Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Legal pluralism and interlegality in Ecuador. The La Cocha murder case, Marc Simon Thomas


Legal pluralism and interlegality in Ecuador. The La Cocha murder case, Marc Simon Thomas

Tijdens een feest in de inheemse gemeenschap La Cocha in Ecuador takelden op 23 april 2002 drie beschonken mannen de 44-jarige Maly zo toe dat hij een dag later in het ziekenhuis overleed. Het gemeenschapsbestuur (cabildo) trad meteen op, omdat de harmonie ernstig was verstoord. Het organiseerde op 5 mei een openbare rechtszitting, waarbij bijna vijfduizend indianen aanwezig waren. De drie werden schuldig bevonden en gestraft volgens het gewoonterecht. Zij moesten publiekelijk spijt betuigen en zesduizend dollar compensatie betalen aan de weduwe. Daarna kregen ze dertien stokslagen en volgde een zuivering met brandnetels en ijskoud water. Ten slotte werden ze voor een aantal jaren uit het dorp verbannen. Alles is keurig opgeschreven en door alle betrokkenen ondertekend. De cabildo verwees naar grondwet, die sinds 1998 de autoriteiten van inheemse volken het recht geeft volgens hun eigen gewoonten recht te spreken.
De officier van justitie van de regio was echter woedend. Net als veel rechters beschouwde hij inheems gewoonterecht als barbaars, niet-rationeel, primitief en strijdig met de mensenrechten. Hij startte een eigen onderzoek en wist de rechter ervan te overtuigen dat de nationale justitie moest ingrijpen. Bij de terechtzitting diende echter toevallig een andere rechter, die oordeelde dat de zaak al in overeenstemming met de grondwet was afgehandeld en dat niemand twee keer voor dezelfde zaak berecht kon worden. Nadat die rechter was weggewerkt, werd het proces hervat. In de praktijk bleef echter de inheemse rechtspraak van kracht.
Deze moordzaak illustreert de conflicten die kunnen ontstaan wanneer in één land twee verschillende rechtssystemen (legaal pluralisme) bestaan. De afgelopen jaren is onder druk van inheemse bewegingen ook in Bolivia, Colombia, Guatemala en Peru het recht van inheemse gemeenschappen op eigen rechtspraak erkend. Daardoor gelden twee rechtssystemen met verschillende uitgangspunten. Het ongeschreven, flexibele inheemse systeem is gericht op herstel van de verstoorde harmonie. Slachtoffers of hun familieleden moeten in een kleine gemeenschap verder samenleven met de daders en hun familieleden. Vandaar de nadruk op rituele reiniging en betaling – kan ook in vorm van werk – van compensatie. Lange opsluiting is dan zinloos. Het Spaans-westerse systeem gaat uit van formele, vastgelegde normen en procedures, om het conflict juist bij de betrokkenen weg te halen en te laten beoordelen door een aparte instantie. De landen kennen nog geen procedures voor conflicten tussen beide rechtssystemen.
Zulke kwesties komen aan bod in Legal Pluralism and interlegality in Ecuador van de Nederlandse rechtsantropoloog Marc Simon Thomas. Hij heeft de La Cocha-moordzaak ter plekke via interviews en documenten onderzocht en plaatst die in een breed historisch juridisch kader. Dat geeft een goed beeld van deze problematiek. De auteur benadrukt dat de twee rechtssystemen elkaar beïnvloeden: interlegaliteit. Zo hebben indianen zweepslagen van de Spaanse kolonisatoren overgenomen en wordt het proces tegenwoordig op schrift gesteld. De auteur ontwijkt helaas de discussie over voor- en nadelen van de inheemse rechtspraak. Is het bijvoorbeeld ook wenselijk om zo’n proces met duizenden mensen te voeren bij een moord zonder getuigen en waarbij niet zo zeker is wie de dader is?

Cuadernos del CEDLA, no. 24, Amsterdam: CEDLA, November 2009, ISBN 9070280079, 105 pag., € 10,-

Auteur: Jan de Kievid


Terug