Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Uruguay. Ein Land in Bewegung

Stefan Thimmel, Theo Bruns, Gert Eisenbürger en Britt Weyde (red.)

Auteur : Jan de Kievid
Land : Uruguay

Uruguay. Ein Land in Bewegung

Zelden verschijnt er een niet-Spaanstalig boek over Uruguay, het kleine land met ruim drie miljoen inwoners, ingeklemd tussen de reuzen Brazilië en Argentinië. Alleen al om die reden is dit Duitse boek welkom. Zonder de verkiezingsoverwinningen van het linkse Frente Amplio in 2004 en opnieuw in 2009 was ook dit boek er waarschijnlijk nooit gekomen. De redactie wil een tussenbalans opmaken van de eerste linkse regering in Uruguay. Ook de verkiezing in november 2009 tot president van José Mujica, voormalig leider van de linkse stadsguerrillabeweging Tupamaros, ziet de redactie als historische gebeurtenis.

Niet minder dan 24 auteurs hebben bijdragen geleverd. De meesten zijn Duitsers met vaak veel ervaring in Uruguay, een minderheid Uruguayanen. De meest opvallende is Ernesto Kroch (geboren 1917), een linkse Duitse jood die in 1937 voor de naziterreur naar Uruguay vluchtte, daar politiek actief was en in 1982 weer naar Duitsland moest vluchten voor de rechtse militaire dictatuur in Uruguay. Sinds 1985 woont hij weer in Uruguay.
Het boek bestaat uit een vijftigtal bijdragen van gemiddeld vijf bladzijden, verdeeld over zes thema’s: drie grote (geschiedenis, politieke en sociale bewegingen, cultuur en dagelijks leven) en drie kleinere (het land, de linkse regering, economie en ecologie). Aan elf personen, zoals Ernesto Kroch, is een apart artikel gewijd: zes uit geschiedenis en politiek (onder wie bevrijdingsheld Artigas en natuurlijk Mujica) en vijf uit de wereld van de cultuur (onder andere de schrijvers Onetti, Benedetti en Galeano en de musicus Viglietti). Dat alles bij elkaar levert een boeiend en veelzijdig mozaïek op van het land en z’n geschiedenis, met opvallend weinig storende herhalingen.

De tussenbalans van de linkse regering vormt maar een klein deel van het boek. Het oordeel van de auteurs valt redelijk positief uit. Er is heel wat op gang gezet of al bereikt op sociaal gebied: betere sociale zekerheid, minder armoede, meer vakbondsrechten, vrijwel gelijke rechten voor homostellen, waaronder sinds 2009 ook adoptierecht. Ook zijn voor het eerst mensenrechtenschendingen van dictatuur aangepakt. De auteurs zijn wel bezorgd over de steeds grotere invloed van multinationale bedrijven, die ook het milieu aantasten.

Talloze anderen onderwerpen passeren de revue, zoals Uruguay als jarenlang immigratieland, maar sinds een halve eeuw emigratieland. Er is aandacht voor de meestal vergeten, maar in de 19e eeuw grotendeels uitgemoorde inheemse bevolking en voor de zes procent Afro-Uruguayanen met hun invloed op de muziek en carnaval. Op sommige gebieden was of is Uruguay wereldrecordhouder. Tijdens de dictatuur (1973-1985) telde geen land verhoudingsgewijs zoveel politieke gevangenen. Nog steeds zijn er nergens zoveel koeien per hoofd van de bevolking. Vrouwen hadden voor Latijns-Amerikaanse begrippen al vroeg echtscheidingsrecht (1913) en kiesrecht (1932), maar bij de verkiezingen eind 1984 werd geen enkele vrouw in het parlement gekozen. Ook nu is dat nog maar 14 procent.

De eerste tango werd in 1886 in Montevideo (en niet in Buenos Aires!) gecomponeerd. Daar was twintig jaar eerder ook de eerste voetbal in Zuid-Amerika gearriveerd. Het kleine Uruguay was in 1930 (in eigen land) de eerste wereldkampioen en hoopt honderd jaar later, in 2030, opnieuw dat evenement te organiseren.   
Kortom, veel goede en gevarieerde informatie over een weinig bekend land. Ik heb maar weinig echt gemist, zoals de positie van de katholieke kerk. Die geldt als zwak, maar dat wordt helaas met een paar losse opmerkingen afgedaan. Maar hoe valt dan te verklaren de socialistische president Tabaré Vázquez eind 2008 de door het parlement aangenomen legalisering van abortus met zijn veto blokkeerde?

Ook wordt Uruguay te weinig in de Latijns-Amerkaanse context geplaatst. Nu komt de lezer niet te weten dat het een verhoudingsgewijs rijk land is, met relatief weinig armoede en de minst scheve inkomensverdeling van het continent. Ook zijn nergens de bewoners zo tevreden over het functioneren van de democratie.
Dat zulke vergelijkingen ontbreken is jammer, maar als je het boek hebt gelezen ben je breed geïnformeerd over Uruguay, en wil je er misschien wel zelf eens een kijkje nemen.

Uitgeverij Assoziation A, Berlijn, 2010, ISBN 9783935936743, 269 pag., € 18,-


Terug