Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Contemporary U.S.-Latin American Relations, Jorge I. Domínguez & Rafael Fernández de Castro (red.)


Contemporary U.S.-Latin American Relations, Jorge I. Domínguez & Rafael Fernández de Castro (red.)

“Terwijl de regering-Obama de regio in positieve en constructieve termen heeft benaderd, lijkt het erop dat Latijns Amerika een marginale rol zal blijven spelen in het brede beeld van de belangen van de Verenigde Staten.” Zo’n uitspraak maakt duidelijk dat na het tijdperk van George Bush jr. niet alles ineens anders is. Het is een citaat van een van de vijftien wetenschappers uit de Verenigde Staten en Latijns Amerika in een boek over de betrekkingen tussen de VS en Latijns Amerika in het eerste decennium van de 21e eeuw. Ze doen dat in één algemeen hoofdstuk en tien hoofdstukken over landen of regio’s: Mexico, Cuba, Midden-Amerika, het Caribisch gebied, Argentinië, Brazilië, Chili, Colombia, Peru en Venezuela. Helaas ontbreken hoofdstukken over Bolivia en Ecuador, die de afgelopen jaren flinke strubbelingen met de VS hebben gehad. 
De meeste auteurs tonen zich kritisch over het beleid van Bush, die met zijn pogingen om eenzijdig zijn wil op te leggen aan Latijns Amerika blunders heeft gemaakt en ergernis heeft gewekt. Bush heeft weinig succes geboekt. Nooit eerder konden de Latijns-Amerikaanse landen zich zo onafhankelijk van de VS opstellen. Door de opkomst van China en de enorme toename van de export naar dat land is vooral Zuid-Amerika minder economisch aan de VS gebonden. Het was voor de VS even slikken dat Mexico en Chili in de Veiligheidsraad tegen de inval van de VS in Irak stemden.
Ook is de neoliberale ideologische eenheid verbroken. Een aantal nieuwe gekozen linkse presidenten, zoals Chávez (Venezuela), Morales (Bolivia) en Correa (Ecuador) keert zich daar fel tegen, terwijl bijvoorbeeld Lula (Brazilië) en Bachelet (Chili) met sociaal beleid de scherpste kantjes van het vrije marktbeleid afslepen. 
Door al deze ontwikkelingen kon Bush in 2005 zijn plan voor een Vrijheidszone voor de Amerika’s niet meer doordrukken. Daarnaast is sinds de aanslagen van 11 september 2001 internationaal terrorismebestrijding topprioriteit van de VS geworden. Omdat Latijns Amerika geen belangrijke haard van terrorisme vormt, verslapte de aandacht voor het grootste deel van het continent, terwijl – door de koppeling van guerrillastrijd en drugshandel aan terrorisme – de belangstelling voor Colombia en Mexico juist toenam. 
Mede door de leiderschapscrisis van de VS in de regio heeft Brazilië onder Lula zich succesvol op kunnen werpen als leider van het continent. Het land is maar weinig afhankelijk van de VS en heeft – anders dan Colombia en Mexico – geen netelige problemen als immigratie, drugshandel en ‘terrorisme’. Obama heeft goed begrepen dat hij zonder goed contact met Brazilië in Latijns Amerika niet veel kan beginnen.
Nadat Chili in de Veiligheidsraad tegen de Irak-inval had gestemd, zijn de betrekkingen met de VS niet verslechterd. De VS, niet meer zo machtig als voorheen, beseffen nu dat een je beter een bondgenoot kunt hebben met een reputatie van onafhankelijkheid dan een slaafse volgeling die door niemand serieus wordt genomen.
De grote verrassing voor de VS was natuurlijk het optreden van de Venezolaanse president Hugo Chávez. Met ongekende felle retoriek keert hij zich tegen de ‘imperialistische grootmacht.’ Maar de bruggen tussen beide landen zijn wel beschadigd, maar zeker niet verbroken. De handel is niet afgenomen. Nog steeds gaat zo’n 55 procent van de totale export – vooral olie - van Venezuela naar de VS. “Zonder de olie-export naar de VS had Chávez zijn Bolivariaanse Revolutie moeten opgeven”, merken de auteurs van het Venezuela-hoofdstuk op.
De auteurs leggen vaak de nadruk op veranderingen. Toch blijkt uit dit degelijke en goed gedocumenteerde boek dat ook veel hetzelfde gebleven. Zo zit er weinig beweging in de behandeling door de VS van een paar klassieke vijanden en bondgenoten. In het Cuba-beleid is in de eerste twee jaar Obama weinig veranderd. En in Colombia staat de militaire aanpak bij de bestrijding van drugshandel en guerrilla nog steeds centraal, al is de terminologie onder Obama wat bijgesteld. 

Uitgeverij Routledge, NewYork/Londen, 2010, ISBN 9780415880008, 252 pag., € 31,50
Ondertitel:
Cooperation or Conflict in the 21st Century?

Auteur: Jan de Kievid


Terug