en zieke kinderen met diarree en ademhalingsklachten. Maar niets is minder waar, zeggen Danilo Bracho en Rolando Romero, die met de coördinatie van de schoonmaak door hun consejo comunal zijn belast.  “De PSUV heeft ons 108 zakken met voedsel gebracht en medicijnen voor de kinderen. Ieder kind is onderzocht en geen van hen heeft ernstige klachten”. 

De verkiezingsstrijd in Venezuela is losgebarsten en de degens worden aan beide zijden geslepen. De PSUV, de Socialistische Eenheidspartij, is al dertien jaar aan de macht, onder leiding van Hugo Chávez, de charismatische caudillo die de Venezolanen in een langdurige Socialistische Revolutie van de 21ste Eeuw naar een nieuwe vorm van samenleven wil leiden. Bolivarianisme, zoals hij het zelf ook wel noemt, met een stelsel van sociale missies, geïnspireerd op de denkbeelden van Venezuela’s bevrijder, Simon Bolívar.

Danilo en Rolando roemen de verworvenheden van de Socialistische Revolutie van de Chavistas voor hun dorp op het water. De staat heeft hen voor de kweek van vis twaalf baden gedoneerd en voor de bouw van twintig solide paalwoningen constructiemateriaal aangeleverd. Er werd een elektriciteitscentrale aangelegd, waardoor het hele dorp permanent stroom heeft gekregen en een nieuwe ontziltingsmachine zorgt er voor dat het brakke water uit het meer drinkbaar is.

Verkiezingen

Op 7 oktober vinden in Venezuela presidentiële verkiezingen plaats. Hugo Chávez, vermaard president van de afgelopen dertien jaar neemt het op tegen Henrique Capriles, een jonge gematigde advocaat en gouverneur van de deelstaat Miranda, die met ruime overmacht de voorverkiezingen van de verenigde oppositiepartijen wist te winnen. Zo overtuigend als Chávez de afgelopen verkiezingen won, is een overwinning in oktober nog niet.
Maar de overwegend  arme Venezolaanse bevolking koestert nog steeds haar populistische leider en leeft mee met zijn strijd tegen de kanker en de kapitalistische imperialisten. In de peilingen staat Chávez nog steeds op winst. Dat neemt niet weg dat herhaaldelijke milieuschade imagoschade voor de PSUV en Chávez oplevert. Daarom is het misschien maar verstandiger om het anonieme en opgejaagde Colombiaanse rebellenleger FARC als schuldige voor het oliedebacle in het Meer van Maracaibo aan te wijzen.

 
 

Bookmark and Share


Terug