Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Echte verzoening

Auteur : Nico Verbeek

Echte verzoening

Het vredesproces in Colombia beleefde de afgelopen weken een van haar meest dramatische en kritische momenten, toen vier belangrijke voormalige commandanten van de voormalige guerrilla van de FARC aankondigden opnieuw de wapens op te nemen.

Twee van hen, alias Iván Márquez en Jesús Santrich, waren zelfs belangrijke onderhandelaren tijdens het vredesproces in Havanna en twee anderen, alias El Paisa en Romaña, hadden zich in hun vorige periode bij de guerrilla vooral laten kennen als meedogenloze moordenaars en ontvoerders.

Het was ook een grote klap voor het voetvolk, de naar schatting tienduizend manschappen van de voormalige guerrilla die zich wél aan het vredesakkoord houden en proberen, door dik en dun, een nieuw bestaan in de (legale) maatschappij op te bouwen. Want het gevaar komt nu niet alleen van de tegenstanders van het vredesproces, maar ook van deze nieuwe lichting oude strijders. Ook de voormalige guerrillacommandanten die voormannen zijn geworden van de politieke partij FARC (Fuerza Alternativa Revolucionaria del Común), die voortkwam uit de ontwapening, krijgen het nog zwaarder te verduren.

Bij de verkiezingen voor Senaat en Huis van Afgevaardigden van vorig jaar behaalde de nieuwe politieke partij een bijzonder slecht resultaat (rond de 50.000 stemmen in heel het land). Ze kwam alleen in het Congres omdat het vredesakkoord de partij vooraf vijf zetels in de Senaat en vijf in het Huis van Afgevaardigden had gegarandeerd.

In oktober worden opnieuw verkiezingen gehouden, dit keer voor burgemeesters, gemeenteraden en regionale vertegenwoordigingen (gouverneur en provinciale staten), en opnieuw staan de zaken voor de nieuwe postguerrilla partij er niet al te best voor. Er zijn geen politieke partijen te vinden die willen samenwerken met de nieuwe FARC en daarom is er weinig hoop op een positief resultaat.

Maar nu komt er hulp uit een onverwachte hoek. Luís Eladio Pérez was een parlementariër die in 2001 werd ontvoerd door de oude guerrilla van de FARC en zeven jaar lang werd vastgehouden in de jungle. Nu wil hij laten zien dat verzoening tussen slachtoffers van het geweld en degenen die er verantwoordelijk voor waren, wel degelijk mogelijk is. Pérez heeft zich kandidaat gesteld voor het gouverneurschap van het zuidelijke departement Nariño en heeft de steun geaccepteerd die de politieke partij FARC hem bood. Hiermee is hij tot nu toe de enige traditionele politicus die een alliantie met vertegenwoordigers van de oude guerrilla niet heeft afgewezen.

In gevangenschap ontpopte Pérez zich tot een bondgenoot en steunpilaar van medegegijzelde Ingrid Betancourt en hij verdedigde haar tegen de commandanten van de FARC en ook tegen andere gegijzelden met wie Betancourt problemen had. De gevangenschap gaf Pérez en Betancourt de gelegenheid veel te praten, onder andere over de politieke toekomst van Colombia. Volgens de andere gegijzelden werden ze niet moe te discussiëren over een ‘betere toekomst’ voor hun land en stelden ze zelfs een uitgebreid politiek programma op. Maar ze praatten niet alleen over politiek. Later bleek dat de onderonsjes tussen de twee nog een ander doel hadden: ze waren bezig in het geheim een vluchtpoging voor te bereiden.

Luís Eladio Pérez was degene die het genre van de ‘gijzelaarsboeken’ inwijdde, want hij was de eerste die een boek schreef over zijn jungle-ervaringen en hij was ook de eerste die de moeizame relaties van hem en Ingrid Betancourt met andere gegijzelden beschreef. Uiteindelijk werd hij in februari 2008 door de guerrilla vrijgelaten, samen met andere gevangen genomen politici, die allemaal jarenlang in de jungle doorbrachten en veel moesten afzien door toedoen van de commandanten en guerrilla’s van de FARC, die met die ontvoeringen meenden een gevangenenruil te kunnen forceren.

Na zijn vrijlating heeft Luís Eladio Pérez zich altijd een voorstander getoond van de onderhandelingen van de FARC met de regering, die eindigden met het vredesakkoord dat in december 2016 werd gesloten. Hij is nu ook weer terug in de politiek en wil dus gouverneur worden van Nariño, het meest zuidelijke departement van het land, dat de laatste jaren tevens een van de meest problematische en gewelddadigste regio’s van Colombia is geworden. Over zijn opmerkelijke alliantie met zijn voormalige ontvoerders zegt hij zelf: “De eerste impuls zou zijn om de steun van de FARC te weigeren, maar dat leek me geen constructieve houding en ook geen positieve boodschap aan het Colombia van de toekomst, het land waar mijn kleinkinderen zullen wonen.”

Zijn politieke collega’s van de nieuwe FARC laten weten in Pérez een voortreffelijke kandidaat te zien, iemand die overtuigd is dat in het departement Nariño veranderingen nodig zijn die kunnen bijdragen aan het oplossen van de ernstige problemen waarmee de regio te kampen heeft. “Verzoening, vrede met sociale gerechtigheid en de implementatie van het vredesakkoord van Havanna zijn gemeenschappelijke principes die wij delen met kandidaat Luís Eladio Pérez.”

Het is nog maar de vraag of de kansen van Pérez op verkiezingssucces toenemen door de steun die hij krijgt van de nieuwe FARC. Maar in ieder geval is het een gebaar dat te prijzen is en dat misschien kan bijdragen aan een wat vreedzamere sfeer bij de verkiezingen van oktober.

Deze column is geplaatst op 16/09/2019

 


Terug