Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Politiek & Maatschappij

Brazilië en VS hebben meer gemeen dan je denkt

Datum : 10/10/2018
Land : Brazilië

Brazilië en VS hebben meer gemeen dan je denkt

Enkele dagen geleden won Jair Bolsonaro de eerste ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen. “Tropical Trump”, tropische Trump,  werd hij gekscherend genoemd, omdat er nogal wat overeenkomsten lijken te zijn tussen de president van de Verenigde Staten en deze uiterst rechtse kandidaat die grote kans maakt ook de tweede ronde te winnen. Beide mannen zijn rechts, hebben weinig respect voor vrouwen en staan een harde lijn voor. Maar er zijn meer overeenkomsten, ook tussen de twee landen zelf, betoogt Jeffrey W. Rubin, hoogleraar geschiedenis aan de Boston University, in een artikel in The Guardian.

Brazilië is de op drie na grootste democratie ter wereld, de Verenigde Staten de op een na grootste. Beide landen kozen in het eerste decennium van deze eeuw een opmerkelijke president. In de VS was dat Barack Obama, een zwarte Amerikaan. In Brazilië werd Luiz  Inácio Lula da Silva, een voormalige metaalbewerker en vakbondsleider, gekozen. Beide presidenten stonden voor een inclusief beleid, waar klasse, ras en genderverschillen ondergeschikt gemaakt werden. Met zijn bolsa familia hulpprogramma zorgde Lula ervoor dat miljoenen arme Brazilianen boven de armoedegrens uitkwamen. En hij stelde universiteiten open voor zwarte en arbeidersstudenten. Door Obama kwam medische zorg binnen het bereik van miljoenen arme Amerikaanse gezinnen, terwijl federaal beleid zorgde voor meer rassen- en gendergelijkheid. Tegelijkertijd zorgden beiden ervoor dat de economie flink groeide, als gevolg van heersend en degelijk economisch beleid. En in beide gevallen volgde een zware terugslag waarbij links (of liberal, zoals ze het in de VS noemen) fors onderuit ging.

Er zijn meer overeenkomsten. Beide presidenten waren twee termijnen aan de macht en werden opgevolgd door een vrouw van dezelfde partij, hierbij opnieuw uiting gevend aan hun wens alle groepen van de samenleving actief te betrekken. Ook tussen de vrouwen is sprake van overeenkomsten: beiden probeerden voorzichtiger te opereren dan hun voorganger, terwijl ze tegelijkertijd hun betrokkenheid bij een bescheiden progressieve agenda niet verloochenden.

Wat ging er mis? Het begin was hoopgevend. Dilma Roussef werd zelfs herkozen voor een tweede termijn. Maar halverwege die termijn werd ze beschuldigd van corruptie en gedwongen af te treden. Ze werd opgevolgd door de conservatieve vice-president Michel Temer. Donald Trump versloeg Hillary Clinton in democratische verkiezingen, die wel een barst opliepen vanwege vermeende Russische betrokkenheid: Russische hackers zouden de uitslag beïnvloed hebben in het voordeel van Trump, het onderzoek loopt nog.

Hoewel Temer en Trump beiden op een twijfelachtige wijze aan de macht kwamen, schuwden zij niet om vrijwel onmiddellijk veel progressieve maatregelen van hun voorgangers af te schaffen. Beiden hebben hierbij aan hun zijde een regeringsploeg die voor het overgrote deel bestaat uit rijke blanke mannen. En de campagne van Jair Bolsonaro heeft de overeenkomsten tussen het beleid van beide landen vergroot. Hij sprak regelmatig zeer denigrerend over vrouwen, homoseksuelen, immigranten en minderheidsgroepen. En net als Trump moedigt hij de politie aan eerst te schieten en dan pas te praten, en prijst hij autoritaire leiders, in zijn geval de generaals uit de tijd van de militaire dictatuur. Veel Brazilianen vrezen dat een overwinning van Bolsonaro de militairen terug aan de macht zou kunnen brengen.

Wat betekenen deze overeenkomsten voor de democratische politiek? Tijdens een recent bezoek aan het zuiden van Brazilië zag Rubin dat, net als in de VS, de media een veel dominantere rol spelen dan in het verleden. Het gaat er in beide landen steeds om wat Bolsonaro en Trump nu weer gezegd of gedaan hebben. En in beide landen reageren veel mensen met een combinatie van verbijstering, woede en machteloosheid op de gebeurtenissen. In beide landen hadden de kandidaturen van Obama en Lula veel nieuwe, jonge kiezers getrokken die geloofden dat met deze presidenten definitief een nieuwe weg was ingeslagen. En ze zijn verbijsterd wanneer bepaalde besluiten door het juridisch bestel gerechtvaardigd worden: in de VS de benoeming van Brett Kavanaugh en in Brazilië de afzettingsprocedure van Dilma Roussef.

De overeenkomsten blijven Rubin verbazen. En hij vraagt zich af of er gemeenschappelijke krachten zijn die tot deze vergelijkbare resultaten hebben geleid in twee zo verschillende democratieën als Brazilië en de Verenigde Staten. Vooralsnog lijkt het dat de brede coalities van zwarte arbeiders, vrouwen, LGTBQ-mensen en andere minderheden ondanks het voorzichtig opereren van hun gekozen leiders grote weerstand en een heftige reactie van verzet oproepen bij de traditionele machthebbers.

Bron : The Guardian
Bookmark and Share

Bekijk ook


Terug