Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

De Jacht op Che Guevara. Hoe een US Special Forces Team Bolivia hielp 's werelds beroemdste revolutionair uit te schakelen

Spannend non-fictie boek over de klopjacht op de iconische revolutionair

Auteur : Manja de Graaff
Land : Bolivia

De Jacht op Che Guevara. Hoe een US Special Forces Team Bolivia hielp 's werelds beroemdste revolutionair uit te schakelen

In 1967 werd Bolivia opgeschikt door schermutselingen tussen een groep guerrillero’s en het Boliviaanse leger. Het duurde niet al te lang voor de media erachter kwamen dat deze guerrillero’s, á la de Cubaanse revolutie, een revolutie wilden ontketenen in het arme Bolivia. Toen er werd beweerd dat de legendarische revolutionair en ‘de held van de Cubaanse revolutie’ Che Guevara leidinggaf aan de rebellen, kreeg de Boliviaanse regering het benauwd en vroeg de Verenigde Staten om hulp. De Noord-Amerikaanse journalisten Kevin Maurer en Mitch Weiss beschrijven op spannende wijze de missie om Che Guevara op te sporen om zijn revolutiepoging de kop in te drukken.

De VS houden hun ‘achtertuin’, zoals ze Latijns Amerika veelal beschouwen, nauw in de gaten. Zowel economische als politieke belangen spelen hierbij een grote rol. Toen in de periode na de Tweede Wereldoorlog de angst voor het communisme toenam, leek Latijns Amerika door de grote sociale ongelijkheid een makkelijk prooi voor de communistische ideologie. Daarom versterkten de VS hun inmenging in het continent.

Zo probeerden ze de revolutie in Cuba tegen te houden met militair ingrijpen, echter zonder succes. Toen daarna ook de vele pogingen het regime van de Cubaanse leider Fidel Castro omver te werpen mislukten, verscherpten de VS hun tactiek om massaprotest en revoluties waarin het communisme zou zegevieren te bestrijden. De VS probeerden al jaren voorafgaand aan Che’s Boliviaanse campagne het icoon van de linkse revolutie – Che –  te pakken te krijgen. De Noord-Amerikaanse inlichtingendiensten wisten een helder beeld van hem te schetsen. Op zijn verblijfplaats na, leek de CIA alles van hem te weten. 

Koude Oorlog

Niemand had echter voorzien dat de beroemde revolutionair een revolutie zou willen ontketenen in het tamelijk onbelangrijke Bolivia. Als een van de armste landen van Latijns Amerika leek Bolivia niet de meest strategische keuze. Che’s sterke, in Cuba getrainde, team van ongeveer veertig man wist in de begindagen van zijn guerrillastrijd het Boliviaanse leger te slim af te zijn. De Boliviaanse regering, onder leiding van de rechtse president René Barrientos Ortuño, werd behoorlijk wanhopig. Het inschakelen van de VS leek de enige optie. De VS wilden in Bolivia echter op de achtergrond blijven. Ze hadden al genoeg ogen op zich gericht met hun inmengin in de bloedige oorlogen tegen het communisme in onder andere Korea en Vietnam.

Deze oorlogen waren onderdeel van de wereldwijde spanningen tussen het kapitalistische westen en het communistische oosten. Zo schrijven Maurer en Weiss: “De Vietnamoorlog had alles veranderd. Na tientallen jaren schipperen in de Koude Oorlog kwamen de VS tot de ontdekking dat ze niet meer konden winnen met een pure troepenmacht en militair materieel.” Ze besloten daarom de US Special Forces een geheime missie te laten uitvoeren. De zogenoemde Groene Baretten - de commando’s van het Amerikaanse leger -  moesten een elite Boliviaans Ranger-team trainen dat uiteindelijk zelfstandig Che op zou kunnen sporen en doden. Zonder officiële inmenging van de VS. 

