Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Building democracy in Latin America, John Peeler


Building democracy in Latin America, John Peeler

Nooit eerder waren bijna alle landen in Latijns Amerika liberale democratieën met regelmatige verkiezingen en politieke vrijheden. Waarom vieren we dan geen feest, vraagt John Peeler, gepensioneerd hoogleraar politicologie aan de Bucknell University in de Verenigde Staten, zich af in de derde, ingrijpend herziene druk van zijn boek Building Democracy in Latin America. Dat doen we niet, omdat bijna al die democratieën, behalve Costa Rica en Uruguay, van lage kwaliteit zijn of zelfs erg breekbaar. Ze zijn er niet in geslaagd de levenomstandigheden van de meeste mensen te verbeteren en de ongelijkheid te verminderen. Het is daarom een klein wonder dat bijna al deze democratieën al enkele decennia hebben standgehouden, stelt Peeler terecht. Hij schrijft dat vooral toe aan het internationale klimaat, waarin tegenwoordig de Verenigde Staten en de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) democratieën ondersteunen en zich verzetten tegen terugval in dictatoriale richting. Dat was tot de jaren tachtig vaak anders.

Deze liberale democratieën blijven worstelen met een wezenlijke tegenstelling tussen de gelijke rechten van de politieke democratie en de sociaaleconomische ongelijkheid die het gevolg is van het kapitalisme. Daarom is verdieping van de democratie nodig: meer zeggenschap van de mensen over hun eigen leefomgeving en over de economie. Om dit duidelijk te maken, haalt Peeler veel overhoop. Hij begint met de hoofdlijnen van het denken over democratie en de redenen waarom in Latijns-Amerika democratie wel of niet mogelijk zou zijn. Peeler concludeert dat democratie zeker mogelijk is, maar niet vanzelfsprekend.

Het grootste deel van het boek vormen de hoofdstukken over de eerste golf van democratieën (Chili, Uruguay, Costa Rica, Colombia en Venezuela), de tweede golf, de stabilisering en consolidatie, het instorten en crises van democratieën. Zo krijg je een breed overzicht, waarbij steeds een aantal landen rond zo’n thema worden besproken en vergeleken. Sterk punt daarbij is dat je over alle landen interessante en relevante informatie krijgt, binnen een duidelijke context. Peeler is natuurlijk niet over al die landen even goed op de hoogte. Zo maakt hij over Chili nogal wat feitelijke fouten, die overigens zijn algemene betoog over dat land niet wezenlijk aantasten.

Peeler lijkt me wat te positief over de bijdrage van de Verenigde Staten aan de democratisering sinds de jaren tachtig. Zijn betoog over verdieping van de democratie blijft ook tamelijk algemeen en vaag. Jammer is dat hij het meebeslissen van bewoners over een deel van de gemeentebegroting in Porto Alegre en andere steden in Brazilië slechts in één zin noemt en het niet uitwerkt in het kader van zijn betoog. Ook hadden de bewegingen van inheemse volken en vrouwen meer aandacht verdiend.

Om verschillende redenen is dit echter een waardevol en bruikbaar boek. Het gaat uit van belangrijke kritische vragen die door het hele boek heenlopen. Het brengt ordening in een ingewikkelde materie. Het verschaft informatie over vrijwel alle landen, ook kleine als Haïti en Panama. Dat, en een uitgebreide literatuurlijst, maakt het boek ook waardevol als naslagwerk. Ten slotte is het geen geringe verdienste dat de auteur eerdere edities van het boek niet oppervlakkig, maar zeer grondig heeft herzien en geactualiseerd.

Uitgeverij Lynne Rienner, Boulder/Londen, ISBN 9781588266118, 2009 (1e druk 1998), 274 pag., € 31,40


Auteur: Jan de Kievid


Terug