Zuid-Amerika Midden-Amerika Cariben

La Chispa is dé website voor liefhebbers van Latijns Amerika. Journalistiek, betrokken, informatief, scherp. Een interactieve community met echte chispa: levendig en met passie.

Yo (no) soy Charlie

Auteur : Mark Weenink

Yo (no) soy Charlie

Even spreekt de hele wereld Frans: Je suis Charlie. De terroristische aanslag van islamitische extremisten op redacteuren – spotprenttekenaars om precies te zijn - van het satirische Franse weekblad Charlie Hebdo roept wereldwijd reacties van verontwaardiging en vastberadenheid op.

De verschrikkelijke gebeurtenis in Parijs houdt ook in Latijns Amerika de gemoederen bezig, maar algemener en minder intensief dan hier. Verschillende kranten, bijvoorbeeld El Mostrador (Chili), El País (Uruguay) en La Nación (Argentinië), publiceren eerdere cartoons van Charlie Hebdo. In Folha de São Paulo (Brazilië) verschijnt een hele mooie serie, met veel kritiek op de katholieke kerk. Europese kranten gaan meer op de aanslag van woensdag 7 januari in. Die plaatsen nieuwe, eigen tekeningen, onder het motto: nu meer dan ooit moeten we onze stem laten horen. In Latijns Amerika is het veel minder hét nieuws dan hier. Het is vergeleken met Europa ‘ver van het bed’. Dat is begrijpelijk, want er wonen weinig moslims, er zijn geen aanslagen van moslimextremisten en omdat de landen niet deelnemen aan militaire acties tegen IS lopen ze ook minder risico. 

Latijns-Amerikaanse regeringsleiders veroordelen in duidelijke bewoordingen de laffe aanslag en stellen dat vrijheid en democratie nooit of te nimmer zullen buigen voor de tirannie van de terreur. Een redactioneel commentaar van de Argentijnse oppositiekrant La Nación maakt daarbij een scherpe kanttekening: leiders als Kirchner (Argentinië) en Maduro (Venezuela) en ook Poetin (Rusland) veroordelen de aanslag, maar zwijgen over het belang van persvrijheid. Rousseff (Brazilië) refereerde daar – net zoals Obama, Merkel en onze eigen Rutte – wel aan. Latijns Amerika is nog altijd een continent waar het journalistieke gilde behoorlijk onder druk staat. Volgens Reporters without Borders is in heel Latijns Amerika de persvrijheid problematisch tot slecht. Alleen voor Costa Rica en Jamaica kwalificeert deze non-gouvermentele organisatie de persvrijheid als ‘goed’. 

In Latijns-Amerikaanse landen zijn ook mensen de straat op gegaan (Yo soy Charlie), maar uiteraard veel minder dan in Europa. En hoe oprecht al die Charlies in Europa zijn, is maar de vraag. Politici die tegen migranten zijn en zelf regelmatig vrijheden willen inperken, doen zich plotseling voor als voorvechters van vrijwel absolute persvrijheid. Zij en wij wanen ons allemaal Charlie. Maar zijn zij en wij dat wel? Daarnaast hoor je – in de grote schijneensgezindheid bijna ondergesneeuwde - geluiden dat redacteuren van Charlie Hebdo het over zichzelf hebben afgeroepen, omdat hun tekeningen te hard, te racistisch en te beledigend waren. Wie dat vindt zegt: Yo no soy Charlie.

Wat de gevolgen van de Parijse aanslag voor de persvrijheid en de maatschappelijke en politieke ontwikkelingen in Europa zullen zijn, valt nog niet te zeggen. Dat geldt ook voor Latijns Amerika, al zullen de effecten daar minder groot zijn, en is men al overgegaan tot de ‘orde van de dag’. Maar als het Parijse bloedbad in Latijns Amerika bijdraagt aan een iets groter bewustzijn van het belang van persvrijheid, wat meer bescherming voor journalisten, wat minder zelfcensuur en iets minder neigingen van regeringen om de media te controleren, is er al heel wat gewonnen. Dan heeft deze ellendige aanslag toch nog iets opgeleverd. Met dank aan de moedige tekenaars van Charlie Hebdo. 


Terug