Maurer en Weiss schetsen aan de hand van talloze interviews, ooggetuigenverslagen, rapporten, documenten en boeken een overtuigend beeld van de jacht op Che. Ze nemen de lezer in ieder hoofdstuk mee in de levens van een of meerdere hoofdrolspelers, waardoor je je als lezer bijna zelf onderdeel van de spannende missie voelt. Ondanks dat de afloop algemeen bekend is – Che werd opgespoord door het Boliviaanse leger, gedood en de revolutie in de kiem gesmoord –  blijft het boek tot de laatste bladzijde spannend.

Noord-Amerikaans patriotisme

Het boek is duidelijk geschreven vanuit een patriottisch Noord-Amerikaans perspectief. Dat de auteurs het opdragen aan de leider van de US special Forces, Ralph ‘Pappy’ Shelton, geeft al een niet al te subtiele hint. Buiten het noemen van enige mislukkingen van het Amerikaanse leger in de Vietnamoorlog, uiten de auteurs weinig kritiek op de acties van de VS. Zaken als uitbuiting van Latijns Amerika door de VS en steun aan wrede dictators op het continent worden buiten beeld gelaten. Zulke achtergrondinformatie had de motieven van de guerrillero’s kunnen verhelderen. Zij worden in het boek vooral als terroristische vijanden neergezet.

In enkele hoofdstukken over een aantal guerrillero’s, onder wie Che, en hun motieven voor de guerrilla leggen Maurer en Weiss de nadruk op de grote sociale ongelijkheid en armoede in Bolivia. Dit moet Che’s wens verklaren om het communisme te verspreiden en uiteindelijk “de kapitalistische krijgsheren van de VS op de knieën te dwingen”. De auteurs beschrijven hoe Che en Castro werden bewonderd door arme Latijns-Amerikanen. Daarna stellen ze dat Che “even meedogenloos was als welke dictator in de Derde Wereld dan ook”. In de epiloog geven ze tegengestelde beelden van de revolutionair: “Voor links is hij een romantisch revolutionair, een strijder voor de goede zaak. Voor rechts is hij een communistische misdadiger die hun zuurverdiende spullen steelt en weggeeft aan de maatschappelijke parasieten.”   

Boliviaanse trots                                                         

Het boek maakt het verleidelijk de Noord-Amerikaanse kant van het verhaal te kiezen. Hoewel president Barrientos iedere vorm van oppositie – vaak met geweld – onderdrukte en als een brute dictator omschreven kan worden, wordt steun aan zijn regering goedgepraat onder het mom van het bestrijden van de gevaarlijke communistische dreiging. Daarbij helpt het op pakkende wijze beschreven verhaal van het Boliviaanse Tweede Ranger-bataljon. De jonge mannen, van wie velen als simpel doel hadden een beter bestaan voor henzelf en hun families op te bouwen, stortten zich met passie op hun missie de guerrilla te stoppen. De moed en nationale trots van de jonge mannen die als taak kregen “het land te zuiveren van een communistische plaag” wordt door de auteurs sterk weergegeven aan de hand van ooggetuigenverslagen en gesprekken met verschillende oud-rangers.

De auteurs wekken ook waardering voor de eerdergenoemde US-special forces leider ‘Pappy’ Shelton (foto). Met de bescheiden en uiterst vriendelijke manier waarop de majoor zich opstelt naar de Boliviaanse soldaten en inwoners van La Esperanza, het trainingsoord, won hij de steun en het vertrouwen van de Bolivianen. Door zijn vriendelijkheid, passie en gedrevenheid om zijn land te dienen, kan hij op sympathie van de lezer rekenen.

Het spannende en goed geschreven boek van Maurer en Weiss kan worden gezien als een docudrama. Fictieve dialogen in combinatie met feitelijke gebeurtenissen zorgen voor een interessant en levensecht beeld van hoe Che na jarenlange pogingen is opgespoord en uitgeschakeld.

Kevin Maurer, Mitch Weiss, De Jacht op Che Guevara. Hoe een US Special Forces Team hielp ‘s werelds beroemdste revolutionair uit te schakelen, Meulenhoff Boekerij, 2017, ISBN 978-90-225-8127-8, 301 pag., vertaling: Paul Heijman. €15,00

Recensie is geplaatst op 12-02-2018


Terug