Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Rafels van Rio

Jeugdroman over het leven in de Braziliaanse favela

Auteur : Mark Weenink
Land : Brazilië

Rafels van Rio

De toebedeling van het WK voetbal 2014 aan Brazilië en Olympische Spelen in 2016 aan Rio de Janeiro was voor de Zuid-Amerikaanse reus en haar bewoners eindelijk de erkenning als opkomende wereldmacht en een symbolische toetreding tot de Eerste Wereld. Aan de vooravond van het WK in 2014 verscheen Rafels van Rio, een jeugdboek van de Nederlandse journalist en oud-NOS-journaallezer Gijs Wanders (1950).

Ook nu, met de Olympische Spelen voor de deur, is het verhaal dat speelt in de favela, sloppenwijk, prima leesbaar. Want niet het voetbal maar het turbulente leven in de favela staat centraal. Overigens geven Brazilianen tegenwoordig de voorkeur aan de term comunidade, wat gemeenschap betekent.

Hiago is de vijftienjarige hoofdpersoon die al op nog jongere leeftijd zijn ouders verliest aan het geweld in de favela. Hij woont bij zijn pleegmoeder Julia Santos (35), die op haar beurt een vijfjarig dochtertje heeft verloren door een verdwaalde kogel. Julia’s broer Orlando probeert zijn hoofd boven water te houden door een eettentje uit te baten in de wijk, maar zijn geluk is geknakt sinds zijn vriendin Yazmin letterlijk door Alfonso Reiss is afgepakt.

Reiss is de wrede en gewetenloze drugsbaas die de favela met geweld regeert. Liquidaties en conflicten met de politie zijn aan de orde van de dag. De politie durft alleen met zwaar geschut de wijk binnen te trekken, met alle gevolgen van dien. Is de politie de vijand voor de drugsbende met haar soldados, voor de burgerbevolking is de politie ook de boeman door haar willekeurige, extreme geweld en corruptie.

 

Jongeren

Belangrijk personage met wie Julia bevriend raakt is Renato Lima, een verbitterde politieagent die zijn tienerzoon aan de drugs en het geweld van de wijk kwijtraakte. Wanneer Lima over de schreef dreigt te gaan, deelt zijn chef hem in bij de vredespolitie, de speciale politie-eenheid die de Braziliaanse overheid oprichtte om de favelas te ‘pacificeren’.

Wanders heeft met Rafels van Rio een spannend jeugdboek geschreven, waarbij de belangrijkste personages goed en geloofwaardig zijn uitgewerkt. Net zoals het echte leven in de favela is het geweld in het boek een enkele keer hard en expliciet. Daarnaast komt ook andere ellende aan bod: ontvoering, mishandeling, marteling, en moord. Voor heel jonge of gevoelige lezertjes is het boek dus niet echt geschikt. De leeftijdsindicatie voor het boek is vanaf circa 13 jaar.

De manier waarop Wanders het leven in de favela beschrijft is overtuigend, levensecht. Zijn boek is fictie, maar de verhalen komen uit de alledaagse realiteit. Voor zijn boek bezocht de auteur meerdere malen favelas en het boek draagt hij op aan de bewoners. Kritiekpuntje is dat het einde misschien ietwat onrealistisch is. Maar gezien de doelgroep is een happy end misschien wel gewenst. Het boek draagt niet per se oplossingen aan, maar biedt wel een goed vertrekpunt om jongeren bekend te maken met de wereld van de favela en erover te praten.

Gijs Wanders, Rafels van Rio, Uitgeverij Lemniscaat, 2014, ISBN 9789047706724, 173 pag., €14,95 (tijdelijke actie: van 1 juli tot 1 oktober €7,50)

Meer informatie vindt u op www.gijswanders.nl

Deze bijdrage is onderdeel van de ‘Braziliëspecial’ zomer 2016

Recensie is gepubliceerd op 22-06-2016


Terug