Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Je voeten raak ik in de schaduw

Auteur : Mark Weenink

Je voeten raak ik in de schaduw

Het gebeurt niet vaak dat er onbekend werk van een wereldberoemde overleden dichter opduikt. In 2011 gebeurde dat wel met werk van de Chileense dichter Pablo Neruda (1904 – 1973), bekend van onder andere Twintig liefdesgedichten en een wanhoopsgedicht en Honderd liefdessonetten.

Stichting Pablo Neruda stuitte op een twintigtal tot dan toe onontdekte gedichten toen ze zich ten doel had gesteld om een zo compleet mogelijke catalogus van zijn werk op te stellen. In 2014 verschenen ze gebundeld in Tus pies toco en la sombra en zijn ze voorgoed gered van de vergetelheid. Een jaar later verscheen de bundel bij uitgeverij Prometheus in de Nederlandse vertaling Je voeten raak ik in de schaduw en andere nooit eerder gepubliceerde gedichten.

Het is een dun boekje van net zestig bladzijden, vormgegeven in hardcover met een mooie omslag. Gek genoeg is er nog weinig over geschreven in de Nederlandstalige pers, zelfs niet in literaire katernen. Het gaat hier wel om poëzie van de Nobelprijswinnaar voor de Literatuur uit 1971, die wereldwijd generaties inspireerde in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw en nog altijd gelezen wordt.

Je voeten raak ik in de schaduw telt 21 gedichten, waarvan de meeste vrij kort zijn, 1 à 2 pagina’s. De gedichten zijn titelloos maar genummerd. De eerste zes zijn liefdesgedichten; de overige vijftien zijn gecategoriseerd onder ‘Andere gedichten’. Ze zijn gebaseerd op de hand- en machinegeschreven teksten die gevonden zijn. De teksten stonden op blaadjes in schriften, servetten, losse papieren en zelfs een menukaart. De gedichten zijn volgens de Neruda-stichting niet te herleiden tot bekend werk en zijn daarmee een postume uitbreiding van zijn oeuvre. De thema’s die in de gedichten naar voren komen zijn karakteristiek voor Neruda, zoals een lofzang op Chili, reizen en de liefde. 

Hoe deze verzameling zich verhoudt  tot Neruda’s bekende werk, is voor een deel giswerk. Literaire experts uit Chili stellen dat de gedichten zijn geschreven na zijn beroemde dichtbundel Canto General (1950), wat wil zeggen dat ze niet uit zijn beginperiode zijn en dat Neruda zijn literaire volwassenheid al ha bereikt. Ze werpen geen nieuw licht op Neruda’s werk en zijn in die zin geen spectaculaire ontdekking. Het titelgedicht is een ode aan Neruda’s derde vrouw, Matilde Urrutia, waarin hij haar de liefde verklaart.

Het is lastig om gedichten hier uitvoerig te bespreken. De gedichten staan toch vooral op zichzelf en verdienen het om in alle rust gelezen te worden om ze zo te ‘ondergaan’. Het is een knap staaltje van Blaauwendraad om deze gedichten in mooi en natuurlijk Nederlands te vertalen, aangezien het Spaans en Nederlands op grammaticaal vlak verschillen met bijvoorbeeld andere woordvolgorde en zinsopbouw. Toch voelt ieder gedicht als een organisch geheel.

Het unieke en mooie aan de gedichten is dat ze niet 100 procent ‘af’ zijn. Mogelijk had Neruda er zelf nog een laatste keer aan willen sleutelen voordat ze gepubliceerd werden, als dat al de bedoeling was. Je zou deze verzameling kunnen beschouwen als iets van de meester die aan het werk is. We zijn getuige van een momentopname in een creatief proces, dat misschien nog niet helemaal af is. De samenstellers geven aan dat er mogelijk redactionele foutjes zijn ingeslopen. Soms was tekst simpelweg onleesbaar en moest er ‘gegokt’ worden. En voor de fijnproevers is er een technische toelichting bij een aantal gedichten.

Pablo Neruda, Je voeten raak ik in de schaduw, Uitgeverij Prometheus, Amsterdam, 2015, ISBN 9789044629118, 60 pag., €19,95, vertaling: Catharina Blaauwendraad

Lees op onze website ook de recensie van Malva, een roman van Hagar Peeters over de verzwegen dochter van Pablo Neruda en ons interview met Hagar Peeters over haar roman Malva.

Recensie gepubliceerd op 01-02-2016


Terug